Kruhły stoł: Novyja časopisy nie dla ŭsich

***

Za apošni hod u krainie źjaviłasia niekalki novych biełaruskamoŭnych časopisaŭ. Siamiejnaja “Daminika”, hlancava-esteckaja “Ziamla N” dy abnoŭleny “Pamiž”, jaki nahadvaje ŭkrainski “Čietvier” abo polski “Studium”. Nivodnaje z hetych vydańniaŭ nie pretenduje na “ŭsioachopnaść”, kožnaje ź ich specyjalizavanaje. Svaim źjaŭleńniem usie try časopisy abaviazanyja žančynam.

Na kruhły stoł u redakcyi “NN” sabralisia redaktarka “Daminiki” Kryścina Vituška i menedžerka vydańnia Alina Stefanovič, redaktarki “Pamiž” Ala Sidarovič i Eła Kuleš, adkaznaja redaktarka “Ziamli N” Lija Kisialova. Aproč ich, u razmovie biaruć udzieł redaktar časopisu “Arche” Valery Bułhakaŭ, redaktarka Internet-resursu “Litara.net” Alisa Biziajeva, redaktar “Spadčyny” Alaksiej Chadyka, litaratar i vydaviec Adam Hlobus, žurnalist hazety “Navinki” Andruś Biełavoki, vykanaŭčaja sakratarka Biełaruskaha PEN-centru Volha Kałackaja.

“Daminika”: trochi seksu ŭtraich

“NN”: Na jakuju aŭdytoryju aryjentujecca vašaje vydańnie?

K.Vituška: Nišu, na jakuju pretenduje naš časopis, jašče nichto nie zajmaŭ. Toje, što vydajecca siońnia ŭ Biełarusi dla maładych siemjaŭ, — zbolšaha pieradrukavanaje z rasiejskich krynicaŭ. Tam niama adrasoŭ specyjalistaŭ, da jakich treba źviartacca z svaimi prablemami. My ž źbirajemsia padavać i takuju infarmacyju.

A.Stefanovič: Zazvyčaj studenty, skončyŭšy ŭniversytet dy stvaryŭšy siamju, hublajuć biełaruski asiarodak, pierastajuć havaryć na movie. My chočam, kab taki asiarodak zamianiŭ im naš časopis.

V.Bułhakaŭ: Jakoha nakładu spadziejaciesia dasiahnuć?

K.Vituška: Kali my padličyli, kolki treba ekzemplaraŭ, kab kožnaja maładaja siamja čytała nas štomiesiac, atrymałasia 250 tysiačaŭ. Nakład ža pieršaha numaru — 299 asobnikaŭ, bo my pakul nia majem aficyjnaj rehistracyi.

A.Hlobus: Heta perspektyŭny časopis: jon zakranaje samuju hałoŭnuju temu. Bo knižki pra hadavańnie dziaciej pradajucca najlepiej.

K.Vituška: Ja čakała, što nastaŭniki naściarožana i varoža zreahujuć na hety numar, dzie prapanujuć dziela ŭźniaćcia nastroju zajmacca ci seksam utraich, ci masturbacyjaj. Ale samyja natchnionyja vodhuki byli mienavita ad nastaŭnikaŭ.

V.Bułhakaŭ: Tut prahučali ambitnyja zajavy pra 250 tysiač nakładu. Ale ci moža biełaruskamoŭny časopis takoha dasiahnuć?

A.Stefanovič: My budziem źmiaščać infarmacyju, karysnuju ludziam, jakija žyvuć tut. Padavać kankretnyja adrasy j telefony centraŭ, kudy možna pryjści, prykładam, z prablemaj alerhii, padkazvać, dzie šukać raznastajnyja pasłuhi ŭ Miensku i inšych haradoch Biełarusi i h.d. Hetaj infarmacyi nidzie bolš nia znojdzieš.

V.Bułhakaŭ: Kulturnickija vydańni, jak praviła, isnujuć na hranty. A časopis kštałtu vašaha musić pryciahvać reklamu. Jak pośpiechi ŭ hetym kirunku?K.Vituška: Ludzi, jakich my prasili stać reklamadaŭcami, pahadžalisia vielmi achvotna. I siońnia supracoŭnictva ź imi tarmozicca tolki z pryčyny adsutnaści rehistracyi. Na budučyniu ŭ nas raspracavanaja svaja systema, jakim čynam kožnaja staronka budzie apłačvacca reklamadaŭcami. Nam abiacajuć, što praz try miesiacy nas zarehistrujuć — tady možna budzie pabačyć vyniki.

A.Chadyka: Kali isnavaŭ vydaviecki centar pry Humanitarnym licei, nakłady vydadzienych im kazak Pero, madam de Sehiur byli pa 100 tys. I heta ŭsio akuplałasia, vydaŭcy byli surjoznymi kapitalistami. Na vašym miescy ja b abaviazkova davaŭ u kožnym numary kazki — chaj navat nia ŭłasna biełaruskija.

