AMON na liceistaŭ

Pralaskoŭski: tak i treba! Liceisty: budziem stajać biaskonca!

Ułady kinuli amonaŭcaŭ na školnikaŭ, jakija adstojvajuć svajo prava vučycca pa-biełarusku. «Hetyja navučency ŭ hetym budynku ŭ hetych nastaŭnikaŭ» — pad takim devizam baćki liceistaŭ z całkam biełaruskamoŭnaje siaredniaje navučalnaje ŭstanovy stalicy abaraniajuć prava svaich dziaciej davučycca ŭ Licei. Tym samym jany baroniać prava ŭsich dziaciej Biełarusi vučycca na rodnaj movie ŭ rodnaj škole pa ludzkich padručnikach. Ad časoŭ panskaje Polščy biełaruskaj movy nie vyčyščali z škołaŭ z takoj apantanaściu. Łukašenka akazaŭsia dobrym vučniem Piłsudzkaha.

Novy łukašenkaŭski ideolah Aleh Pralaskoŭski dumaŭ, što sprava ź Licejem projdzie hetaksama hładka, jak zakryćcio sotniaŭ biełaruskich škołaŭ u pravincyi. Pastaŭleny ŭviesnu, jon chutka razabraŭsia z čarhovaj porcyjaj niezaležnych hazetaŭ, što zanadta śmieła pisali ab prezydenckim biznesie, stvaryŭ idealahičnuju vertykal. Na čarzie byli svabodnyja navučalnyja ŭstanovy. U Biełaruski licej, što mieścicca nasuprać stadyjonu «Dynama», pryznačyli dyrektarku, jakaja nie razmaŭlała pa-biełarusku. Taki cynizm uvohule charakterny dla dziejańniaŭ Pralaskoŭskaha. Adnak liceisty, zamiest taho kab aburana syści, zhurtavalisia dla abarony svajoj alma mater. Hetym mužnym padletkam i ich sumlennym baćkam patrebnaja dapamoha hramadztva.

Zmahańnie za licej doŭžycca treci miesiac. Žnivień abiacaje być haračym — musić vyrašycca, kudy pryjduć liceisty 1 vieraśnia. Baki pierachodziać da aktyŭnych dziejańniaŭ.

Čynoŭniki z haradzkoha kamitetu adukacyi 29 i 30 lipienia zaprasili baćkoŭ liceistaŭ na pieramovy. Źjavilisia tolki dźvie siamji. Astatnija zastalisia viernymi pryncypu: «Hetyja navučency ŭ hetym budynku ŭ hetych nastaŭnikaŭ».

Uładzimier Kołas, jakomu vykładčyki davieryli pradstaŭlać ich na pieramovach, 30 lipienia sustreŭsia z namieśnikam ministra Kazimieram Farynam. Vynikam staŭsia «voŭčy bilet» dla nastaŭnikaŭ: aburany čynoŭnik admoviŭsia ŭładkoŭvać ich na pracu, nasupierak raniejšym zajavam. U toj samy dzień prajšło pieršaje pasiedžańnie Kamitetu abarony liceju z udziełam vydatnych pradstaŭnikoŭ navuki i intelihiencyi.

31 lipienia liceisty arhanizavali «žyvy kalidor» kala kamitetu adukacyi. Baćki j dzieci pryjšli tudy ŭ 8.30, kali čynoŭniki iduć na pracu — inšyja sproby sustrecca ź imi skončylisia ničym. Padčas «žyvoha kalidoru» byŭ pačaty zbor podpisaŭ u abaronu liceju. Ciapier ich užo bolš za čatyry sotni.

1 žniŭnia, pierad pačatkam pres-kanferencyi A.Łukašenki, liceisty razdavali rasiejskim žurnalistam ulotki ź infarmacyjaj. Supracoŭniki prezydenckaj achovy zatrymali dźviuch liceistak, adnak nie ryzyknuli dziejničać žorstka na vačach u rasiejskich žurnalistaŭ. Liceisty Pavał M. i Paŭlina P. byli zatrymanyja 2 žniŭnia ŭ Centralnym dziciačym parku. Tam ładziŭsia performans — navučency pisali krejdaj na darožkach parku: «Licej Kołasa — Kołasu», «Ja lublu licej» i h.d. Milicyju vyklikała administracyja. Pravaachoŭniki pastavilisia da zatrymanych pabłažliva.

Paniadziełak 4 žniŭnia byŭ adznačany karotkaj akcyjaj kala Minadukacyi dy pres-kanferencyjaj z nahody ŭtvareńnia kamitetu abarony liceju. Liceisty vyviesili na fasad budynku vializnuju raściažku: «Adziny biełaruskamoŭny licej likvidujecca. Ratujcie!» Jana pravisieła niekalki hadzinaŭ i była źniataja pierad pryjezdam milicyjantaŭ.

