Z usich staron

Z usich staron

Teror novaj epochi: student vučyŭsia rabić bomby praź Internet. Niematyvavany teror skałanuŭ Finlandyju.

Niečakanaje paviedamleńnie ab čarhovym terarystyčnym zamachu pryjšło ź Finlandyi. U piatnicu ŭ handlovym centry “Miujurmani” ŭ pieradmieści finskaje stalicy adbyŭsia vybuch. 6 čałaviek, u tym liku sam teraryst, zahinuli na miescy, siomy skanaŭ u špitali. Bolš za 80 asobaŭ, u tym liku dzieci, byli paranienyja, mnohija zastanucca kalekami. Šklany dach hihanckaha handlovaha centru (130 niemałych kramaŭ) raźbiŭsia, ludzi panična ŭciakali z zalitaj kryvioj placoŭki. Trahiedyja adbyłasia a 19.35, kali ŭ centry znachodziłasia kala dźviuch tysiačaŭ pakupnikoŭ. Bomba vybuchnuła kala kłoŭnaŭ, što tolki skončyli pradstaŭleńnie. Sioleta ŭ biznesovym kvartale Chielsynki ŭžo vybuchała mašyna-bomba (mafijoznyja razborki), ale tady nikoha nie začapiła.

Terarysta nieŭzabavie identyfikavali. Heta Petry Erki Tapijo Hierd, 19-hadovy student-chimik, syn niabiednych baćkoŭ, jaki žyŭ u pieradmieści Chielsinki i nikoli nia mieŭ prablemaŭ z palicyjaj. Jon dziejničaŭ sam-adzin i pryčyny ŭčynku nieviadomyja dahetul. Chielsynski bambist byŭ cichmianym samotnikam, lubiŭ hrać u baskietboł. Miesiac tamu Hierd pastupiŭ u instytut. Adnakurśniki kažuć, što jon nia braŭ udziełu ŭ instytuckim žyćci, usio moŭčki siadzieŭ sabie ŭ aŭdytoryi. Uvieś volny čas baviŭ za kamputaram, łaziačy pa sajtach i forumach dla tych, chto cikavicca chimijaj i samapalnymi vybuchami.

Asabliva jon prasłaviŭsia na finskim “Forumie chatniaj chimii”, dzie jaho dobra viedali pad pseŭdanimam RC. Haspadar čatu raspaviadaje, što RC byŭ admysłoŭcam u spravie rableńnia vybuchovak — navat inšych naviednikaŭ čatu kansultavaŭ. Tamu karystalniki “Forumu” ŭ niadzielu paśla vybuchu lohka zdahadalisia, što RC i bambist — adzin čałaviek, pahatoŭ, što jon spyniŭ naviedvać čatu z momantu teraktu. Heta byŭ śled, pa jakim išli detektyvy. Padazreńni palicyi paćvierdziła pamiać Hierdavaha kamputara i raznastajnyja materyjały, znojdzienyja ŭ jahonym domie.

Palicyjanty kažuć, što bomba była niezvyčajnaj kanstrukcyi i jany jašče nie adnavili jaje schiemy. Adzinaje, što viadoma: jana była zroblenaja z raźlikam na jak maha bolšuju škodu, utrymlivała 1,8 kh vybuchoŭki i šrot.

Palicyjanty sprabujuć dašukacca pryčynaŭ nialudzkaha ŭčynku. Jany daśledujuć źmiest čataŭ, dzie jość vykazvańni RC. Jon pisaŭ pra svaje “mary”, kštałtu vybuchu palicejskaj mašyny, zaklikaŭ inšych dzialicca hetkimi krozami. Ale kankretnych matyvaŭ pakul nia vyjaŭlena.

Jašče pytańnie — byŭ jon terarystam-samazabojcam ci bomba vybuchnuła vypadkova i Hierd zahinuŭ pa nieaściarožnaści? Cieła było ciažka identyfikavać. Zrešty, u subotu, paśla abiedu, pradstaŭnik finskaje palicyi paviedamiŭ TB rysapis chłopca: rost 178 sm, chudarlavy, karotkija rudyja vałasy. Zvyčajny finski dziaciuk, biez asablivych adznakaŭ...

Niamiecki časopis “Fosus” niadaŭna raspavioŭ, što ŭsie sproby vyłučyć asablivaści typovaha terarysta pravalilisia. Teraryst — heta zvyčajny čałaviek. Paznać terarysta pa tvary niemahčyma.

Siarhiej Radštejn

Niaŭdała skočyli

Dvoje hramadzianaŭ Biełarusi ŭ ciahniku “Terespal—Ščecin”, pahražajučy nažom, sprabavali adabrać u niamieckaha hramadzianina 2 tys. dalaraŭ. Adnak niemca pačali baranić inšyja pasažyry, i tady rabaŭniki kinulisia ŭciakać dy na vialikaj chutkaści skočyli z vahonu kala Biełaj-Padlaskaj. Ich znajšli kala rejek u ciažkim stanie. Ciapier jany znachodziacca ŭ špitali Biełaj-Padlaskaj.

Palaki nia pjuć

Adzin ź lideraŭ partyjnaj arhanizacyi Lihi polskich siemjaŭ ź miesta Bielska-Biała Rajmund Polak padaŭ u sud na kamisara Eŭrapiejskaj kamisii pa pytańniach pašyreńnia Eŭraźviazu Hiuntera Ferchojhiena, bo toj namiakaŭ na prychilnaść palakaŭ da alkaholu.

