Historyja11

Bardel u Buenas-Ajresie, padpał sinahohi, machlarstva z zołatam. Jak i za što ŭ Brytanskaj impieryi sudzili ŭradžencaŭ Biełarusi

Vialikabrytanija ŭ pačatku minułaha stahodździa vyhladała bahataj i ŭpeŭnienaj dziaržavaj. U Łondanie ŭžo było elektryčnaje śviatło, budavałasia mietro, źjaŭlalisia modnyja kvartały z restaranami i teatrami. Za zamožnym fasadam anhlijskaj stalicy, adnak, kvitnieli biednaść i kryminał, a ŭłady ŭsio čaściej šukali vinavatych siarod inšaziemcaŭ. Vydańnie Palatno raskazvaje pra čatyry spravy ŭradžencaŭ biełaruskich ziamiel, jakija razhladali brytanskija sudy sto hadoŭ tamu.

Bardel u Buenas-Ajresie, padpał sinahohi, machlarstva z zołatam. Jak i za što ŭ Brytanskaj impieryi sudzili ŭradžencaŭ Biełarusi

Jak žyłosia ŭ edvardyjanskaj Anhlii

U 1901 hodzie pamierła karaleva Viktoryja, ź joj ža i skončyłasia viktaryjanskaja epocha. U pačatku minułaha stahodździa Vialikabrytanija ŭsio jašče na piku ŭpłyvu, ale ŭnutry dziaržavy raście sacyjalnaje napružańnie, napieradzie čakajucca palityčnyja kryzisy. Na čale mahutnaj impieryi — Eduard VII.

Pry Eduardzie VII u Vialikabrytanii ŭpieršyniu ŭviaduć piensii dla vialikaj kolkaści biednych pažyłych ludziej. Adbudziecca jašče adna epachalnaja źjava: budzie pryniaty zakon, dziakujučy jakomu stvorać sietku biržaŭ pracy. Raniej isnavali municypalnyja biuro ŭ asobnych haradach, byli i pryvatnyja ahienctvy pa najmie (čaściej za ŭsio, machlarskija), ale toj zakon byŭ pieršaj sprobaj uklučyć dziaržavu jak pasiarednika pamiž pracadaŭcam i rabočym. Niahledziačy na surjoznyja sproby anhlijskich čynoŭnikaŭ stvaryć sacyjalnuju dziaržavu, Vialikabrytanija, adnak, mocna ciarpieła ad razryvu pamiž bahatymi i biednymi.

Pačatak minułaha stahodździa — heta jašče napłyŭ mihrantaŭ z Uschodniaj Jeŭropy. Častka nakiroŭvałasia dalej u Złučanyja Štaty Amieryki, ale častka zastavałasia žyć u Anhlii.

Tady ž pačynajucca sproby z boku dziaržavy abmiežavać ujezd niepažadanych zamiežnikaŭ. U 1905 hodzie ŭviaduć Aliens Act, jaki sistemna abmiežavaŭ ujezd inšaziemcaŭ u Vialikabrytaniju: u krainu mahli nie puścić biez hrošaj, psichična chvorych, ludziej z kryminalnym minułym i tych, chto moh stać ciažaram dla dziaržavy.

Presa stała mašynaj, jakaja stvaraje hierojaŭ i monstraŭ. Sudovyja pracesy ŭ Vialikabrytanii ŭžo na toj momant stali publičnym teatram. Paśla hučnych złačynstvaŭ ułada ŭsio macniej imkniecca padtrymać paradak.

Jak arhanizavać bardel u Buenas-Ajresie. Historyja minskaha i varšaŭskaha jaŭrejaŭ

Praz dva hady paśla pryniaćcia Aliens Act u sudzie Ołd-Bejli, jaki zajmaŭsia kryminalnymi spravami ŭ Anhlii i Uelsie, adbyŭsia sud nad cieślarom Łuisam Hołdam i kraŭcom Hary Koenam. U sudovych dakumientach Hołda i Koena apisali jak russian jews, ale 24‑hadovy Hary Koen pachodziŭ z Varšavy, a 27‑hadovy Łuis Hołd naradziŭsia ŭ Minsku. Mužčyn abvinavačvali ŭ vykradańni, razboi, arhanizacyi bardelu, zhvałtavańni.

