Chto vykradaje Čačeniju
Za bolšaściu vykradańniaŭ na Paŭnočnym Kaŭkazie stajać rasiejskija specsłužby — ćvierdziać palaki, vykradzienyja ŭ Čačenii ŭ śniežni 1997 hodu
Dva hady tamu ŭ Čačenii vykrali hrupu palakaŭ: Paŭła Chajnackaha i Mareka Kužynca z Krakava, Kšyštafa Halińskaha z Hdańsku, a taksama Daminika Piaskoŭskaha i Marcina Tela ź Lešna. Jany raspaviadajuć, što ŭvohule ŭmovy ŭtrymańnia byli niakiepskija, choć amal uvieś čas pałońniki byli prykutyja da batarei. Časta ich pieravozili ź miesca na miesca z zaviazanymi vačyma. Paśla 53 dzion źniavoleńnia palaki byli adbityja padnačalenymi hienerała Lečy Chuldyhava, kiraŭnika słužby narodnaj biaśpieki Čačenskaj Respubliki Ičkieryja. Vialikuju rolu mieli vysiłki pasłanca polskich uładaŭ Zianona Kuchciaka.
Chajnacki i Kužyniec z 1994 hodu pracujuć na karyść volnaje Čačenii. U 1995 razam ź Ježy Dabravolskim arhanizavali Humanitarnuju Inicyjatyvu, jakaja vysyłaje kanvoi ŭ Čačeniju. Čačency nadali hetaj arhanizacyi hanarovaje žycharstva Samaškaŭ, a rasiejskija specsłužby zanieśli jaje ŭ svaje čornyja śpisy.
Pavał Chajnacki: My pryjechali z humanitarnym kanvojem u Samaški, heta była ŭžo naša čaćviertaja pajezdka ŭ Čačeniju. Tuju pajezdku my arhanizoŭvali supolna z Hdańskim adździaleńniem dabračynnaha fondu Caritas. Druhoj metaj pajezdki było ŭstalavańnie supracoŭnictva pamiž sejmikam samakiravańnia Hdańskaha vajavodztva z prefekturaj rehijonu Ačchoj-Martan. Za dzień da aŭdyjencyi ŭ Maschadava palakaŭ vykrali na darozie pad Hroznym.
Niejak paśla adzin z napadnikaŭ skazaŭ nam: «Heta sprava palityčnaja. A hrošaj u nas chapaje. Kali b sprava była ŭ hrašoch, paadrazali b vam vušy ci palcy, źniali b, pasłali siemjam i ŭziali b svaje hrošy».
Maskva choča adrezać Čačeniju ad śvietu. Rasieja nie žadaje, kab u Hrozny pryjaždžali zamiežnyja žurnalisty, humanitarnyja dziejačy, palityki, biznesoŭcy. Čym mieniej śviedkaŭ, tym lepš raspraŭlacca z «separatystami».
Ježy Dabravolski: A rasiejskija medyi vydajuć u śviet infarmacyju, što vystaŭlaje čačencaŭ barbarami, bandytami, terarystami. (Je.Dabravolski čatyry razy byŭ u Čačenii z humanitarnymi kanvojami.)
Marek Kužyniec: Razmaŭlajučy z nami, Zelimchan Jandarbijeŭ raspavioŭ, što vykradańni nabyli novuju moc u 1991 hodzie, adrazu pa ŭtvareńni Federacyi Paŭnočnaha Kaŭkazu i abvieščańni na Kanhresie čačenskaha narodu pastulatu ab niezaležnaści krainy. Adnym z vykradzienych byŭ brat Jandarbijeva.
Isnujuć taksama vykradańni kryminalnyja, dla atrymańnia vykupu. Zdarajucca j vykradańni ŭ čačenskim asiarodździ, i, jak vynik, zakałoty pamiž tejpami. Adnak z 700 zarehistravanych vykradańniaŭ, pavodle našaha ćviordaha pierakanańnia, bolšaść inśpiravanaja rasiejskimi specsłužbami. Heta dakazvajuć i sumy vykupu: patrabavańni dasiahajuć miljonu dalaraŭ. Zvyčajny čačeniec dakładna viedaje, što navat na bahatym Zachadzie miljon dalaraŭ — heta ceły majontak. Sumy vykupu mohuć śviedčyć, što vykradańni majuć nie kryminalny, a palityčny charaktar.
M.K.: U 1994 hodzie rasiejskija medyi pradstaŭlali čačencaŭ jak mafijozi: narkotyki, admyvańnie brudnych hrošaj, złačynstvy. Hetych zakidaŭ akazałasia zamała, i Čačenija ŭžo zrabiłasia krajem vykradańniaŭ i biaźlitasnych zabojcaŭ, jakija nie škadujuć navat udzielnikaŭ humanitarnych kanvojaŭ. Na žal, rasiejcy častkova dasiahnuli svaje mety, i inšaziemcy bajalisia jechać u Čačeniju šče pierad vajnoj. U medyjach ustalavaŭsia kryŭdny imidž čačenca-terarysta.
Je.D.: Akcyja vyzvaleńnia piaci palakaŭ była siabroŭskim žestam uładaŭ Čačenii ŭ dačynieńni da Polščy. Čačencam jak pavietra patrebnyja kantakty sa śvietam. Adzinaj patrebaj hetaha rasstralanaha rasiejskaj artyleryjaj narodu jość zastupnictva śvietu.
Kali hienerał Leča Chuldyhaŭ (ciapier užo niabožčyk) vyzvaliŭ palakaŭ, jon skazaŭ im: «Vas vykrali nie čačency. Vas vykrali bandyty. A bandyt nia maje nacyjanalnaści. Jany mieli tolki čačenskija tvary. Za ŭsioj hetaj aperacyjaj stajaŭ pałkoŭnik HRU (rasiejski vajskovy vyvied) Adam Denijeŭ, maskoŭski čačeniec».
Padrychtavała Śviatłana Kurs pavodle Gazety Wyborczej
Pamierła palitźniavolenaja Alena Pankova. Paŭhoda nazad jaje asudzili za ŭdzieł u pratestach7
Kamientary