Siamion Bukčyn. Palaki dabivajucca praŭdy

 Palaki dabivajucca praŭdy

Viestka, što niadaŭna ŭ Viciebsku padčas prakładki kabelu la budynku KDB znajšli masavyja pachavańni, vyklikała nia tolki hramadzkuju zacikaŭlenaść u Polščy, ale j reakcyju z boku ŭładaŭ.

U Varšavie nie biez padstavaŭ miarkujuć, što siarod achviaraŭ biełaruskaha NKVD mohuć być polskija hramadzianie: aficery, čynoŭniki, intelihienty, ksiandzy, aryštavanyja ŭ 1939—1941 h.

Pavodle źviestak polskich arhanizacyjaŭ, što źbirali infarmacyju na hetuju temu, u tym liku Rady Abarony Pamiaci pra Baraćbu dy Pakuty, pad tysiaču polskich aficeraŭ, aryštavanych enkavedystami, zahinuła ŭ Biełarusi ŭzimku 1939—1940 h., jašče da taho, jak čatyry tysiačy ich tavaryšaŭ spatkali svaju śmierć u Katyni. Havorka idzie nia tolki pra Viciebsk. “Gazeta Wyborcza” pryvodzić śviedčańnie maładečanca Stanisłava Šmuhleŭskaha, što pracavaŭ pierad pačatkam vajny ŭ Asintorfie la Voršy, skul vazili paliva dla elektrastancyi BiełHRES. Pavodle jahonych słovaŭ, uzimku 1939—1940 h. tudy na pracu pryhnali polskich aficeraŭ, apranutych u letnija mundziry. Šmat chto ź ich pamior, reštu ŭ pieršyja dni vajny śpiecham vyvieźli ŭ bok Smalensku.

Vierahodnaść hetaj infarmacyi ŭ hutarcy z polskimi žurnalistami paćvierdziŭ aŭtar “NN”, historyk Ihar Kuźniacoŭ, jaki zajmaŭsia historyjaj stalinskich represijaŭ. Jon miarkuje, što palakaŭ stralali i ŭ Kurapatach, i ŭ Łošycy. Versiju, što i ŭ Viciebsku, i ŭ Asintorfie spačyvajuć pareštki zamardavanych NKVD palakaŭ, paćviardžajuć i ŭspaminy Jurki Vićbiča, jaki sustreŭ vajnu ŭ Viciebsku. Jon piša, što ŭ lipieni 1941 h. pierad sychodam z horodu enkavedysty pazabivali viaźniaŭ viciebskaj turmy.

Konsulstva Polščy ŭ Miensku źviarnułasia pa adpaviednuju infarmacyju ŭ Ministerstva abarony Biełarusi, bo specyjalny pošukavy adździeł hetaha ministerstva ŭ składzie 58-ha bataljonu biełaruskaha vojska zajmajecca ekshumacyjaj pareštkaŭ z hetkich pachavańniaŭ.

Palaki vielmi pilna sočać za pytańniami ŭstanaŭleńnia miescaŭ hibieli svaich suajčyńnikaŭ u hady vajny. Usia infarmacyja ściakajecca ŭ niadaŭna arhanizavany Instytut Nacyjanalnaje Pamiaci i analizujecca tam. Kiraŭnik jahonaje śledčaje ŭpravy prafesar Vitald Kuleša kaža, što jašče ŭ 90-ch Kamisija pa daśledavańni złačynstvaŭ suprać polskaha narodu, što tady isnavała, pieradała biełaruskim uładam materyjały šaści śledčych spravaŭ pra złačynstvy, ździejśnienyja ŭ Vialejcy, Ašmianie, Bieraźvieččy. Adkazu palaki tak i nie dačakalisia. Pavodle słovaŭ praf.Kulešy, kali śviedka padziejaŭ u Asintorfie paćvierdzić svaje pakazańni aficyjna, Instytut vydaść pastanovu ab pačatku śledztva.

Viadomy polski historyk, aŭtar knihi „Zabojstva ŭ Katyni” Jendžej Tucholski śćviardžaje, što supracoŭničać ź Biełarusiaj pry raśśledavańni hetaj prablemy najciažej. Kali Rasieja dy Ŭkraina pieradali polskamu boku adpaviednyja materyjały, dyk Biełaruś uparta nia jdzie na supracoŭnictva. Miž tym, polskija specyjalisty dumajuć, što mienavita ŭ hetak zvanym “biełaruskim śpisie” mohuć znachodzicca imiony niedzie 3800 hramadzianaŭ Polščy, zakatavanych pavodle rasparadžeńnia biełaruskaha adździełu NKVD, jak jany miarkujuć, zhodna z dekretam ad 5 sakavika 1940 h. Ale dakumentaŭ, jakija paćviardžali b heta, niama, i znajšoŭsia pakul tolki adzin śviedka.

Andžej Pševoźnik, hieneralny sakratar Rady Abarony Pamiaci pra Baraćbu dy Pakuty, zajaviŭ, što treba źviarnucca da biełaruskich uładaŭ z prośbaj pra ahlad miescaŭ trahičnych padziejaŭ. Dakładnuju infarmacyju mohuć dać tolki vyniki ekshumacyi.

Siamion Bukčyn, Varšava