Dyk nie dastavajsia ty nikomu!..

Ciońnia ŭ vioscy Haradok Maładziečanskaha rajona pražyvaje 480 čałaviek. Jašče 100 hadoŭ tamu žycharoŭ u Haradku było 2,5 tysiačy. Tam znachodziłasia vałasnoje ŭpraŭleńnie, 2 pravasłaŭnyja carkvy, dźvie sinahohi, bravarnia, 22 łaŭki, 3 karčmy, pastajały dvor, narodnaje vučylišča, młyn. Pra jaho — młyn — i pojdzie dalej naša havorka.

Uźviedzieny kala 100 hadoŭ tamu, młyn doŭhi čas vykarystoŭvaŭsia pa pryznačeńniu. Z ustalavańniem savieckaj ułady budynak pryjšoŭ u zaniapad. Paśla vajny miascovy kałhas sabraŭsia pieraniesci tudy svaju kantoru, ale ramont tak i nie byŭ daviedzieny da kanca. Šmat hadoŭ młyn pustavaŭ, drachleŭ. Siońnia ad jaho zastaŭsia tolki «škilet» — sami ścieny i pierakrycci pavierchaŭ, dy dzie-nidzie — elemienty stolevaj azdoby. Adnak uźviedzieny jon byŭ nastolki dabrotna, što pry adpaviednym ramoncie moža prastajać jašče 100 hadoŭ.

Piejzažy la Haradka dzivosnyja, prosta prosiacca na pałatno mastaka (prynamsi, majstry pendźla rehularna pryjazdžajuć siudy na plener). Pobač voziera ź lebiedziami, lasy, bahatyja na hryby i jahady. Šykoŭnyja krajavidy. Akramia taho, na terytoryi ŭsiaho Haradockaha sielsavieta niama pramysłovych pradpryjemstvaŭ, jakija psavali b ekałohiju. Pryroda stvaryła ŭsie patrebnyja ŭmovy dla razvićcia ŭ Haradku sielskaha ekaturyzmu.

Jość i kankretnyja varyjanty, usie jak adzin «zaviazanyja» na budynku byłoha młyna.

— Tolki z pačatku hetaha hoda da mianie źviarnułasia 6 čałaviek z prośbaj pradać im młyn, — dzielicca staršynia Haradockaha sielskaha Savieta deputataŭ Piotr Maroz. — Adzin sabraŭsia arhanizavać tam dyskateku, druhi — adkryć mahazin. Adnak usio heta ŭ našaj vioscy ŭžo jość. Samym pryvabnym i źmiastoŭnym akazaŭsia varyjant, prapanavany adnoj minskaj firmaj budaŭničaha profilu. U jaje kiraŭnictva ŭznikła ideja stvaryć u Haradku turystyčnuju zonu, uziaŭšy za asnovu budynak młyna. Jany pradstavili razhornuty biznes-płan, dzie na terytoryi ŭ dva hiektary praduhledžana rekanstrukcyja budynka młyna i pieratvareńnie jaho ŭ hascinicu, uźviadzieńnie chatak-zrubaŭ (žyłaja zona), stvareńnie piakarni, trakcira, łazni (etnahrafičnaja zona), dvuch aŭtastajanak. Usio heta, naturalna, na fonie dobraŭparadkavańnia prylehłaj terytoryi, azielanieńnia, razbiŭki kłumbaŭ...

Arhanizacyja źviarnułasia ŭ sielvykankam z piśmovaj prośbaj ab prodažy budynka młyna, harantujučy, što pry praviadzienni rekanstrukcyi nie budzie źmieniena i parušana architekturnaja cełasnaść dadzienaha rajona zabudovy, što fasady budynka i architekturna značnyja elemienty zachavajucca ŭ histaryčnym vyhladzie. Pryniaćcie stanoŭčaha rašeńnia pa hetamu pytańniu, napisana ŭ zvarocie, daść mahčymaść stvaryć dadatkovyja pracoŭnyja miescy dla viaskoŭcaŭ, pavialičyć abjomy padatkovych płaciažoŭ u miascovy i respublikanski biudžety, uklučyć Haradok u spis turystyčnych maršrutaŭ krainy. Heta, biassprečna, paspryjaje pryciahnieńniu zamiežnych i biełaruskich turystaŭ i razvićciu sielskaha turyzmu ŭ kankretnaj miascovasci. Vodny młyn moža stać vizitnaj kartkaj nie tolki vioski Haradok, ale i ŭsiaho Maładziečanskaha rajona.

Padtrymała inicyjatyvu i ŭpraŭleńnie kultury Minabłvykankama: «Centr sielskaha i etnahrafičnaha turyzmu ŭ vioscy Haradok budzie spryjać vyvučeńniu i papularyzacyi historyka-kulturnaj spadčyny Respubliki Biełaruś, a taksama razvićciu infrastruktury Minskaj vobłasci. Uličyŭšy, što vodny młyn vioski Haradok Maładziečanskaha rajona nie ŭvachodzić u Dziaržaŭny spis historyka-kulturnaj spadčyny Respubliki Biełaruś, pytanni adčužeńnia dadzienaha abjekta ŭvachodziać u kampietencyju miascovych vykanaŭčych orhanaŭ».

