Adam Hlobus
Kišennaja historyja kultury - 3
Kramer
Aŭstryjski habrej Teador Kramer usio žyćcio pisaŭ vieršy pra tych, chto nia piša j nie čytaje paezii. Jon pracavaŭ na movie narodu, jaki vyniščaŭ jahonuju nacyju. Chto jašče tak rabiŭ? Chto zdatny napisać pra fašysta radok: “Moj biedny brat, ja płaču pa tabie”? Chto moh paprasić u Boha adno “kuločak bulby z rybaj”? Tolki jon – Teador Kramer.
Rembrant
Žyvapisiec Rembrant van Rejn naradziŭsia ŭ siamji młynara, ale jahonyja pałotny aśvietlenyja ahnistym śviatłom ź piečy piekara. Na Rembrantavych pałotnach zichaciać adbitki połymia, na jakim piačecca chleb.
Ejzenštejn
Bujny plan u kino prydumaŭ Siarhiej Ejzenštejn. Biaź cieniu sumnievu jaho možna nazvać baćkam parnahrafičnaha videa, jakoje budujecca vyklučna z bujnych planaŭ.
Džahier
Na kancercie “Rolinh Stoŭnz” žonka spytałasia: “Ty ciapier razumieješ, što ty j Mik Džahier – blizkija ludzi?” “Viadoma, blizkija... My znachodzimsia na adnym stadyjonie, a sorak tysiačaŭ barseloncaŭ nia ŭ lik”.
Šarden
Kali mielkam zirnuć na pałatno z naciurmortam Žana-Batysta Symona Šardena, možna ŭbačyć zamiest jaho tvor Sezana. A kali doŭha-doŭha zasiarodžana hladzieć na šedeŭr Pola Sezana, dyk praź jaho prastupić Šarden.
Kurasava
Kinarežyser Akira Kurasava źniaŭ film “Jodžymbo” (“Ciełaachoŭnik”) pra čałavieka, jaki nieviadoma adkul uziaŭsia j niemaviedama kudy syšoŭ. Jodžymbo biŭsia, zmahaŭsia, padmanvaŭ, pieramahaŭ, kachaŭ, ale samym istotnym dla mianie zastałosia toje, što Ciełaachoŭnik niemaviedama adkul pryjšoŭ i nieviadoma kudy źnik.
Sezan
Naciurmorty Pola Sezana vyznačajucca śviežaściu. Ujaŭlaju ich u vialikich paryskich stałoŭkach, dzie adbyvajucca siamiejnyja abiedy.
XX stahodździe na čale ź Lo Karbiuźje sumiaściła stałoŭku z kuchniaj. Tam možna paviesić tolki repradukcyju z Sezanavymi jabłykami. Pałotny ž Sezana zrabilisia nastolki darahija, što nivodnaja siamja nie ryzyknie viešać ich nad abiedziennym stałom. I možaš ujavić, jak sumujuć Sezanavy rečy pa zvonie kielichaŭ, videlcaŭ i nažoŭ.
Kali ja hladzieŭ na piersiki Pola Sezana ŭ Ermitažy, mnie padałosia, što jany śpiać.
Džahier
Rok-n-roł — muzyka dla ludziej z słabym słycham, jak kino – teatralnaje fota dla čałavieka, što kiepska bačyć. A takich asobaŭ, na jakich treba pavyšać hołas i dziela jakich musiš pavialičvać karcinki, značna bolej, čym amataraŭ muzyčnaj adukacyi j znaŭcaŭ mastactva. Padobnaje nazirańnie jość u Hiobelsa, jaki na palach tekstu pramovy paznačyŭ: “Arhument słaby. Pavysić hołas”.
Mik Džahier užo tryccać hadoŭ vykarystoŭvaje hetuju praporcyju pamiž nievukami j adukavanymi. Jon cudoŭna razumieje, što Mocart moža hučać zusim cicha j zastavacca Mocartam, a “Rolinh Stoŭnz” – nastolki vialiki hurt, nakolki jon hramčejšy, ščylniejšy j dynamičniejšy za astatnija.
Deha
Edhar Deha lubiŭ prastytutak, lubiŭ i malavaŭ. Jon malavaŭ i baleryn, takich padobnych da prastytutak.
Mane j Mone
Impresijanistu Eduardu Mane dziela natchnieńnia pryrodaju patrebnyja byli siabry, vypiŭka, zakuska j žančyny lohkich pavodzinaŭ – usio heta ŭ vialikaj kolkaści jość na jahonych pałotnach.
Impresijanistu Klodu Mone dastatkova było soniečnaha nadvorja, kab pačać žyvapisać krajavid.
Vijan
Uzory intelektualnaha kitču, stvoranyja francuskim avanhardystam Barysam Vijanam pad pseŭdanimam Vernan Salivan, mianie, jak i miljony inšych, zachaplajuć. Adzin tolki pieralik nazovaŭ jahonych bulvarnych ramanaŭ hučyć jak vierš...
Ja pryjdu naplavać na vašyja mahiły.
Va ŭsich mierćviakoŭ adnolkavaja skura.
Vyniščym usich vyradkaŭ.
Žančynam nie zrazumieć.
Sabaki, žarść i śmierć.
I razam z tym, biaz hvałtu j prymusu pieračytać druhi raz navat hetkija šedeŭry bulvarnaha čytva niemahčyma. Raman reč adnarazovaja, pračytaŭ, jak prahłynuŭ.
Džakameci
U vialikaha švejcarca Alberta Džakameci jość skulptury, što nahadvajuć prutki spalenych benhalskich ahnioŭ. Tolki apošniaja iskra ŭsio jašče błukaje ŭ tankanohich postaciach, stvoranych majstram Džakameci.
Kamientary