Našy ŭ horadzie

NAŠY Ŭ HORADZIE

Prapanova da čytačoŭ

Kožny moj pachod u susiedni hastranom užo daŭno pieratvaryŭsia dla mianie ŭ svojeasablivuju hulniu-dvuboj. Za pryłaŭkam mianie čakaje złobny źvierabab, ad jakoha ja ŭžo hod daremna čakaju «kali łaska» zamiest zvyčajnaha ryku «śleduščyj!». Źvierabab ličyć mianie nacyjanalistyčnym varjatam, a ja źvierababa liču niaščasnaj žančynaj, jakaja ŭsio žyćcio zajmajecca nie svajoj spravaj.

Užo bolš za dziesiać hadoŭ ja maru pra čas, kali ŭ kramach, łaźniach dy ŭładnych kabinetach na majo «dziakuj» pačuju niaźmiennaje vietlivaje «kali łaska». Biaz hetaj drobiazi ŭsie nacyjanalnyja ściahi pa-nad byłymi rajkamami buduć adno tolki dekaracyjami. Za praminułyja hady maja niezaležnaja kraina nia stała bolš zručnaju dla žyćcia ŭ joj mianie, biełaruskamoŭnaha čałavieka. I lahčej za ŭsio śpisać svaju cichuju kryŭdu na niespryjalnuju dla tvaich śvietłych patryjatyčnych paryvaŭ dziaržavu. Ale šukać praŭdu tam, dzie lahčej znajści sabie apraŭdańnie, — zaniatak niaŭdziačny. Kali za hetyja dziesiać hadoŭ my ŭsie, chto nazyvaŭsia śviadomym, nie pryvučyli astatnich da svajho jsnavańnia j da surjoznaści vybranaj nami hulni, dyk na kaho tady narakać, akramia siabie? Maryć možna choć da śmierci, razmaŭlajučy pa-biełarusku adno ŭ dušy.

Adzin muzyka arhumentavaŭ mnie svajo niežadańnie razmaŭlać na ludziach tym, što biełaruskaja mova ŭ rasiejskamoŭnym asiarodździ stanovicca ledź nia ŭźniatym ściaham. A jon nia choča być ściahanoscam ź blaskam śviatoje praŭdy ŭ vačoch. Ja pryniaŭ jahonyja arhumenty. Bo i sam nie lublu, kali na mianie hladziać, jak na prapaviednika. Mnie bolš da dušy ładzić z navakolnaha idyjatyzmu zajmalnyja hulni. Naprykład, chto kaho pierahavoryć. Hrošy vyjhrać tut nielha. Ale zatoje jaki možna adčuć kajf, kali suvory milicyjant ci smurnaja aficyjantka raptam z uśmieškaju pierachodziać na tvaju movu.

Niejak my ź siabram-rasiejcam spuścilisia kaŭtnuć pa sto hram u kaviarniu «Śvitanak», što na Praspekcie. Uziaŭšy pradukt i ŭładkavaŭšysia ŭ kutočku zabiahałaŭki, raptam pačuli biełaruskija słovy. Dakładniej, u harmidary kabačka my nie pačuli rasiejščyny. Dziva tut nijakaha nie było. Za adnym stolikam sabrałasia kampanija na čale ź viadomym paetam, za druhim vierchavodziŭ znany rep-muzyka. Astatnija ž naviedniki prycišyli hamonku na ton nižej. Niejki novy naviednik pažartavaŭ: «Oho! Niajnačaj našy ŭ horadzie!» Jahony žart vitaŭsia ŭsim kabačkom. «Tut tolki dla biełych», — vykryknuŭ niechta pad ahulny rohat. Rasiejskaja mienšaść namahałasia padładzicca pad bolšaść. «Pasuńciesia, kali łaska», — pačuŭ ja ad zusim nie intelihientnaha vyhladu mužyka ź pivam. «Viedaješ, — skazaŭ mnie siabra, — biełaruskaja mova całkam mahła b vykonvać rolu, padobnuju da toj, što adyhryvała francuskaja ŭ Rasiei sto hadoŭ tamu». Ja z radaściu pahadziŭsia. Tolki ž nie vykonvaje. I ŭsio z-za majoj saramiažlivaści dy ścipłaści.

«Našy ŭ horadzie». Mnie heta spadabałasia. A cikava, ci chto-niebudź zadavaŭsia pytańniem – ci šmat u Biełarusi miescaŭ, dzie my možam pačuvacca haspadarami. Biełymi ludźmi. Prynamsi, paru adrasoŭ u Miensku ja ŭžo viedaju. Heta, akramia zhadanaha «Śvitanku», kaviarnia «Bulbianaja», dzie jość nia tolki biełaruskija draniki, ale taksama biełaruskaje meniu j absłuhoŭvańnie. Heta strachavaja kampanija «TASK», dzie ja strachavaŭ svaju hramadzianskuju adkaznaść aŭtaamatara, i dzie ahient, pačuŭšy ad mianie zabytuju rodnuju movu, absłužyŭ mianie, jak u zamiežnym kinie. A na raźvitańnie pryznaŭsia, jak jon usio žyćcio nia lubić rasiejskuju, za pakinuty joju hłyboki šnar na jahonaj čystaj biełaruskaj dušy padčas piarebaraŭ ź vioski ŭ stalicu. Heta j cyrulnia «Fantazija», dzie ja ŭžo hod stryhusia ŭ adnoj i toj samaj majstarki nia tolki dziela jaje majsterstva, ale j dziela pavahi da movy klijenta. Kolki takich adrasoŭ było na maim patryjatyčnym šlachu! I kolki ja zabyŭsia! A zabyvacca na ich nia varta. Asabliva siońnia. Kali našy firmačy, vyviešvajučy kidkija šyldy, usio radziej robiać svoj vybar na našu z vami karyść. Zrešty, heta ich prablemy. Nam pakul jašče jość kudy padacca. Jak šumnaj kampanijaj, tak i paasobku. I nia tolki padjeści. Ale j atrymać jurydyčnuju daviedku, padlačyć zuby, adramantavać aŭtamabil. Ci — vypravicca na adpačynak u Izrail. Ci mała jašče kudy treba biełamu čałavieku!

