№ 3 (212), 15 — 22 studzienia 2001 h.
Kim pracuješ, kandydacie?
U prezydenty pojduć tolki asacyjavanyja ludzi
Kandydatami na pasadu prezydenta Biełarusi abvieścili siabie tolki tyja ludzi, što aficyjna nie zajmajuć vysokich partyjnych pasadaŭ, ale ŭvachodziać u roznyja hramadzkija asacyjacyi – ad federacyi prafesijnych sajuzaŭ dy zakančvajučy nacyjanalnym alimpijskim kamitetam. U vybarčym biuleteni, jak viadoma, bijahrafii pretendentaŭ drukavacca nia buduć, zatoje budzie paznačana, kim pracavaŭ kandydat na momant jahonaj rehistracyi. Što ž prapanujuć vybarcam asnoŭnyja pretendenty ŭ jakaści «miesca pracy»?
Ekanamist i bos
Hančaryk Uładzimier, syn Ivana, naradziŭsia 29 krasavika 1940 u vioscy Aŭhustova na Łahojščynie. Pavodle t.5 “Biełaruskaje encyklapedyi”, kandydat ekanamičnych navuk (1976). Skončyŭ Biełaruski dziaržaŭny instytut narodnaje haspadarki ŭ 1961, Akademiju hramadzkich navuk pry CK KPSS u 1976 h. U 1961—1965 ekanamist, a potym namieśnik hałoŭnaha buchhaltara saŭhasu “10 hod BSSR” u Lubanskim rajonie. U 1965—1973 pieršy sakratar Lubanskaha rajkamu ŁKSMB, instruktar Mienskaha abkamu KPB, druhi sakratar Kojdanaŭskaha rajkamu KPB. U 1976—1986 pieršy sakratar Ihumienskaha rajkamu KPB, inspektar, namieśnik zahadčyka adździełu CK KPB, druhi sakratar Mahiloŭskaha abkamu KPB. Z 1986 staršynia Biełaruskaje respublikanskaje rady prafsajuzaŭ. Byŭ narodnym deputatam SSSR z 1989 da kanca SSSR, a taksama deputatam Viarchoŭnaha Savietu Biełarusi ŭ 1985-1990 (11-je sklikańnie) dy z 1995 (13-je sklikańnie). Maje ŭznaharody: orden Družby narodaŭ i medali “Za trudovuju doblesť” dy “Za doblestnyj trud. V oznamienovanije 100-letija so dnia roždienija V.I.Lenina”. “Zachapleńnie: litaratura”, śćviardžaje daviednik “Kto jesť kto v Biełarusi”.
Uładzimier Hančaryk – heta adziny patencyjny kandydat u prezydenty, pasada jakoha dobra viadomaja. Užo 10 hadoŭ jon – staršynia Federacyi prafsajuzaŭ Biełaruskaj. Mienavita tamu ja nie razmaŭlaŭ ź im admysłova pierad hetaj publikacyjaj. Mahu ŭjavić sabie, što padumaŭ by pra mianie sp.Hančaryk, kali b ja patelefanavaŭ jamu dy spytaŭsia pra jahonaje miesca pracy. Chacia, ź inšaha boku, ciaham hetych dźviuch piacihodak ja z U.Hančarykam amal nie razmaŭlaŭ. Nie mahu navat pryhadać, kab mianie zaprasili na jahonuju presavuju kanferencyju. A heta ŭžo značyć, što, mažliva, nia ja drenny žurnalist, a prafsajuzny bos nie taki ŭžo dobry palityk, bo nie chacieŭ rabić sabie pablisyty. Albo jon zanadta dobry palityk, uvieś hety čas cicha čakaŭ svajho tryjumfu j rabiŭ usio, kab jaho nie adpudzić.
