Tyranazaŭru «pamierali tempieraturu» praz 66 miljonaŭ hadoŭ. Voś što vyśvietliłasia

Doŭhi čas dynazaŭraŭ ujaŭlali padobnymi da sučasnych reptylij i mierkavali, što tempieratura ich cieła zaležała ad navakolnaha asiarodździa. Ale za apošnija dziesiacihodździ źjaviłasia ŭsio bolš śviedčańniaŭ, što prynamsi niekatoryja ź ich mahli sami vypracoŭvać ciapło i padtrymlivać vysokuju tempieraturu cieła.

Na heta ŭkazvali svajactva dynazaŭraŭ z sučasnymi ptuškami, chutkaść rostu ich kostak, a taksama znachodki ŭ vysokich šyrotach, dzie zimoj było choładna. Adnak hetyja śviedčańni byli pieravažna ŭskosnymi. Da taho ž dynazaŭry byli vielmi raznastajnaj hrupaj, tamu nielha mierkavać, što ŭsie jany mieli adnolkavy abmien rečyvaŭ.

Ciapier navukoŭcy atrymali bolš niepasrednyja źviestki pra tyranazaŭra reksa (Tyrannosaurus rex). Jany daśledavali zuby asobiny pa mianušcy Tomas, astanki jakoj zachoŭvajucca ŭ Muziei naturalnaj historyi akruhi Łos-Andželes.

Zub zamiest termomietra

Jak piša IFLScience, chimičny skład zubnoj emali dazvoliŭ navukoŭcam vyznačyć, pry jakoj tempieratury jana farmiravałasia.

Sakret u suviaziach pamiž ciažkimi izatopami vuhlarodu i kisłarodu: pry bolš nizkich tempieraturach takija suviazi ŭtvarajucca čaściej. Vymieraŭšy ich dolu ŭ zubnoj emali, navukoŭcy mohuć vyznačyć tempieraturu, pry jakoj ros zub.

Emal asabliva dobra pasuje dla takoha analizu. Kostki na praciahu žyćcia pastajanna pierabudoŭvajucca, a kryštaličnaja struktura emali vielmi tryvałaja, tamu jana lepš supraćstaić chimičnym źmienam pad uździejańniem navakolnaha asiarodździa.

Jość, adnak, i minus: dla analizu davodzicca paškodzić sam vykapień.

36,3 hradusa

Analiz pakazaŭ, što zuby Tomasa farmiravalisia pry tempieratury kala 36,3°C, plus-minus dva hradusy. Heta vielmi blizka da tempieratury cieła čałavieka.

Ale vysokaja tempieratura jašče nie aznačała, što tyranazaŭr vypracoŭvaŭ ciapło sam. Jana mahła być źviazanaja ź ciopłym klimatam, u jakim žyła žyvioła.

Kab heta pravieryć, navukoŭcy daśledavali zuby krakadziłaŭ z toj ža farmacyi Cheł-Kryk u štacie Mantana, dzie pamior Tomas. Ich tempieratura akazałasia kala 30°C.

Tomas i hetyja krakadziły mahli žyć nie dakładna ŭ adzin čas, ale roźnica ŭ tempieratury ŭsio roŭna śviedčyć na karyść taho, što tyranazaŭr reks byŭ endatermam, heta značyć, sam vypracoŭvaŭ ciapło.

Što heta mianiaje ŭ našym ujaŭleńni pra tyranazaŭra

Zdolnaść padtrymlivać vysokuju tempieraturu cieła patrabuje šmat enierhii, a značyć, i bolš ježy. Ale jana mahła davać drapiežniku i pieravahi. Ciepłakroŭny tyranazaŭr reks moh daŭžej pieraśledavać zdabyču.

Novyja vyniki dapamahajuć zrazumieć i toje, jak tyranazaŭry mahli žyć u chałodnych rehijonach. Astanki pradstaŭnikoŭ hetaj hrupy znachodzili na Alascy, dzie navat u časy dynazaŭraŭ zimoj było choładna. Zdolnaść vypracoŭvać ułasnaje ciapło mahła dapamahać im pieranosić takija ŭmovy.

Heta mahło adyhrać rolu i ŭ raspaŭsiudžvańni prodkaŭ tyranazaŭra reksa. Pavodle adnaho z aŭtaraŭ daśledavańnia Robierta Ihła, vysokaja tempieratura cieła i endatermija mahli palehčyć ich pieramiaščeńnie pamiž Azijaj i Paŭnočnaj Amierykaj praz rajon Bierynhava praliva.

Ciapier daśledčyki chočuć prymianić svoj mietad da inšych staražytnych žyvioł. Tak jany spadziajucca vyśvietlić, na jakim etapie evalucyi prodki sučasnych ptušak nabyli zdolnaść padtrymlivać vysokuju tempieraturu cieła.

• 2
• 0
• 0
• 0
• 1
• 0
• 0
• 0