K.Vituška: Pakul što ŭ nas buduć dziciačyja staronki ź biełaruskaha falkloru. Z nastupnaha numaru pačniom drukavać pieralik biełaruskaj dziciačaj litaratury, jakaja jość u mienskich kniharniach: dzie, što, pa jakich koštach, jakim nakładam vydadziena. Budziem supracoŭničać z vydaviectvami, kab mieć ichnyja plany vydańnia biełaruskaj dziciačaj litaratury.

V.Bułhakaŭ: Isnyja litaraturnyja časopisy časta dakarajuć, što adny i tyja asoby drukujucca ŭ ich z numaru ŭ numar. Vielmi važna, kab vaš časopis nia staŭ asiarodkavym, kab nia staŭ orhanam niejkaj hrupy, dzie pastajanna drukujucca adny i tyja ž aŭtary.

K.Vituška: A my jakraz-taki chacieli b zachavać peŭnuju iluziju asiarodkavaści. Nia viedaju, nakolki vy pastajannyja čytačy taho ž “Kasmapolitenu”, ale ŭ jaho jość svoj asiarodak. Pačynaješ čytać časopis štomiesiac — i zdajecca, što dałučaješsia da peŭnaha asiarodku ludziej z peŭnym śvietapohladam. “Kasmapoliten” — časopis, jaki stvaraje nastroj: pračytaješ — i chočacca niešta rabić, pajści skinuć paru kilahramaŭ, kupić sabie što-niebudź.

Alina Stefanovič: Ichny ideał, “Kosma-dziaŭčyna” (albo “dziaŭčyna ŭ styli Kosma”), — heta ž taksama kłanavaść: maŭlaŭ, my voś takija.

V.Bułhakaŭ: Vašaje vydańnie — zabaŭlalnaje. Navošta rasiejskamoŭnamu čytaču napružvać svaje mazhavyja źviliny, kab pierapracoŭvać tekst, napisany na movie, jakuju jon štodnia nie karystaje?

K.Vituška: Mnie nie zdajecca, što my mocna zabaŭlajem ludziej, kali prapanujem im parazvažać, skažam, pra vybar pamiž karjeraj i siamjoj. Naŭrad ci možna zabaŭlacca, kali čytaješ pra dziciačyja chvaroby. Asabliva kali na takuju chvarobu pakutuje tvajo ŭłasnaje dzicia.

A.Stefanovič: I čamu my tak baimsia zabaŭlalnych vydańniaŭ, muzyki? Toje, što my sprabujem adździalić biełaruskaje ad zabaŭlalnaha, — vielmi štučna, nienaturalna. Tamu ŭ ludziej i stvarajecca ŭražańnie, što biełaruskaje — heta łapci, a pra seks utraich pa-biełarusku nia moža być. Čamu nia moža być? Moža!

“Pamiž”: Žyć tut i ciapier

A.Sidarovič: Naš časopis — kamerny prajekt: jon robicca siońniašnimi i byłymi studentami, volnymi słuchačami adździaleńnia filazofii j litaratury Biełaruskaha kalehijumu, jakoje ačolvaje Valancin Akudovič. Usie astatnija mohuć źjavicca vyklučna jak hieroi interviju, recenzijaŭ.

“NN”: “Daminika” abviaściła, što ichnaja meta — nakład u 250 tys. asobnikaŭ. A ŭ vas jakija mety?

A.Sidarovič: My robim časopis, jak nam chočacca, jak my heta bačym. Kali čałaviek, jakomu cikava pierakłaści Hierberta, prynosić fajny pierakład — my jaho drukujem. Kali čałaviek piša ŭłasny tekst i my bačym, što heta fajna, — my jaho drukujem. Heta časopis našaha asiarodku, voś i ŭsio.

V.Bułhakaŭ: Časopis “Pamiž” mocna pryviazany da Biełaruskaha kalehijumu. Ale redaktar jaho nia stałaja asoba — Valancin Akudovič, prykładam, — a studentki j studenty. Ci nie adbudziecca abryŭ tradycyi z naboram inšych studentaŭ? Ci taja hrupa, jakaja siońnia robić časopis, budzie jaho rabić i nadalej?

E.Kuleš: Dla nas hałoŭnaje — žadańnie stvarać časopis, a nia sam časopis. Pieršy numar redahavaŭ zusim inšy čałaviek, druhi numar rabili my z Alaj. I my nia viedajem, chto budzie rabić treci. Teksty źbirajucca ŭ nas — napeŭna, rabić budziem my. Ale nadalej my nie prahnazujem — voś takaja psychalahičnaja formuła “žyć tut i ciapier”. Kali pryjduć studenty, jakija skažuć, što im heta nie patrebna i nie cikava, dyk i časopisu nia budzie.

“NN”: Čamu vy vybrali hierojem druhoha numaru Michała Aniempadystava?