Baksior i aŭtamabilist
Domaš Siamion, syn Mikałaja, naradziŭsia 2 studzienia 1950 u vioscy Tumašy na Lachaviččynie. Skončyŭ Babrujski aŭtatranspartny technikum u 1969, Mienskuju vyšejšuju partškołu ŭ 1981 dy Biełaruski dziaržaŭny instytut narodnaje haspadarki ŭ 1989. U 1969—1977 mechanik, hałoŭny inžyner, dyrektar Astravieckaje aŭtabazy № 4, u 1977—1982 dyrektar Haradzienskaha aŭtakambinatu № 1. U 1982—1983 zahadčyk pramysłova-transpartnaha adździełu Haradzienskaha harkamu KPB. U 1983—1987 druhi sakratar Kastryčnickaha rajkamu KPB u Horadni, u 1987—1990 staršynia Lidzkaha harvykankamu, a ŭ 1990 pieršy sakratar taho ž Kastryčnickaha rajkamu. U 1990—1991 staršynia Haradzienskaha harvykankamu, u 1991—1993 adnačasova jašče j staršynia Haradzienskaha harsavietu. U 1993—1994 staršynia Haradzienskaha abłsavietu i abłvykankamu, a ŭ 1994—1996 tolki abłsavietu. Deputat i siabar Prezydyjumu Viarchoŭnaha Savietu 13-ha sklikańnia.
“Zaraz ja źjaŭlajusia staršyniom rady hramadzkaha abjadnańnia “Ratuša”. Kali ničoha nia źmienicca, hetak i budzie”, — adkazaŭ na pytańnie pra miesca pracy druhi vierahodny kandydat u prezydenty. Hetuju pasadu sp.Domaš zajmaje sa studzienia 2000 h. “Ratuša” — haradzienskaje abłasnoje abjadnańnie, dzie jon adnačasova namieśnikam staršyni ŭsiaje asacyjacyi dy staršyniom jejnaje rady. Praŭda, Siamion Domaš znoŭ dadaŭ: “Nia viedaju, mo niešta źmienicca”.
Z hetym palitykam ja razmaŭlaŭ upieršyniu praz... Internet. Domaš ładziŭ onłajnavuju kanferencyju na sajcie “Chartyi-97”. Internet, NGO “Ratuša”... Usio hučyć vielmi na zachodni manier, jak i maje być u Horadni. Usio prahresiŭna j madernova. Adnak ja sa ździŭleńniem pačuŭ, što sp.Domaš nia maje ani mabilnaha telefona, ani pejdžera. Mažliva, mienavita tamu jon daviedaŭsia pra toje, što jaho zaprasili pry kancy studzienia ŭ Strasburh na pasiedžańnie Parlamenckaje Asamblei Rady Eŭropy, ad taksama zaprošanaha tudy žurnalista Ŭładzimiera Hłoda. Treba b niejak Siamionu Domašu pravieści mabilizacyju (telefonnuju) pierad vybarami – jany ŭžo blizka.
Voś kamu prafesijna blizkaja ŭsialakaja mabilizacyja, dyk heta jašče adzin śviežy kandydat u prezydenty.
Hienerał-pałkoŭnik
i hienerał-lejtenant
Kazłoŭski Pavał Paŭłaŭ syn naradziŭsia 9 sakavika 1942 u vioscy Vaŭkaŭnia na Pružanščynie. Pavodle t.7 “Biełaruskaje encyklapedyi”, z 1992 – hienerał-pałkoŭnik, a z 1994 – hienerał-lejtenant. Skončyŭ Taškienckuju ahulnavajskovuju kamandnuju vučelniu (1965), Vajskovyja akademii imia Frunze (1974) i Hienštabu (1987). Słužyŭ u Siarednieazijackaj, Maskoŭskaj, Zakaŭkaskaj, Paŭnočnakaŭkaskaj akruhach. Z 1987 pieršy namieśnik kamandujučaha, z 1989 kamandujučy 28-j ahulnavajskovaj armijaj u Horadni. Z 1991 načalnik štabu – pieršy namieśnik kamandujučaha vojskami Biełaruskaje vajennaje akruhi. U 1992—1994 ministar abarony.
“U mianie budzie zapisana: prezydent mižnarodnaha fondu reabilitacyi zdaroŭja byłych vajennasłužačych Respubliki Biełarusi”, — paviedamiŭ Pavał Kazłoŭski. Jon užo 4 hady ŭznačalvaje hetaje abjadnańnie, zarehistravanaje Miniustam. Ale miesca pracy ŭ biuleteni, na jahonuju dumku, nie hałoŭnaje.