U interviju “Gazecie Wyborczej” Ferchojhien skazaŭ: “Ja viedaju, jak u Polščy pjuć. Ja sam byŭ achviaraj hetych zaviadzionak. Raju palakam vypić tolki adzin kilišak šampanskaha ci harełki (z nahody chutkaha dałučeńnia da Eŭraźviazu — A.D.) dy adrazu bracca za pracu, bo pracy vielmi šmat”. R.Polak kaža, što takija vykazvańni abražajuć jahonych suajčyńnikaŭ, i damahajecca, kab H.Ferchojhien paprasiŭ prabačeńnia praź pieršuju i druhuju prahramy polskaha TB, a taksama praz usie ahulnanacyjanalnyja hazety.

Polski dziejač
za reanimacyju “Racyi”

Pradstaŭniki arhanizacyjaŭ biełaruskaj nacyjanalnaj mienšaści ŭ Polščy sustrelisia ŭ Biełastoku ź Janam Novakam-Jeziarańskim — byłym žaŭnieram Armii Krajovaj, kurjeram pamiž joju dy polskim londanskim uładam, a paśla — šmathadovym dyrektaram polskaj redakcyi radyjo “Svabodnaja Eŭropa”, značnym maralnym aŭtarytetam u svajoj krainie. Na dumku pana Jana, palaki “majuć šaniec dapamahčy ŭmacavańniu dziaržaŭnaści Biełarusi”. Krokam da hetaha mahło stacca stvareńnie polskaha radyjo “Svabodnaja Eŭropa” dla Biełarusi. “Nie dziela taho, kab vajavać z Łukašenkam u etery, a kab tutejšyja biełarusy mahli nieści niezaležnuju i praŭdzivuju infarmacyju dla biełarusaŭ u Biełarusi”, — adznačyŭ jon. Pavodle słovaŭ Novaka-Jeziarańskaha, hetkuju rolu mahło b vykonvać radyjo “Racyja”, jakoje, z-za finansavych prablemaŭ, ad červienia tranśluje tolki muzyku.

Carkva pratestuje

Na Biełastoččynie “biełarus” časta značyć “pravasłaŭny” i naadvarot. I napiaredadni vybaraŭ pravasłaŭnaja carkva Polščy vystupiła suprać “złoŭžyvańnia jaje aŭtarytetam u časie vybaraŭ”. “Złoŭžyvajuć” i “prypisvajuć sabie vyklučnaje prava reprezentavać pravasłaŭnuju hramadu”, u pryvatnaści, kandydaty na pasady meraŭ Biełastoku i Hajnaŭki. Biełaruski vybarčy kamitet (BVK) zajaŭlaje, što hetkija zajavy carkvy nijak nie źviazanyja ź jahonaj dziejnaściu. Raniej arhanizacyi nacyjanalnych mienšaściaŭ mielisia iści na vybary 27 kastryčnika razam jak Forum mienšaściaŭ Padlašša, adnak paśla taho, jak lider Forumu padpisaŭ damovu z pradstaŭnikami ŭładnaha Sajuzu lavicy demakratyčnaj — Unii pracy (SŁD-UP), pavodle jakoha kandydatam ad mienšaściaŭ harantujucca miescy ŭ vybarčych śpisach SŁD-UP, BVK vyjšaŭ z składu Forumu.

Alaksiej Dzikavicki, Varšava

Nacyjanalnaść — chobit

U Rasiei ŭ časie pierapisu byli vyjaŭlenyja chobity j elfy. Hetak vyznačyła svaju nacyjanalnaść hrupa piermskich padletkaŭ — prychilnikaŭ tvorčaści Dž.Tołkina, pačynalnika fentezi. A ŭ Rastovie-na-Donie 30 čałaviek nazvalisia skifami. Da ŭsich zajavaŭ takoha kštałtu pierapisčyki staviacca surjozna. Tolki na adnym učastku spačatku admovilisia rehistravać “skifa”, ale toj zdoleŭ davieści svaju racyju. Ahulnarasiejski pierapis — adziny sposab atrymać infarmacyju pra nacyjanalny skład nasielnictva, bo punkt “nacyjanalnaść” u novych rasiejskich pašpartach adsutničaje. U asnovu pierapisu pakładzieny pryncyp samavyznačeńnia, i nazvanaja nacyjanalnaść moža razychodzicca z raniejšymi zapisami, dumkaj svajakoŭ i navat kolišnimi pohladami samoha čałavieka. “Jak hramadzianin siabie nazavie, tak i budzie zapisana ŭ pierapisnym liście — choć kazak, choć pamor, choć marsijanin”, — kaža staršynia Dziaržkamstatu Rasiei Ŭładzimier Sakolin. Apošniaje — nie pierabolšańnie. Padčas niadaŭniaha pierapisu 70 tys. aŭstralijcaŭ u hrafie “vieravyznańnie” napisali “relihija Džedaj” — nahladzielisia “Zorkavych vojnaŭ”.

B.T.

Pra Biełaruś ź luboŭju

Na Pałtaŭskim abłasnym telebačańni vychodzić cykł pieradačaŭ “Pra Biełaruś ź luboŭju”. Arhanizatarami prajektu vystupili Pałtaŭskaja teleradyjokampanija, abjadnańnie biełarusaŭ u Pałtavie “Ahnica”, mienski Čyrvony kaścioł. Aŭtar prajektu — paetesa j teležurnalistka Ina Snarskaja (Dzidyk). Hrošy na prajekt achviaravaŭ Viktar Sułkoŭski, dyrektar handlovaj kampanii “Dziuna” z Syktyŭkaru (Rasieja).

Alena Tyškievič, Pałtava