Voś ža kab nie hublaŭsia nivodny adras, dzie nas zrazumieli. Jak i toj, dzie nam nachamili. Cikavaja b tady hulnia atrymałasia. Prosta fantazija zaškalvaje. Źbirajučysia ŭ luby kutok krainy, ja b ćviorda viedaŭ – u jakuju kramu zachodzić varta, u jaki hatel sialicca možna, a jakim servisam karystacca dla psychalahičnaha zdaroŭja niebiaśpiečna. I jakija miescy treba abychodzić staranoj. A dla hetaha patrebna nia tak i šmat. Karystacca rodnaj movaju ŭ pobycie nia tolki ŭ druhi dzień miesiaca, spadziejučysia na adpaviednaje absłuhoŭvańnie. I paviedamlać u našu redakcyju pra kožny vypadak vydatnaj pracy ci, naadvarot, dyskryminacyi. Sa ścipłaj hazetnaj rubryki praz hod ci dva moža atrymacca salidny daviednik. A jašče praz peŭny čas hulnia nabudzie ŭžo i ekanamičny sens. Dla tych, chto nie zabyŭsia čaroŭnaha słova «Dziakuj». O!.. A jašče praź niejki čas… Zrešty, ničoha nia budzie, pakul my nie ŭzhadajem, što «klijent zaŭždy maje racyju». I absłuhoŭvańnie nas na našaj movie – heta nia łaska j nie padačka. A ŭsiaho tolki prafesijny abaviazak persanału, jaki atrymlivaje hrošy z našaj kišeni. Nie takoj i małoj kišeni, kali ŭjavić, što kožny čytač «NN» zamović pa adnym kufli piva ŭ adnym i tym bary. Mova — nia ściah, a ekanamičny faktar. Prynamsi, pavinna być takoj.

Ale pa chleb u inšuju kramu ja nie pajdu. Nastroju złobny źvierabab mnie ŭžo nie sapsuje, a ja nadziei na pieramohu nie hublaju.

P.S.

Pišecie nam pra kožnuju narmalnuju ci niezdarovuju reakcyju na našu movu paŭsiul, dzie treba płacić. A my budziem drukavać vašyja dopisy. My pavinny viedać, dzie varta pakinuć svaje hrošy.

NAMORDNIK

Abvieščanaja «Našaj Nivaj» tałaka, kali b my ŭsie hurtom navalilisia na tyja dysharmaničnyja rusizmy dy savietyzmy, što tryvała absielisia ŭ biełaruščynie i byccam nia majuć svaich miłahučnych adpaviednikaŭ, zachłynułasia ŭ pošcie. Nadrukavać usiaho my nie zmahli. Sotni navatvoraŭ na pyłasosy z unitazami zapałanili b nie adzin numar hazety. A jašče ž patrebny razbor! Tamu redakcyja pastanaviła iści hetym šlacham pavolna, ale ź jakasnymi vynikami. My vyrašyli prapanoŭvać Vam tolki adno słova, a Vy — ci to z pamiaci, ci z fantazii — dastaniecie svaje varyjanty i dašlecie nam. Tady jak zapynimsia na najlepšym varyjancie, voźmiemsia za nastupnaje słova-raskireku.

Niadaŭnija padziei 25 Sakavika, kali ŭ Miensku snoŭdali milicyjanty z sabakami, pastavili demakratyčnych biełaruskich žurnalistaŭ u tupik. Treba było paviedamić, što milicejskija sabaki — hetyja strašnyja ratvejlery — byli na vulicach Miensku biez namordnikaŭ. Zhadziciesia, važnaja detal u žurnalisckim dopisie. Ale jak toj namordnik vysłavić pa-biełarusku, kab i hučała, i zrazumieła było. Šukali-šukali, railisia-railisia... I nie znajšli. Napisali namordnik. Daj Boh, kab taje historyi bolš nie paŭtaryłasia, ale słova byccam samo paprasiła sabie zamienu. Voś ža heta j jość naša pieršaja prapanova ŭ rubrycy «Mova-2000». Spadary i spadaryni, filolahi i fizyki, achoŭniki paradku i kinolahi, prapanujcie, kali łaska, biełaruski adpaviednik rasiejskaha słova NAMORDNIK.

Čakajem adkazaŭ.

Movavied