“Ja dumaju, našy ludzi bolš chočuć bačyć čałavieka. Nie jahonuju pasadu, a jaki jon čałaviek, što jon pradstaŭlaje, jakija jahonyja mety, čaho jon choča, jaki jon prafesijanał, ci maje jon niejki vopyt kiraŭnictva... Ludzi musiać ubačyć, jaki šlach byŭ projdzieny čałaviekam dy jak hety šlach byŭ projdzieny – lohka ci, jak kažuć, “svaim harbom”.
Ja nia moh nie spytacca sp.Kazłoŭskaha pra jahonaje vajskovaje zvańnie. “Niama takoha pytańnia ŭ biuleteni”, — adreahavaŭ hienerał-pałkoŭnik zapasu, jakoha Łukašenka admysłovym ukazam zrabiŭ hienerał-lejtenantam zapasu. — “Razborki, jakija byli, heta sproba prynizić mianie, pakazać svaju ŭładu, što sa mnoj možna zrabić, što chočacca. A prynizić za toje, što ja mieŭ svaju pazycyju — byŭ suprać hetaha kandydata, bačyŭ, što heta niebiaśpiečny čałaviek dla hramadztva”, — tak prakamentavaŭ ukaz Łukašenki Pavał Kazłoŭski dy zaznačyŭ, što tolki historyja pakaža, chto hienerał-pałkoŭnik, chto prezydent, a chto jašče niešta.
Ja pryhadaŭ, što apošni raz byŭ u kvatery Kazłoŭskaha na vuł.Zacharava adrazu paśla minułych prezydenckich vybaraŭ. Tam ładziłasia chatniaja presavaja kanferencyja pra niezajzdrosny los armii pry Łukašenku, i zaprasiŭ mianie na hetuju imprezu... biespracoŭny Ŭładzimier Zamiatalin. Što ž hetaje takoje ŭ vas ź im było?
“Jon dapamahaŭ, bo vielmi drenna staviŭsia da taho, chto pryjšoŭ da ŭłady, da Łukašenki, — tłumačyć Pavał Kazłoŭski. — Ale prajšoŭ čas, i kali Łukašenka prapanavaŭ Zamiatalinu zaniać niejkuju pasadu ŭ administracyi, Zamiatalin mianie pytaŭsia, što ja pra heta dumaju. Moj adkaz byŭ taki: “Piatroviču, z hetym čałaviekam vielmi niebiaśpiečna jści ŭ raźviedku ci napierad”. Ale Piatrovič nie pasłuchaŭ mianie. Tamu pryjdzie čas, kali jon budzie adkazvać razam z hetym čałaviekam – nie pierad mnoj, a pierad hramadztvam”.
Jość i jašče adzin čałaviek, jaki pajšoŭ razam z Łukašenkam. Praŭda, jon prajšoŭ razam ź im tolki hady dva. Ale ž i pasadu zajmaŭ numar dva.
Bankir i pčalar
Čyhir Michaił Mikałajeŭ syn naradziŭsia 24 traŭnia 1948 u vioscy Vusava na Kapylščynie. Skončyŭ Biełaruski dziaržaŭny instytut narodnaje haspadarki ŭ 1970 dy specyjalny fakultet pry Maskoŭskim fininstytucie ŭ 1982. U 1973—1980 kiraŭnik Kleckaha adździaleńnia Dziaržbanku SSSR dy mienskaha Maskoŭskaha adździaleńnia taho ž banku. U 1982—1986 “na partyjnaj rabocie”. Z 1986 kiraŭnik Mienskaje haradzkoje kantory Dziaržbanku SSSR. U 1988—1991 pieršy namieśnik staršyni, a z 1991 staršynia ŭpravy Akcyjanernaha kamercyjnaha banku “Biełahraprambank”. U 1994—1996 premjer-ministar. Z 1998 pradstaŭnik niamieckaha kancernu “Hieja” ŭ SND. “Zachapleńnie: pčalarstva”, padaje “Kto jesť kto v Biełarusi”.
“Ja pracuju ŭ hety momant radnym dyrektara navukova-vytvorčaj firmy “ADŁ” – heta skarot ad nazovu “Asacyjacyja dziełavych ludziej”, — adkazaŭ Michaił Čyhir. “Hety momant” ciahniecca ŭžo niedzie paŭhodu, i eks-premjer zapeŭniŭ mianie, što jahonaje miesca pracy ŭ nastupnyja paŭhodu nia źmienicca.