Hołda i Koena aryštavali ŭ Livierpuli paśla skarhi adnoj z žančyn, jakuju jany padmanam zmusili pryjechać u hety anhlijski horad, kab pierapravić da muža ŭ Ńju-Jork. Na samoj spravie jaje, jak i inšych dziaŭčat, chacieli adpravić na pracu ŭ bardel u Buenas-Ajresie.

Vyśvietliłasia, što Hołd i Koen raniej vykrali niepaŭnahadovuju dziaŭčynu Džejn Hołdbłum, kab u dalejšym mieć ź joj intymnyja znosiny i ekspłuatavać jaje ŭ jakaści prastytutki. Paśla vykradańnia dziaŭčyny mužčyny płanavali arhanizavać dla jaje vyjezd u bardel pa-za miežami Brytanskaj impieryi, u Buenas-Ajres. Padobnaja historyja adbyłasia jašče z adnoj žančynaj, Saraj Levin.

Siarod dakazanych złačynstvaŭ, što ździejśnili Hołd i Koen, byŭ razbojny napad. Jany abrabavali mužčynu: skrali ŭ jaho adzieńnie i 11 funtaŭ. Heta byli prystojnyja na toj čas hrošy, prykładna try miesiačnyja zarobki.

Pa ŭsich abvinavačańniach mužčyn pryznali vinavatymi. Hołdu prysudzili 15, a Koenu — 12 miesiacaŭ kataržnaj pracy. Paśla adbyćcia pakarańnia sud pastanaviŭ departavać abodvuch ź Vialikabrytanii.

Afiera ź sibirskim zołatam. Historyja machlara, jaki vučyŭsia afieram u Minsku

U 1903 hodzie brytanskija palicejskija praviali apieracyju, dziakujučy jakoj zmahli złavić dvuch machlaroŭ. Ich zvali David Vejnstoŭn i Rozen Soŭłman.

Schiema Vejnstoŭna i Soŭłmana pracavała jak kłasičnaje ašukanstva. Jany razam prydumali historyju pra rasijskaha aficera, jaki pracavaŭ u sibirskich šachtach i kraŭ zołata, a zatym adpraŭlaŭ jaho ŭ Vialikabrytaniju. U dokaz svajoj historyi machlary demanstravali achviary samarodak. Achviara vieryła ŭ heta, joj pradavali nibyta zdroblenyja čaścinki zołata, jakija nasamreč byli łatunnym piłavińniem.

Pra ašukanskuju schiemu Vejnstoŭna i Soŭłmana daviedaŭsia palicejski infarmatar. Dalej palicyja raspracavała apieracyju i padasłała da mužčyn pakupnika, jaki byŭ siaržantam palicyi pad prykryćciom. Vejnstoŭna i Soŭłmana zatrymali pry druhoj sustrečy ź siaržantam, kali jany prynieśli tavar na prodaž.

Padčas adnaho ź pieršych dopytaŭ u adździaleńni palicyi Rozen Soŭłman raskazaŭ pra toje, jak navučyŭsia hetaj afiery:

«Nu, vy ŭziali mianie tolki za sprobu, bo hrošaj ja jašče nie atrymaŭ. Ja ŭpieršyniu navučyŭsia hetamu ŭ Minsku».

Abodvuch pryznali vinavatymi: Vejnstoŭnu dali 12 miesiacaŭ kataržnaj pracy, Soŭłmanu — 18 miesiacaŭ kataržnaj pracy.

