Niemahčymaje zdaryłasia. U Vašynhtonie adbylisia sakretnyja biełaruska-amerykanskija pieramovy. Vioŭ ich ad imia aficyjnaha Miensku Michaił Miaśnikovič. Kantakty na dyplamatyčnym uzroŭni praciahvajucca jak u Miensku, tak i ŭ Vašynhtonie. Takuju infarmacyju, z spasyłkaju na dyplamatyčnyja krynicy, padajuć rasiejskija i amerykanskija ŚMI.11 červienia maskoŭskaja «Niezavisimaja hazieta» nadrukavała artykuł svajho mienskaha karespandenta Ramana Jakaŭleŭskaha «Pasłańnik Łukašenki ŭ roli hienerała Volfa».
Misija Miaśnikoviča, na dumku Jakaŭleŭskaha, była zadumanaja aficyjnym Mienskam u procivahu «surjoznamu psychalahičnamu cisku na prezydenta Łukašenku». Tamu, pry tajamničym anturažy, byli arhanizavanyja «akuratnyja ŭciečki infarmacyi», jakija musili dajści da adrasata. «Miensk choča stvaryć u Kramla iluziju «separatnych pieramovaŭ» z ZŠA», — padvodzić rysu «NH».
16 červienia, napiaredadni ŭradavaj narady pa pytańni ab hrašovym sajuzie z Rasiejaj, amerykanskaje analityčnaje vydańnie «Stratfor Strategic Forecasting» źmiaściła padrabiazny analiz vynikaŭ niadaŭniaj «sakretnaj misii Michaiła Miaśnikoviča», jak nazvała jaje. Pavodle hetaj publikacyi, Miaśnikovič znachodziŭsia ŭ Vašynhtonie 7—10 červienia. Jon nibyta mieŭ tam sustrečy z supracoŭnikami Dziarždepartamentu (dyplamatyčnyja pytańni), Ministerstva handlu (investycyi ŭ biełaruskuju pramysłovaść), a taksama Rady nacyjanalnaj biaśpieki (pytańni stratehičnaje biaśpieki j supracy). Paviedamlajecca, što Miensk prapanavaŭ šerah sastupak (admova ad handlu zbrojaj z «prablemnymi krainami», spynieńnie represij suprać mirnaj apazycyi, stvareńnie spryjalnych umovaŭ dla amerykanskich investycyjaŭ), ale prasiŭ amerykancaŭ za heta źmianić staŭleńnie da biełaruskaha režymu dy admovicca ad padtrymki apazycyi.
«Kantakty miž biełaruskimi i amerykanskimi navukovymi centrami»
Dyk jeździŭ M.Miaśnikovič u Vašynhton ci nie? Amerykanski bok nijak nie kamentuje hetaj sytuacyi. U adździele infarmacyi pasolstva ZŠA ŭ Miensku nam paviedamili, što jany pakul «nie hatovyja» niešta skazać nakont hetaha.
Andrej Savinych, načalnik upraŭleńnia infarmacyi i pres-słužby biełaruskaha Ministerstva zamiežnych spravaŭ, ličyć tyja publikacyi «insinuacyjami, jakija nia majuć ničoha supolnaha z rečaisnaściu». Tamu ich nielha razhladać jak «surjoznuju publicystyku», havoryć Savinych.
Jašče bolš zabłytvaje sytuacyju tłumačeńnie presavaj sakratarki Miaśnikoviča Taciany Areški. Pavodle jaje słovaŭ, vizyt kiraŭnika Akademii navuk u ZŠA adbyvaŭsia 26 krasavika — 5 traŭnia sioleta, ale nijak nie 7—10 červienia, i spravazdača pra jaho źjaviłasia tady ŭ aficyjnych ŚMI. «Tak što nijakaj infarmacyjnaj blakady adnosna vizytu nie było», — zaklučyła Areška.
Sapraŭdy, 20 traŭnia BiełTA raspaŭsiudziła spravazdaču pra vizyt M.Miaśnikoviča ŭ ZŠA. Pavodle jaje, hałoŭnaja meta pajezdki — ustalavańnie naŭprostavych kantaktaŭ pamiž biełaruskimi i amerykanskimi navukovymi centrami. Byli padpisanyja memarandumy ab supracoŭnictvie, u tym liku i z Kaledžam charčavańnia, sielskaj haspadarki i navuk ab navakolnym asiarodździ. Pra naviedańnie Miaśnikovičam Vašynhtonu ničoha nie paviedamlałasia. Zatoje adznačałasia, što na praciahu 2003—2004 h. u Biełaruś pryjeduć dla ŭstalavańnia dziełavych suviaziaŭ amerykanskija navukoŭcy.