“Tym, chto zajmajecca prafesijnaj palitykaj, ja vykazvaju niejkaje spačuvańnie. Bo, kali jość prafesijnaja praca akramia palityki, heta namnoha lahčej – zajmacca palitykaj 24 hadziny ŭ sutki vielmi ciažka”.
Pavodle słovaŭ Čyhira, u “ADŁ” uvachodzić 18 firmaŭ, i paśla jahonaha prychodu tudy va ŭsich ich padatkavaja inspekcyja ładzić pravierki.
“Vy ž viedajecie staŭleńnie da “vašyvych błochaŭ”. Ci nie paškodzić hetkaje miesca pracy kandydatu Čyhiru?” — spytaŭsia ja. I voś što pačuŭ: “Spadziajusia, što absalutnaja bolšaść našych ludziej zrazumieje: kali nia budzie dziełavych ludziej, dyk spravy buduć vielmi drennyja. Dzie Čyhir pracuje — nia tak užo j važna. Važna, što saboj Čyhir ujaŭlaje. Ja dumaju, što bolšaść ludziej viedaje, dzie ja pracavaŭ raniej, jakija pasady zajmaŭ”. Sp.Čyhir nie saromiejecca pracavać u kamercyjnaj struktury dy kaža: “Kali b u nas było bolš takich strukturaŭ — a pakul u nas bolš milicyjantaŭ, dyk žyłosia b nam lepš”.
Tut ja taksama ŭzhadaŭ milicyjantaŭ, što bolš jak paŭhodu trymali Michaiła Čyhira ŭ śledčym izalatary. Kali ž jaho narešcie vypuścili, źniasileny Čyhir adrazu pajechaŭ davać presavuju kanferencyju, za što ja dahetul jamu ŭdziačny. A paźniej, praz kolki dzion, jon naładziŭ dla asobnych žurnalistaŭ pryjom u restaracyi «Bavaryja». Tam ja nahadaŭ frahment jahonaj presavaje kanferencyi časoŭ premjerstva (darečy, paśla adstaŭki spadara Čyhira tradycyjnyja sustrečy z žurnalistami a 18-j štopaniadziełak kudyści źnikli). Kiraŭnika ŭradu paprasili prakamentavać niejkaje paviedamleńnie medyjaŭ, a toj uziaŭ dy skazaŭ: “Vy što? Ja ž premjer-ministar – telebačańnia nie hladžu, hazetaŭ nie čytaju”. Na pryjomie paśla vyzvaleńnia z-pad varty ja prapanavaŭ tost za toje, kab Michaił Čyhir takoha bolš nie havaryŭ dy nie rabiŭ. Zdajecca, usie ŭchvalili dy vypili. Adnak ciapier eks-premjera niešta znoŭ paciahnuła na dziŭnyja frazy – naprykład, pra palityku dy prafesijnuju pracu jak asobnyja źjavy.
Treba zajmacca palitykaj mienavita 24 hadziny ŭ sutki, kab pieramahčy apošniaha (u hetym śpisie) kandydata. Jaki zajmajecca joju 25 hadzinaŭ.
Alimpijec i staršynia
Łukašenka Alaksandar, syn Ryhora, naradziŭsia 30 žniŭnia 1954 u miastečku Kopysi na Aršanščynie.
Pierad samymi vybarami (albo paśla — kali jany adbuducca ŭ lipieni, što vielmi vierahodna) jamu stuknie 47 hod. U biuleteni dla hałasavańnia budzie paznačana: “Prezydent Respubliki Biełarusi”, chacia Zachad ličyć jaho nielehitymnym prezydentam. Ale nichto nia budzie spračacca, kali jon napiša: “Prezydent Nacyjanalnaha Alimpijskaha Kamitetu Respubliki Biełarusi”. Mažliva, što ŭ biuleteni jon zachoča być jašče j «Staršyniom Vyšejšaje Dziaržaŭnaje Rady Sajuznaje dziaržavy Biełarusi j Rasiei».
Sa sp.Łukašenkam ja taksama nie razmaŭlaŭ dziela hetaj publikacyi. Čamu nie razmaŭlaŭ – heta tema asobnaha vialikaha materyjału.
Jury Śvirko
Kamientary