Adziny ŭ krainie ansambl palaŭničaj rahavoj muzyki stvorany ŭ Drahičynie.
Adziny ŭ krainie ansambl palaŭničaj rahavoj muzyki stvorany ŭ Drahičynie.
Palaŭničuju muzyku my viedajem chiba tolki z filmaŭ pra daŭninu. Kali pakazvajuć carskija abo pamieščyckija palavanni, to abaviazkova tam pra pačatak zboru ŭdzielnikaŭ abo honu źviera apaviaščaje hučny palaŭničy roh. A Mikałaj Šaŭčuk z Drahičyna ličyć, što heta muzyka ŭjaŭlaje saboj asablivy płast kultury, dobra razvitaj u nas z časoŭ Vialikaha kniastva Litoŭskaha i nieapraŭdana zabytaj potym. Voś Mikałaj Alaksandravič i nie staŭ čakać, pakul niechta adniekul pryjdzie i adrodzić stračanaje, a ŭziaŭsia za heta sam.
Pačałosia ŭsio, možna skazać, vypadkova. Sam vialiki amatar pryrody, palaŭničy sa stažam Mikałaj Šaŭčuk zazirnuŭ niejak u Brest na vystavu sabak u 1999 hodzie. Tam sustreŭ znajomych, jakija rychtavali I Nacyjanalnaje śviata palavańnia i rybałoŭstva ŭ Mahilovie. Jany i prapanavali vystupić na feście, bo viedali, što Mikałaj ihraje na trubie. Jak čałavieku, što ŭmieje zachaplacca novymi idejami, Šaŭčuku chapiła miesiaca na padrychtoŭku. Da hetaha, pavodle jaho słoŭ, jon ihraŭ papury na palaŭničyja temy tolki svajmu sabaku pierad palavańniem. A tam, u Mahilovie, jon pieršy raz ubačyŭ sapraŭdnyja palaŭničyja ražki i byŭ litaralna začaravany ich barchacistym hučańniem.
Tak stałasia, što mienavita ŭ tym ža hodzie Mikałaja Alaksandraviča zaprasili pracavać u Drahičynskuju muzyčnuju škołu. Adrazu źjaviłasia mahčymaść zacikavić novym zachapleńniem i svaich vučniaŭ. I ŭžo ŭ 2001 hodzie na II Nacyjanalny fiestyval palavańnia i rybałoŭstva ŭ Raŭbičy Šaŭčuk pryjechaŭ razam z vučniami. Tolki ŭ jakasci ražkoŭ jany vykarystoŭvali... pijanierskija horny. Nu nie było inšaha instrumienta! Ale i na hetych trubach vystupili paśpiachova, zaniali treciaje miesca. Tam paznajomilisia z amataram palaŭničaj muzyki z polskaha Tuchoła Piatrom Hžyvačam. Jon zaprasiŭ biełarusaŭ na mižnarodny fiestyval palaŭničaj muzyki i kultury ŭ svaim rodnym horadzie. Addul drahičyncy pryjechali z sapraŭdnym ražkom, jaki zarabili ŭ jakasci pryza. I hałoŭnaje, zaviali družbu ź niamieckimi kalehami, jakija abiacali padaryć jašče čatyry instrumienty. Litaralna praz paŭhoda ŭ Šaŭčuka i jaho vučniaŭ było piać sapraŭdnych palaŭničych ražkoŭ. Ichniaja hrupa pad nazvaj «Biekas» pabyvała na fiestyvalach u niekalkich polskich haradach. Pastupova byli pašyty kaściumy na paleskija matyvy ź ciomnaj svitkaj i doŭhaj kašulaj pa eskizach minskaha mastaka Juryja Piskuna. Ansambl stali zaprašać na respublikanskija mierapryjemstvy. Ale dalej sprava nie pajšła.
Udzielniki ansambla vyrastajuć, pastupajuć u staličnyja navučalnyja ŭstanovy, uładkoŭvajucca na pracu ŭ inšych haradach. A novych pryciahnuć byvaje niaprosta, bo niama čaho im prapanavać akramia ŭłasna zaniatkaŭ muzykaj. Jość u «Biekasa» šmat hramat, dypłomaŭ, kubkaŭ, jakija stali, na žal, historyjaj. A voś vyjechać, pakazać siabie i zabiaśpiečyć ansamblu niejkaje razvićcio, niama za što. Polskija kalehi na byłych fiestyvalach časta dapytvalisia, maŭlaŭ, čamu ty, Mikałaj, nie zaprašaješ na vašy festy? I vielmi zdziŭlalisia, što takich niama naohuł.
U susiedziaŭ heta sprava dobra arhanizavana pad ehidaj lasnoj słužby. Usie navučalnyja ŭstanovy — i siarednija, i vyšejšyja lasnoha profilu — majuć fakultatyvy pa zaniatkach muzykaj. A ŭžo festy — nieadjemnaja častka kulturnaha žyćcia mnohich haradoŭ i viosak. Jak tolki nabližajecca fiestyval u Kvidzieni, Lepsajsku, inšym horadzie, znachodzicca dziesiatak sponsaraŭ. Pra heta śviedčać afišy, jakija Šaŭčuk zachoŭvaje na pamiać. A ŭ nas jon pasprabavaŭ inicyjavać tak zvany pieršy Paleski fiestyval palaŭničaj muzyki i kultury, ale adnadumcaŭ nie znajšoŭ. Raspisaŭ i pałažeńnie, i prahramu, i arhanizacyjnuju častku. Źviartaŭsia z piśmami ŭ adpaviednyja respublikanskija instancyi, ale atrymlivaŭ u lepšym vypadku vietlivyja dopisy na temu, što «pytańnie vyvučajecca».
