Fiaduta raskazaŭ, jak adnojčy ŭ kałonii jaho viali na «rasstreł». A akazałasia, na sustreču z Marzalukom

— Fiaduta! — zadychajučysia ad chutkaha biehu, zakryčaŭ na ŭvieś cech dniavalny. — Chutčej vychodź! Pa ciabie aficer pryjšoŭ!

Aficer prychodzić u pramysłovuju zonu (tak zvanuju «promku») tolki ŭ adnym vypadku: kali ciabie paviaduć «na rasstreł». Zrazumieła, nie ŭ litaralnym sensie hetaha słova. «Rasstreł» — heta aznačeńnie pakarańnia.

Ale — za što? Ja hetym razam ni ŭ čym nie paśpieŭ pravinicca, i raparta na mianie nie składali, i tłumačalnaha lista ja nie pisaŭ. Ałharytm «rasstrełu» viadomy: spačatku vina, realnaja abo vydumanaja, potym rapart, potym tłumačalny. Paśla ŭžo tolki — spahnańnie, «rasstreł».

Abapirajučysia na kij, vychodžu z budynka cecha, u jakim pracuju. Cech znachodzicca na druhim paviersie, tamu chutkaść maja nie nadta vysokaja.

Aficer čakaje ŭnizie.

— Chadziemcie.

Idziom.

— Vy viedajecie, kudy ja vas viadu?

Aficery vietlivyja. Niemaładomu doktaru navuk starajucca nie tykać.

— Nie.

— A viedajecie, chto pryjazdžaje?

Chto moža pryjechać? Ministr unutranych spraŭ? Hienieralny prakuror? Mitrapalit Vienijamin? Ci…? Niaŭžo…? Nu?!

— Nie viedaju.

Sapraŭdy. Adkul mnie viedać?

Idziom moŭčki. Prachodzim «režymku» — punkt pamiž pramysłovaj i žyłoj zonami kałonii. Mianie «staviać na došku»: dziažurny kantralor adznačaje, što aficer vyvieŭ asudžanaha Fiadutu z cecha i viadzie… u kłub.

Zvyčajna «na rasstreł» vodziać u štab kałonii — abo adrazu ŭ ŠIZA. Ale kali niama načalnika kałonii i «rasstreł» pravodzić namieśnik načalnika pa papraŭčym pracesie, to mohuć i ŭ kłub. Značyć, pałkoŭnika I-a niama na miescy i «rasstreł» budzie pravodzić padpałkoŭnik F-a?

Dyk chto ž pryjazdžaje?

Idziom pa «ŭźlotcy» — pa centralnaj alei, što viadzie ad «režymki» da kłuba i stałovaj.

Na prystupkach adnaho z žyłych karpusoŭ staić načalnik našaha adździaleńnia major S-ŭ. «Moj» aficer padychodzić bližej da krataŭ «łakałki» (placoŭki, što akružaje žyły korpus) i dakładvaje:

— Viadu ŭ kłub.

Major moŭčki kivaje hałavoj. Jon u kursie. Nie ŭ kursie tolki ja.

Na prystupkach kłuba nas sustrakaje načalnik inšaha adździaleńnia, staršy lejtenant K-a — nievysoki, hareźlivy małady čałaviek, pa ŭzroście moh być mnie synam. Ale tut — jon načalnik, ja — adpaviedna… Nu, sami razumiejecie.

— Ja jaho pasadžu, — kaža K-a. «Moj» aficer «zdaje» mianie jamu i sychodzić.

«Pasadžu»? Značyć, usio ž taki «rasstreł», jaki hetym razam skončycca pasadkaj u ŠIZA? Ale tady — čamu ŭ kłubie? Mianie ž jašče pavinny buduć advieści ŭ miedčastku, kab urač kanstatavaŭ, što ja zdarovy i mahu adbyć pryznačany termin. A miedčastka — u supraćlehłym napramku «ŭźlotki».

My idziom u aktavuju zału.

Zała zapoŭnienaja asudžanymi. Čorna-čorna. Padobna, sabrali tolki «aktyvistaŭ» — tych, kaho pamiž saboj asudžanyja nazyvajuć «kazłami». U zale siadziać zahadčyki haspadarki, dniavalnyja, kiraŭniki siekcyj, staršyni i sakratary savietaŭ atradaŭ.

To-bok «rasstreł» budzie pryludnym? Kab pakazać, što nijakija chvaroby nie źjaŭlajucca pieraškodaj dla źmiaščeńnia «bečara» (palityčnaha) u ŠIZA?