Hetym skončyłasia marudnaja faza zmahańnia, kali baki akcentavali ŭvahu na jurydyčnych akaličnaściach. 5 žniŭnia pradstaŭniki baćkoŭskaha kamitetu sustrelisia z namieśnikam kiraŭnika Administracyi prezydenta Aleham Pralaskoŭskim. Toj zajaviŭ, što rašeńnie Saŭminu pra likvidacyju liceju absalutna słušnaje, bo ŭ licei zajmalisia palitykaj. «A potym pačaŭ kazać, što pachavańnie Bykava pieratvaryli ŭ palityčnuju akcyju. Ale pry čym tut licej?! Ułady sami pieratvarajuć sytuacyju ź licejem u palityčnuju», — kaža adzin z baćkoŭ.

U hety ž dzień licej naviedali pradstaŭniki pryvatnaje budaŭničaje firmy «Medyjabud». Adnak ani pakazać adpaviednyja papiery, ani raspa vieści pra abjom ramontnych rabot jany nia zdoleli. Navat vyklikanyja milicyjanty pryniali bok abaroncaŭ liceju dy zapatrabavali ŭ budaŭnikoŭ dakumenty. Baćki liceistaŭ peŭnyja, što pseŭdaramont zaplanavany, kab pieraškodzić dzieciam pačać navučalny hod. Pahatoŭ stała viadoma, što ramont budzie kasmetyčnym (a nie kapitalnym, jak zajaŭlali raniej čynoŭniki). Dyj na jaho ŭ mienskich uładaŭ znajšłosia tolki 10 młn rubloŭ, jakija jašče 5 žniŭnia nie byli pieraviedzienyja na rachunak «Medyjabudu». A na abnaŭleńnie adnaho fasadu treba ŭ čatyry razy bolšaja suma! 6 žniŭnia licej znoŭ naviedali budaŭniki. Hetym razam ź firmy «Hora-Trejdynh» i znoŭ biez dakumentaŭ. Jany patłumačyli baćkam, što jany majuć farbavać zvonku tryścien-uvachod u budynak. I pracu raźličvajuć skončyć… da 1 listapada. «Dy my z baćkam zrabili b heta za paru dzion!» — śmiajecca adzin ź liceistaŭ.

Kab pieraškodzić budaŭnikam, baćki atačyli budynak. Tady da liceju prybyli milicyja i AMON. Byłyja abaroncy Kurapataŭ paznali niekatorych: sutykalisia va ŭročyščy dva hady tamu. Liceisty i baćki pasieli na asfalt, milicyjanty ž pačali adciskać ich. Tych, chto nie adychodziŭ sam, adciahvali. Padpałkoŭnik milicyi Piatro Vierabjoŭ, jaki kiravaŭ aperacyjaj, kazaŭ, što baćki zajmajucca drobnym chulihanstvam i pieraškadžajuć budaŭnikam.

Apošnija ž pastavili ryštavańni la adnaho akna i syšli. Zatoje źjaviŭsia načalnik upraŭleńnia siaredniaj adukacyi haradzkoha kamitetu adukacyi Alaksiej Voranaŭ. U vyniku pieramovaŭ była dasiahnutaja damoŭlenaść: da 14 žniŭnia kamitet znachodzić navastvoranamu haradzkomu humanitarnamu liceju dyrektara, a baćki buduć vyrašać, ci daviarać jamu svaich dziaciej. Paŭstała pytańnie i pra jurydyčnuju niepravamocnaść ramontu licejskaha budynku. Dom na vuł.Kirava, 21 — historyka-architekturny pomnik, jaki musiać ramantavać tolki architekturnyja firmy z admysłovaj licenzijaj paśla ekspertyzy i dazvołu Departamentu pa achovie historyka-kulturnaj spadčyny. Čynoŭniki ad adukacyi hetaha navat nia viedali.

Paśla pieramovaŭ z A.Voranavym abaroncy liceju daviedalisia, što ŭvachod u pamiaškańnie pierakryła milicyja: usiaredzinu puskali tolki vykładčykaŭ. Na znak pratestu U.Kołas prypyniŭ pieradaču spravaŭ i majomaści ź likvidavanaha Humanitarnaha liceju.

Tym časam liceisty padrychtavali list da kultavaj piśmieńnicy Džaan Roŭlinh. Padziei ŭ jaje ramanie «Hary Poter i Orden Feniksa» adzin u adzin nahadvajuć licejskija kalizii: u škołu čaraŭnikoŭ pryznačanaja złaja dyrektarka, jakaja nie raźbirajecca ŭ mahii, a ŭ vyniku sama ŭstanova była rasfarmavanaja «dziela aptymizacyi navučańnia». Liceisty zaprašajuć Dž.Roŭlinh naviedać Biełaruś, kab pabačyć, jak jaje kazka stałasia javaj, dy napisać praciah historyi pra Hary Potera pavodle biełaruskich realijaŭ.

Arkadź Šanski

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0