Mikałaj Alaksandravič prapanoŭvaŭ i inšuju formu mierapryjemstvaŭ, dzie znajšłosia b scipłaje miesca dla jaho lubimaj palaŭničaj muzyki. Heta forma taksama ŭ mnohim padhledžana ŭ susiedziaŭ za Buham. Śviata nazyvajecca «Sielskija zabaŭlalnyja hulni». U scenaryi im ža napisanym praduhledžana, naprykład, spabornictva na chutčejšaje vydojvańnie karovy. Udzielniki mahli b paspračacca nakont taho, chto chutčej skosić i ŭzare, a taksama chto dalej kinie suchi karaviak. Takija fiestyvali, na dumku Šaŭčuka, prosta nie mohuć być sumnymi, nie spłočvać sielski lud. Upryhožyła b śviata palaŭničaja muzyka.
Pra muzyku, što stała častkaj jaho žyćcia, Mikałaj Alaksandravič moža havaryć hadzinami. Miełodyjaj, zdajecca, možna adlustravać usie etapy palavańnia: «Paśviačeńnie ŭ palaŭničyja», «Zaklik», «Zbor palaŭničych», «Zbor strałkoŭ». A potym «Miadźviedź», «Zubr», «Lisa», «Łoś», «Kaban», «Zajac». Asablivaja ŭvaha staradaŭnimi palaŭničymi ŭdzialałasia maršu «Na raskładzie». Heta kali zbiralisia ŭdzielniki z trafiejami i raskładvali zdabyču. Miełodyja aznačaje razvitańnie źviera z domam‑lesam i razam z tym addaje daninu pavahi źvieru. Nu a paśla «Raskłada» nieŭzabavie padavaŭsia lubimy ŭsimi sihnał «Abied».
Mikałaj Alaksandravič biare roh i ihraje «Abied». Hučyć muzyka sapraŭdy troški znajomaja pa filmach. Pavodle słoŭ vykanaŭcy, u pamiaškanni takuju muzyku padaŭlajuć ścieny, jana pryznačana dla paloŭ i lasoŭ. Na pryrodzie hetyja huki ljucca nizka, barchatna, niby z vałtorny.
Jak sapraŭdny entuzijast, čałaviek apantany svajoj idejaj, da taho ž vialiki aptymist, Mikałaj Šaŭčuk nie składvaje ruki, nie ŭpadaje ŭ rospač ad taho, što jaho nie pačuli ŭ vysokich instancyjach. Jon stvaraje dla pačatku padletkavy kłub junych amataraŭ pryrody, palavańnia, rybałki ŭ svaim rajcentry. Napisany prahramy, składzieny statut, paradak dziejnasci kłuba. Kłub praduhledžvaje pierš za ŭsio peŭnuju ekałahičnuju adukacyju svaich siabroŭ, atrymańnie navykaŭ palavańnia i rybałoŭstva, navučańnie stalbie, peŭnuju fizičnuju padrychtoŭku, turystyčnyja pachody z načoŭkami, vohniščami. Asobnym radkom, viadoma, paznačany zaniatki palaŭničaj muzykaj. Piedahoh ličyć, što ŭ takuju ŭstanovu možna pryciahnuć taksama ciažkich padletkaŭ i nakiravać ich enierhiju ŭ pazityŭnaje rečyšča. Dla kłuba ŭžo sabrana palaŭničaja atrybutyka. Dapamahčy abstalavać pamiaškańnie abiacaje miascovy Drahičynski lashas. Ale voś z pamiaškańniem vyjšła pakul što zahvazdka. Toj budynak, jaki prapanavaŭ rajvykankam, znachodzicca na samym uskrajku horada. Dabiracca adsiul dzieciam asabliva zimoj budzie nialohka. Tamu i nie śpiašajecca kłub siudy pierabiracca, maje nadzieju, što ŭłada znojdzie niejki lepšy varyjant.
Dla paŭnacennych zaniatkaŭ hurtka małavata pakul što instrumientaŭ. I Šaŭčuk źviarnuŭsia praz rajonnuju hazietu da ziemlakoŭ s prośbaj padaryć staryja ražki, u kaho jany zachavalisia dzieści na haryščy. Akazałasia, mnohija majuć takija siamiejnyja relikvii. Adzin užo im padaryli. U bližejšych płanach Mikałaja Alaksandraviča naviedać Nacyjanalnuju biblijateku i zaniacca historyjaj svajoj lubimaj muzyki ŭ našym krai. Pra inšyja płany jon pakul havoryć aściarožna, tolki składvaje ŭ stosik zaprašenni na fiestyvali — na červień u Tuchołu, na lipień — jašče ŭ adzin maleńki haradok, na žnivień — pad Varšavu.
Kamientary