— Na pieršy šerah, — kamanduje K-a.

Ja viedaju. Na ŭsich «lekcyjach» i «dysputach» («vychavaŭčaja praca» siarod asudžanych) asoby, jakija stajać na prafiłaktyčnym uliku (u tym liku «bečary»), siadziać na pieršych šerahach.

Pieršy šerah pusty. Mnie daviadziecca siadzieć na im adnamu.

Prosta pierad mnoju na scenie staić stoł. Za stałom dva kresły. Na stale hrafin z vadoj. Vierahodna, zaraz pryjdzie načalnik kałonii, chtości z namieśnikaŭ, i «rasstreł» pačniecca.

Siadaju. Čakaju.

U zali cichi šept. Vierahodna, «kazły» nie čakali ŭbačyć pierad saboj samaha strašnaha, na toj momant, «bečara» kałonii.

Zała ŭstaje. Ustaju i ja. Pryjšoŭ načalnik kałonii, pałkoŭnik I-a. Jon padymajecca na scenu, sadzicca za stoł — prosta pierad mnoju.

Razam ź im na scenu padymajecca deputat i vučony-historyk M.

My nie pradstaŭlenyja adzin adnamu. Ale, zrazumieła, u tvar adzin adnaho viedajem.

Chacia… Heta ja jaho paznaju: usio takoha ž badzioraha, žyćciaradasnaha, jaki pralivaje ślozy zamiłavańnia padčas vystupu pravadyra. Jon anijak nie źmianiŭsia paśla 2020 hoda.

Ja źmianiŭsia. Minus sorak kiłahramaŭ. Źjaviŭsia kij, bieź jakoha mnie ciažka pierasoŭvacca.

Apošni raz my bačylisia, kali pryjechała z Maskvy maja znajomaja fiłosaf, pryviezła mnie niekalki vydadzienych tam knih, i ja pryjšoŭ pa ich u budynak tahačasnaha instytuta žurnalistyki BDU. Voś tady my z M. upieršyniu i ŭbačyli adzin adnaho.

Tak, šmat vady ŭciakło.

M. spuściŭsia sa sceny ŭ zału i, chodziačy tudy-siudy pierad pustoj łaŭkaj, na jakoj siadzieŭ adzin ja, pačaŭ čytać lekcyju pra vysokuju kaštoŭnaść biełaruskaj dziaržaŭnaści.

Na mianie jon uvahi nie źviartaŭ. Jahonaj zadačaj było abudzić pačućcio hłybokaha i ščyraha patryjatyzmu ŭ sabranych na sustreču ź im «kazłach». Jon dobrasumlenna jaho abudžaŭ.

I raptam, nie źviartajučy na mianie ŭvahi, M. skazaŭ:

— I siarod vas jość ludzi, jakija abaraniali našu dziaržaŭnaść i naš suvierenitet. Ciapier jany znachodziacca tut.

To-bok, atrymlivajecca, što dziaržaŭnaść i suvierenitet abaraniali «bečary», adzin ź jakich znachodzicca ŭ zale (ja)? Ci «kazły» — heta značyć, zabojcy, złodziei, ašukancy, hvałtaŭniki i narkahandlary?

Jon uvohule zrazumieŭ, što skazaŭ?

Razvažać nie było kali. Bo deputat i vučony-historyk M. rašuča skončyŭ svaju davoli sumburnuju lekcyju, zajaviŭšy, što jaho ŭžo čakajuć u abłvykankamie, i pajšoŭ. A «kazłoŭ» šerahami pačali vypuskać z zały.

Mianie nichto nie supravadžaŭ. Na ŭsialaki vypadak ja padyšoŭ da staršaha lejtenanta K-a i spytaŭ, što mnie rabić.

— Idzicie ŭ atrad.

— Ale mianie pryviali z pramzony.

— Idzicie na pramzonu.

I ja pajšoŭ. Pajšoŭ u poŭnym niedaŭmieńni, što heta było. Ci mianie pryviali pakazać M., ci M. pryviali pakazać mnie? Ci jon takim čynam vyrašyŭ adznačyć tryumf svajoj pieramohi, suzirajučy zrynutaha voraha, ci mnie davali znak, što pra mianie jašče pamiatajuć?

Lepš by zabylisia.

Tak my i rasstalisia i, padobna, ciapier užo na doŭhija hady.

Ale što ž heta ŭsio-taki było?

• 3
• 0
• 1
• 4
• 0
• 0
• 0
• 1