Vyśvietlić, dzie znachodziŭsia 7—10 červienia M.Miaśnikovič, nie ŭdałosia. Viadoma, što 5 červienia jon braŭ udzieł u prezentacyi knihi «Nacyjanalny atłas Biełarusi», a ŭžo 10 červienia prysutničaŭ na pasiedžańni prezydyjumu Saŭminu pa pytańniach raźvićcia hiealohii. Zrešty, sama data vizytu Miaśnikoviča ŭ ZŠA nie takaja važnaja. Važna, što aficyjny Miensk hatovy šukać investycyj u ZŠA. Abo (heta ŭžo jakaja interpretacyja kamu daspadoby) adzin z emisaraŭ Łukašenki abvioŭ Vašynhton vakoł palca.
Demakratyčna nastrojeny intelektuał
Były namieśnik ministra zamiežnych spravaŭ Andrej Sańnikaŭ bačyć pryčynu aktyŭnaści biełaruskich uładaŭ u abmierkavańni Kanhresam ZŠA Aktu ab demakratyi ŭ Biełarusi. «Jany navat sprabavali pahražać spynieńniem adnosinaŭ z ZŠA», — kaža Sańnikaŭ. Jon ličyć, što biełaruskija ŭłady ničoha nie mahli prapanavać amerykanskamu boku, a kanhresmeny i senatary «nikoli nia pojduć na pieramovy i palapšeńnie adnosinaŭ z režymam Łukašenki» bieź istotnych źmienaŭ sytuacyi z stanam pravoŭ čałavieka i demakratyi ŭ našaj krainie. Teza, darečy, sprečnaja. A.Sańnikaŭ vysunuŭ versiju, što kali pieramovy sapraŭdy mieli miesca, to temaj ich mahło być «niezadavalnieńnie sytuacyjaj značnaj častki biełaruskaj namenklatury». Ale padajecca małavierahodnym, kab Miaśnikovič u pierapynkach pamiž čytańniem lekcyj i padpisańniem memarandumaŭ vioŭ ad imia namenklatury pieramovy z amerykancami. «Uciečki infarmacyi» havorać, što jahonyja sustrečy z aficyjnymi amerykanskimi asobami mahli adbycca tolki z sankcyi Łukašenki. I ŭ jakaści pasłanca — dobry vybar. Čałaviek bieź vialikaj pasady, asabistych karjernych ambicyj, kanał suviazi ź biełaruskaj namenklaturaj. Da taho ž, jak vykazvajecca analityk «Stretfaru», «demakratyčna nastrojeny intelektuał».
Vysnovy «Stretfaru» dosyć pesymistyčnyja dla Biełarusi, a analiz nibyta pisaŭsia rasiejskaj rukoj. A voś fakty — biesprecedentnyja i ŭ peŭnym sensie supiarečać vysnovam.
Probny šar
Kali padadzienaja vyšej infarmacyja adpaviadaje rečaisnaści, dyk biełaruskija ŭłady vyrašyli zabić dvuch zajcoŭ: pasprabavać praduchilić infarmacyjnuju ataku na režym z boku ZŠA, paabiacaŭšy šerah sastupak u pytańniach handlu zbrojaj dy pravoŭ čałavieka, i pakazać Maskvie, što ŭ vypadku dalejšaha cisku Miensk moža paviarnucca tvaram na Zachad. Pavodle «Stratfor-Strategic Forecasting», i amerykanski, i biełaruski baki musili trymać u sakrecie fakt pieramovaŭ jak samastojnaj hulni Łukašenki, jaki apynuŭsia pad žorstkim presynham Maskvy i zmušany zrabić žest «dobraj voli» ŭ bok Zachadu.
Varta adznačyć, što nazvanyja publikacyi źjavilisia ŭ dvuch specyfičnych vydańniach. «NH» nabližanaja da kołaŭ palittechnolahaŭ, jakija absłuhoŭvajuć Kreml i majuć dostup da infarmacyi specsłužbaŭ. «Strategic Forecasting» («Stretfar») — heta adna z najbujniejšych suśvietnych pryvatnych vyviednych kampanijaŭ, jakaja pastaŭlaje svajoj klijentury źviestki hieapalityčnych analizaŭ.
Padobna na toje, što publikacyi pra pieramovy Miaśnikoviča — niahledziačy na supiarečlivaść vykła-dzienych źviestak — heta nie dezynfarmacyja. Całkam mahčyma, što my stalisia śviedkami, jak minimum, raspracoŭki novaj stratehii staŭleńnia ZŠA da Biełarusi. I nia važna, z čyjoj inicyjatyvy adbyłasia ŭciečka infarmacyi — Miensku, jaki choča šantažavać Maskvu, Vašynhtonu, jaki choča sapsavać adnosiny Biełarusi j Rasiei, ci Maskvy, jakaja choča prademanstravać, što jana ŭ kursie padziejaŭ. Važna, što ZŠA pahadzilisia na hety vizyt, na pieramovy, jakija raniej byli prosta niemahčymyja, a biełaruskija ŭłady pajšli na krok, jaki jašče niadaŭna zdavaŭsia taksama niemahčymym.
Siarhiej Jorš
Kamientary