Ideja stvareńnia ŭ Haradku turystyčnaj zony staršyniu zacikaviła, i jon uščylnuju zaniaŭ-sia pytańniem mahčymaha prodažu budynka. Vyśvietliłasia, što niekali młyn znachodziŭsia na bałansie Dziaržaŭnaha muzieja historyi biełaruskaj litaratury, adnak u siaredzinie 80-ch byŭ pieradadzieny sielvykankamu, što paćviardžaje akt ab pieradačy — adzinaja aficyjnaja papiera, jakaja była aformlena na hety budynak. Piatru Marozu treba było dobra pakrucicca, kab sabrać uvieś patrebny dla takoha abjekta pakiet dakumientaŭ. Akramia niervaŭ i času, padobnyja kłopaty patrabavali i hrašovych zatrat (kala 2 miljonaŭ rubloŭ). Na hod sielvykankamu, na terytoryi jakoha znachodzicca 17 nasielenych punktaŭ, na dobraŭparadkavańnie ŭsiaho vydatkoŭvajuć 3 miljony rubloŭ. Naturalna, dźvie treci z ich patracić na afarmleńnie dakumientaŭ niemahčyma — u sielsaviecie šmat inšych patreb. Staršynia znajšoŭ vyjście — abjaviŭ zbor mietałałomu. Za niekalki miesiacaŭ patrebnaja suma była znojdziena, a dakumienty aformleny.

Akryleny pośpiecham, Maroz źviarnuŭsia va ŭpraŭleńnie ekanomiki Maładziečanskaha rajvykankama, kab atrymać kansultacyju, što ž jamu rabić dalej. Tam jamu rastłumačyli, što pavodle isnujučaha zakanadaŭstva (u pryvatnasci, Zakona «Ab pryvatyzacyi») sielvykankamy nie majuć prava rasparadžacca dziaržaŭnaj majomaściu, jakaja znachodzicca ŭ ich na bałansie. Adno z vyjściaŭ, jakoje ahučyli ŭ rajvykankamie, — pieradać młyn na bałans Maładziečanskaj ŽKH, jakaja zmoža daviesci spravu da aŭkcyjona. Kamunalnyja słužby ŭ svaju čarhu pavinny buduć pieraaformić usie sabranyja staršynioj papiery. Znoŭ ža zapłacić hrošy. I heta pry ŭmovie, što ŭ «kamunalnikaŭ» uzniknie žadańnie ŭsim hetym zajmacca.

Razhubleny staršynia adpraviŭ zapyt u Ministerstva ekanomiki: «U adpaviednasci z Zakonam Respubliki Biełaruś «Ab abjektach, jakija znachodziacca tolki va ŭłasnasci dziaržavy» majomaść orhanaŭ dziaržaŭnaj ułady i kiravańnia, miascovych Savietaŭ deputataŭ, vykanaŭčych i rasparadčych orhanaŭ, što znachodzicca na bałansie hetych orhnaŭ, znachodzicca tolki va ŭłasnasci dziaržavy. Ale ž u artykule 5 zhadanaha Zakona ŭkazana — «Pałaženni Zakona nie raspaŭsiudžvajucca na pradpryjemstvy (arhanizacyi, ustanovy), jakija znachodziacca tolki va ŭłasnasci dziaržavy, u vypadkach: adčužeńnia nievykarystoŭvajemaj ci nieefiektyŭna vykarystoŭvajemaj majomasci. Adčužeńnie dadzienaj majomasci pravodzicca pradpryjemstvami (arhanizacyjami, ustanovami) u pracesie haspadarčaj dziejnasci ŭ paradku, ustanoŭlenym dziejučym zakanadaŭstvam Respubliki Biełaruś». U adpaviednasci z hetym prosim rastłumačyć, ci mahčyma praviesci adčužeńnie ŭkazanaha abjekta, a taksama pravamiernaść takoha adčužeńnia Haradockim sielskim vykanaŭčym kamitetam».

Voś jaki adkaz byŭ atrymany z ministerstva za podpisam namiesnika ministra ekanomiki:

«Zhodna z artykułam 121 Kanstytucyi Respubliki Biełaruś da vyklučnaj kampietencyi miascovych Savietaŭ deputataŭ adnosicca vyznačeńnie ŭ miežach, ustanoŭlenych zakonam, paradku kiravańnia i rasparadžeńnia kamunalnaj ułasnaściu.

U adpaviednsci z artykułam 9 Zakona Respubliki Biełaruś «Ab miascovym kiravanni i samakiravanni ŭ Respublicy Biełaruś» vykanaŭčy kamitet rasparadžajecca kamunalnaj ułasnaściu administracyjna-terytaryjalnaj adzinki ŭ paradku, ustanoŭlenym Savietam».

Zdavałasia b, usio zrazumieła, dazvoł atrymany. Adnak dla kančatkovaha vyrašeńnia pytańnia i rasstanoŭki ŭsich kropak nad «i» ad imia pieršaha namiesnika rajvykankama ŭ «Minskabłmajomaść» u pačatku kastryčnika było adpraŭlena piśmo z prośbaj dać tłumačenni: ci maje prava Haradocki sielski vykanaŭčy kamitet praviesci adčužeńnie budynka vodnaha młyna šlacham prodažu jaho na aŭkcyjonie?

Va ŭpraŭlenni ekanomiki Maładziečanskaha rajvykankama nam zajavili, što pakul nie bačać sensu ŭ padrychtoŭcy žurnalisckaha artykuła pa aznačanaj temie — maŭlaŭ, adkaz z «Minskabł-majomasci» jašče nie atrymany. Adnak my paličyli inakš.

Vyśviatleńnie niuansaŭ zakanadaŭstva ciahniecca z sakavika. I ŭsio ž staršynia Haradockaha sielvykankama spadziajecca, što jamu ŭdasca stvaryć precedent, jaki padšturchnie inšych miascovych kiraŭnikoŭ «prystrojvać» u nadziejnyja ruki pustujučyja pabudovy, razvivać svaju terytoryju na karyść dziaržavie i ludziam.

Maładziečanski rajon.

Fota Jaŭhien Kałomienkin, Radzima.org

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0