A.Sidarovič: Jon padaravaŭ Biełarusi “Narodny albom”. M.Aniempadystaŭ raźniavoliŭ nas, navučyŭ śmiajacca, pašyryŭšy miežy śmiešnaha da padziejaŭ mižvajennaj historyi. U hetaj ramantyčnaj tradycyi jon naščadak Uładzimiera Karatkieviča. Ale paśla hučnaha pośpiechu “Narodnaha albomu” ŭ 1997 h. na Michała nibyta zabylisia, što dobra mianie zasmučała, pakul ja nie navažyłasia na hutarku sama. Tamu i zaprasili jaho.

“Ziamla N”: Dalikatesny časopis

Ł.Kisialova: Našaje vydańnie pryznačajecca “razbeščanamu” čytaču — jaki viedaje, što jość 15—20 vysokaarhanizavanych asobaŭ, jakija niešta pišuć, stvarajuć. Naš čytač užo aznajomiŭsia z šedeŭrami suśvietnaj litaratury i dumki ŭ pierakładzie na matčynu movu. I jon pačynaje krucić nosam: “Kali vy takija razumnyja, čamu ŭ vas vydańni na hazetnaj papiery? Čamu ŭ vas takaja kiepskaja sklejka?” Tak źjaviłasia ideja zrabić intelektualny časopis na vysokim palihrafičnym i dyzajnerskim uzroŭni. Chtości pavinien natalać prahu spažyŭca zdarovaj rehularnaj ježaj, intelektualnaj “čarkaj i škvarkaj”. Ale raz na hod (u ideale — dva razy na hod) moža vychodzić i taki časopis, jak “Ziamla N”, — kštałtu dalikatesu.

“NN”: Vašaje vydańnie jašče bolš elitarnaje, čym “Pamiž”?

Ł.Kisialova: Nadvarot, jano dastatkova demakratyčnaje: intelektualnaje, ale biez snabizmu. I, pakolki jano pryhožaje, moža pryciahnuć uvahu častki aŭdytoryi, jakaja zvyčajna advaročvajecca ad biełaruskich vydańniaŭ, bo jany nia nadta pryvabna vyhladajuć.

“NN”: Čamu emihracyja była abranaja temaj numaru?

Ł.Kisialova: U našym časopisie jość takija słovy: “Emihracyja — heta śmierć”. Kali emihracyja — heta śmierć, dyk i śmierć — heta emihracyja. Tak atrymlivajecca, što tema zbolšaha čaplaje ŭsich.

“NN”: Ci moža vyjści numar vašaha časopisu, pryśviečany “hieroju našaha času”? Aŭtary vydańnia “Pamiž” vybrali M.Aniempadystava...

Ł.Kisialova: My raspracoŭvali taki prajekt — pryśviacić ceły numar Siarhieju Vieraciłu.

Adam Hlobus: “Ziamla N” — kulturny časopis. Nie litaraturny! Hety časopis — tvor mastactva, samakaštoŭnaja reč.

Ł.Kisialova: Tak, u nas nie litaraturny časopis. Kali my vyznačali redakcyjnuju pazycyju, my vyrašyli, što pryhožaha piśmienstva na staronki našaha časopisa nie dapuścim.

“NN”: Vy nia bačycie perspektyvaŭ dla novych litaraturnych časopisaŭ?

Ł.Kisialova: My ličym, što ŭ litarataraŭ jość peŭnaja kolkaść vydańniaŭ, i jany mohuć drukavacca tam. U nas mohuć drukavacca ŭsie astatnija. Praŭda, kožny raz, kali bačyš niešta vartasnaje, davodzicca rabić vyklučeńnie. Ale hetyja ludzi vystupajuć u nas nia ŭ jakaści litarataraŭ.

V.Bułhakaŭ: Ci maje šancy na raźvićcio časopis, jaki vydajecca ŭ takim palihrafičnym afarmleńni i na vydańnie adnaho numaru jakoha patrebnyja vialikija hrošy?

Ł.Kisialova: Nie takija ŭžo i vialikija… My chočam pavialičyć nakład — dla pačatku chacia b da tysiačy asobnikaŭ. Chacieli b (iznoŭ ža — dla pačatku) vychodzić dva razy na hod.

Kožnaja z pradstaŭničak novych biełaruskich časopisaŭ čymści padobnaja da svajho vydańnia. Kryścina Vituška i Alina Stefanovič — takija sabie siamiejnyja maładzicy, zakłapočanyja dziećmi j mužami, alerhijami j cyrulniami. Abo prynamsi chacieli takimi padacca. “Žančyna-vamp” Lija Kisialova bieśpierastanku vychodziła papalić razam z Adamam Hlobusam, sarkastyčna adkazvała na pytańni j zakidy. Ala Sidarovič i Eła Kuleš palić nie chadzili — pili harbatu dy razvažali pra litaraturu j filazofiju. Słovam, imidž adpaviadaje vydańniam. Značyć, ludzi na svaim miescy.

Hutarka zładžanaja dziakujučy dapamozie Biełaruskaha PEN-centru. Poŭny tekst budzie nadrukavany ŭ časopisie “Arche”.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0