Jak pazbavicca ad prablemnaha budynka. Historyja pra syna minskaha rabina, jakoha abvinavacili ŭ padpale sinahohi

Uletku 1910 hoda ŭ Brytanskaj impieryi źmianiŭsia manarch. Za dziesiać hadoŭ u Abjadnanym karaleŭstvie źjaviłasia ŭžo treciaja karaleŭskaja asoba na prestole. Syn karalevy Viktoryi, karol Eduard, pamior u mai 1910 hoda. Letam novym anhlijskim karalom staŭ Hieorh V.

Tym ža letam u sudzie Ołd-Bejli razhladali spravu ab padpale sinahohi i łžeśviedčańniach. U spravie ab padpale sinahohi padazravali dvuch mužčyn, Džozefa Džozefsana i niejkaha Hołdštejna. Taja sprava suprać mužčyn razvaliłasia, ale ŭ sudzie praciahnuŭsia razhlad ab iłžeśviedčańniach adnaho sa śviedak Sema Chiršfilda.

Sema Chiršfilda abvinavačvali ŭ tym, što jon naŭmysna chłusiŭ u pakazańniach, kab u papiaredniaj spravie ab padpale sinahohi byli asudžanyja Džozefsan i Hołdštejn. Vyśvietliłasia, što Sem Chiršfild byŭ rabotnikam Džozefsana, jaki pieryjadyčna vymahaŭ u pracadaŭcy hrošy, a paśla vyrašyŭ schłusić na sudzie za toje, što jon tak i nie daŭ jamu hrošy.

Džozefsan admaŭlaŭ usie abvinavačvańni ŭ padpale, i, jak pakazaŭ sud, jaho tak i nie pryznali vinavatym pa toj spravie. Pakazańni Chiršfilda byli amal asnoŭnym dokazam viny Džozefsana i Hołdštejna ŭ padpale, tamu jon chacieŭ usialak ačyścić svajo imia i pastajanna kazaŭ, što pachodziŭ ź vielmi relihijnaj siamji, a padpał sinahohi ličyć ciažkim złačynstvam. Taksama Džozefsan padčas pracesu raskazaŭ, što pachodzić ź Minskaj hubierni, tam ža zastaŭsia jaho baćka-rabin.

Sprava pra łžeśviedčańni Chiršfilda skončyłasia pravałam. Sud pastanaviŭ apraŭdać jaho.

Navahodniaje zabojstva lendłorda. Historyja zabojcy, jaki prydumaŭ sabie radzimu na Viciebščynie

Ranicaj 1 studzienia 1911 hoda kanstebl znajšoŭ cieła ŭ parku na poŭdni Łondana. Pobač ź ciełam šmat kryvi, a cieła, chutčej za ŭsio, pryciahnuli śpiecyjalna. Na trupie lažyć čornaja chustka, jakaja zakryvaje tvar.

Paźniej doktar zaśviedčyć, što mužčyna atrymaŭ vosiem udaraŭ pa hałavie i try ŭdary nažom, jakija nanieśli ŭžo paśla śmierci. Na tvary niekalki parezaŭ, jakija taksama nanieśli paśla śmierci. Zabitaha zvali Leon Bieran, jamu było 48 hadoŭ. Bieran byŭ dastatkova zamožnym čałaviekam: u jaho było niekalki damoŭ, žyŭ na dachody z arendy. Za heta navat atrymaŭ mianušku Lendłord.

Leon Bieran lubiŭ viačerać u restaranie Snelwar's. Tam ź im paznajomiŭsia 29‑hadovy Ścini Morysan. Jany doŭhi čas blizka kamunikavali. 31 śniežnia 1910 hoda Bieran i Morysan razam byli ŭviečary ŭ restaranie, a paśla syšli. Paśla hetaha Bierana nichto nie bačyŭ žyvym.

Morysana aryštavali ŭvohule nie za zabojstva. Jon byŭ byłym asudžanym i nie paviedamiŭ palicyi, što źmianiŭ adras. Farmalna heta stała pryčynaj aryštu, adnak palicejskija ŭžo na toj momant padazravali jaho ŭ spravie ab zabojstvie Bierana.

