U Nacyjanalnym dziaržaŭnym humanitarnym licei imia Jakuba Kołasa sumiatnia. 28 traŭnia namieśnik ministra adukacyi Kazimier Faryna pradstaviŭ vykładčykam novuju dyrektarku — Tamaru Ščarbačevič. Pavodle zahadu ministerstva, jana raspačynaje pracu z 29 traŭnia. Stvaralnik i niaźmienny kiraŭnik liceju Ŭładzimier Kołas moža pakinuć licej. Faktyčna U.Kołas vykonvaŭ dyrektarskija abaviazki, ale farmalna ličyŭsia namieśnikam dyrektara — takija byli ŭmovy džentelmenskaha pahadnieńnia miž licejem i byłym ministram Stražavym, składzienaha pad ciskam sumnapamiatnaha Zamiatalina.
Pavodle słovaŭ K.Faryny, ahułam ministerstva razhladała 10 kandydaturaŭ na pasadu dyrektara. Była siarod ich i kandydatura U.Kołasa, ale jana «nie zadavoliła kiraŭnictva». T.Ščarbačevič naradziłasia ŭ Kojdanavie, maje dźvie vyšejšyja adukacyi: kultaśvietrabotnicy (BUK) i historyka (BDPU imia Tanka). Pracavała nastaŭnicaj, potym namieśnicaj dyrektara SŠ №68, kiravała SŠ №172. Paŭtara hodu tamu stała načalnicaj adździełu prahnazavańnia raźvićcia adukacyi pry abłasnym metadyčnym kabinecie.
Novaja kiraŭnička pryjšła ŭ licej pad samaje zakančeńnie navučalnaha hodu, što vialikaja redkaść. Praŭdapadobna, heta vynik razdražnieńnia dziejnaściu Ŭładzimiera Kołasa, jaki za apošni čas zładziŭ Usiebiełaruski schod intelihiencyi i ŭvajšoŭ u arhkamitet ruchu «Za hodnaje žyćcio».
Kanflikt maje daŭnija karani: jašče ŭ 1998 h. čynoŭniki chacieli zabrać u navučalnaj ustanovy budynak i pamianiać kiraŭnictva, ale navučency z baćkami raspačali doŭhuju kampaniju pratestu i pieramahli. Piać hadoŭ doŭžyłasia zamireńnie: ułady nie čapali hetaj uzornaj biełaruskamoŭnaj ustanovy, što rychtuje humanitarnuju elitu, ale pasada dyrektara zastavałasia vakantnaj.
U sieradu adbyłasia sustreča novapryznačanaj dyrektarki z nastaŭnikami. T.Ščarbacevič pakazała siabie nia samym pryvabnym čynam. Havaryć pa-biełarusku joj było składana — źbivałasia na rasiejskuju, a na zakidy adkazvała: «U nas v hosudarstvie dvujazyčije, i jeho nikto nie otmieniał». Da hetaha vizytu jana ni razu nie była ŭ licei j navat nie aznajomiłasia z statutam ustanovy.
Adzin ź liceistaŭ skazaŭ mnie: «Nam źmieny niedaspadoby. Kołas fajny dziadźka. U čaćvier my raźviesim pa ŭsim licei lozunhi «Čužaja mačycha horšaja za rodnaha baćku». Dla Ministerstva heta moža stać niespadziavankaj. Raźviazvajučy pytańnie pry kancy traŭnia, jano jaŭna raźličvała, što pierad ekzamenami liceisty nie zavarušacca.
Vykładčyki ŭspryniali ŭ štychi pryznačeńnie čałavieka, čužoha nacyjanalnaj kultury i tradycyjam, što składajuć źmiest navučańnia i duch liceju. Na ich dumku, Minadukacyi dziela niejkich svaich kabinetnych razborak pravakuje zryŭ vypusku elitnaje nacyjanalnaje škoły, śviedama padsyłajučy kiraŭnikom niespecyjalista ŭ haračy ekzamenacyjny čas.
Ułady chacieli b padšturchnuć vykładčykaŭ da arhanizavanaha hrupavoha sychodu z ustanovy, miarkujučy, što śledam za imi syduć i vučni-zavadatary. Takaja zadača spraščajecca tym, što ŭ licei nia bolš za 15 štatnych vykładčykaŭ, astatnija 20 — sumiaščalniki, vykładčyki ŭniversytetaŭ, supracoŭniki Akademii navuk, jakija i składajuć hałoŭny navukovy patencyjał liceju, ale finansava ad vykładańnia na Kirava, 21 nia duža zaležać.
U ciapierašniaj sytuacyi, na dumku U.Kołasa, apošniaje słova pavinna być za vykładčyckim kalektyvam liceju. Sam zasnavalnik kaža, što prymie volu kalehaŭ. Ale pry hvałtoŭnym pryznačeńni novaha dyrektara Kołas sydzie.
Na baćkoŭskim schodzie vyrašana źviarnucca da premjera Navickaha z prośbaj admianić zahad Ministerstva. Baćki mieli raspačać pratesty ŭ čaćvier. A hałoŭnaje słova, pavodle Statutu, — za Radaj liceju, u jakuju ŭvachodziać i vykładčyki, i baćki, i vučni. Mienavita jana ŭ 1998 h. pryniała rašeńnie ab masavym prateście.
Arkadź Šanski
Kamientary