Niekalki śviedak padčas pracesu śćviardžali, što Morysan staŭ niezvyčajna pa-siabroŭsku stavicca da Bierana ŭ apošnija tydni jaho žyćcia. U viečar pierad zabojstvam achviary Morysan pakinuŭ adnamu z aficyjantaŭ ciažki pakiet i skazaŭ, što tam flejta. Paźniej Morysan zabraŭ hety pakiet i syšoŭ ź Bieranam.

Na sudzie alibi Morysana nie paćvierdziłasia, a astatnija śviedki — naprykład, taksisty — śćviardžali, što vazili abvinavačvajemaha i achviaru.

Ścini Morysan sfalsifikavaŭ svaju bijahrafiju. Jon raskazvaŭ, što naradziŭsia na Viciebščynie. Śviedki padčas sudovaha pracesu nazyvali jaho to ruskim, to palakam, to jaŭrejem. Nasamreč jon naradziŭsia ŭ Aŭstralii, a ŭ malenstvie ź siamjoj pierajechaŭ na terytoryju Rasijskaj impieryi i, vierahodna, žyŭ na biełaruskich ziemlach. Falsifikacyja bijahrafii patrebna była jamu dla taho, kab źjechać paśla pieršaha turemnaha termina ź Vialikabrytanii, pra što jon sam i zajaviŭ. Adnak jon usio roŭna zastavaŭsia ŭ Łondanie.

Sud pryhavaryŭ Morysana da śmiarotnaha pakarańnia. U apošnim słovie padsudny sprabavaŭ adbicca, maŭlaŭ, nie zabivaŭ nikoha i sam mieŭ hrošy. Ale heta ničoha ŭžo nie źmianiła.

Kamientary1

  • Imia
    29.01.2026
    [Red. vydalena]

Ciapier čytajuć

«Jak tolki čujuć pra Rasiju — dyk usio… U čym prablema?» U Minsku nie chočuć zdavać kvateru čałavieku z rasijskim pašpartam5

«Jak tolki čujuć pra Rasiju — dyk usio… U čym prablema?» U Minsku nie chočuć zdavać kvateru čałavieku z rasijskim pašpartam

Usie naviny →
Usie naviny

U 2023‑m u Prazie raptoŭna pamior 35‑hadovy biełaruski žurnalist Anufryjenka. Byłaja kaleha kaža, što jaho mahli atrucić3

U Baranavičach na śniezie znajšli žyvoha kažana, choć dla ich ciapier nie siezon1

U Vilni małyja dzieci zamiežnikaŭ buduć chadzić tolki ŭ litoŭskamoŭnyja škoły. Ale dla biełaruskamoŭnaj himnazii zrobiać vyklučeńnie17

Tramp vystaviŭ Iranu ultymatum na fonie nabližeńnia da jaho bierahoŭ «vializnaj armady»11

Robiert Fica nazvaŭ chłuślivaj publikacyju, što jon nibyta kiepska vykazvaŭsia pra psichałahičny stan Trampa2

Tamara Ejdelman raschvaliła knihu Nasty Rahatko4

Pamior Anatol Sacharuša1

Try miesiacy tamu adbyŭsia moŭny skandał u šviejcarskim ciahniku. Ci byŭ chto pakarany?14

«Miesiačny płaciež paciahnie na 340 rubloŭ». Što budzie ŭ Biełarusi z mabilnym internetam?23

bolš čytanych navin
bolš łajkanych navin

«Jak tolki čujuć pra Rasiju — dyk usio… U čym prablema?» U Minsku nie chočuć zdavać kvateru čałavieku z rasijskim pašpartam5

«Jak tolki čujuć pra Rasiju — dyk usio… U čym prablema?» U Minsku nie chočuć zdavać kvateru čałavieku z rasijskim pašpartam

Hałoŭnaje
Usie naviny →

Zaŭvaha:

 

 

 

 

Zakryć Paviedamić