Da ŭsich biedaŭ biełarusaŭ dałučyłasia jašče j kulturnaja ahresija, jakaja, padobna da neŭtronnaj bomby, źmiarćviaje ŭsio biełaruskaje biez zaŭvažnych razbureńniaŭ zvonku. Pryviadu adzin prykład.
Tysiačy siemjaŭ u Baranavičach hladziać pa telekanale «Inteks» pieradaču «Primitie pozdravlenija». Viadučaja čytaje vinšavalnyja zyčeńni, paśla idzie zamoŭleny videaklip.
Ani słova na biełaruskaj movie! Jakich tolki videaklipaŭ my ni nahledzielisia! «Jeśli b było morie vodki, ja b v niom był podvodnoj łodkoj…» («Diuna»), «V «Łazurnom» šum i pieśni, i tam bratva hulajet, i nie miešajut musora...» (Michaił Kruh)... Šykoŭnyja vysokabiudžetnyja klipy zapałońvajuć dušu moładzi, farmujučy bandziukavata-chmielna-raspusny ład žyćcia i zacementoŭvajučy ŭ śviadomaści čužuju movu.
Jaki ž vybar dali biełarusu, kali na telekanale «Inteks» da niadaŭniaha času było mienš za 10 piesień na biełaruskaj movie i bolš za 300 — na rasiejskaj dy anhielskaj?
Skažacie, što pra husty nie spračajucca? U hramadztvie, jakoje nia choča siabie źniščyć, husty vychoŭvajucca! U tym liku j pieśniami.
Siabry hramadzkaj arhanizacyi «Tvorčaje zhurtavańnie «Śviatlica» z Baranavič vybrali i razdrukavali šerah biełaruskich vinšavalnych vieršaŭ da roznych nahodaŭ, sabrali videazapisy biełaruskamoŭnych klipaŭ i kancertnych vystupleńniaŭ dy padali hety materyjał na telekanał «Inteks». Śpis hetych piesień i vieršaŭ byŭ źmieščany ŭ admysłovych tečkach «Biełaruskaje vinšavańnie» i taksama addadzieny na telekanał dla viadučych pieradačy i dla lu-dziej, jakija prychodziać zamaŭlać pieśni ci zamaŭlajuć ich pa telefonie.
Niekalki hramadzkich arhanizacyj z Baranavič napisali kalektyŭny zvarot da «Inteksu», i paśla niaprostych pieramoŭ dla bolšaści biełaruskich piesień i vieršaŭ byŭ atrymany dazvoł na tranślacyju ŭ pieradačy «Primitie pozdravlenija». Ciapier tut možna zamović pieśni «Siabroŭ», «N.R.M.», Jakava Navumienki, Iryny Darafiejevaj…
Kaniečnie, narod nia kinuŭsia zamaŭlać biełaruskija vinšavańni, bo jaho pryvučyli słuchać čužoje, a pa-druhoje, u Biełarusi paprostu mała vidoviščnych biełaruskamoŭnych videaklipaŭ. Ludzi navat i nie ŭjaŭlajuć sabie, što i słovy viadučaha, i vierš, i pieśnia — usio moža być biełaruskim.
Z hetaha vopytu i razvah sama saboju naprošvajecca patreba vypracoŭki stratehii biełarusizacyi miascovych telekanałaŭ.
Perspektyva palahaje ŭ stvareńni niedziaržaŭnaha hramadzkaha zboru ŭsich videazapisaŭ biełaruskamoŭnych piesień, klipaŭ, mastackich, multyplikacyjnych i dakumentalnych filmaŭ dy ŭ zabieśpiačeńni šyrokaj mahčymaści hramadztva karystacca hetym zboram.
Siońniašniaja Biełaruś padobna da pałajučaha domu, u jakim ludzi nia viedajuć, što ratavać najpierš. Ale j pieśni — nie apošniaja sprava. Jak adnojčy skazaŭ kampazytar Aleh Jelisiejenkaŭ, «pa-biełarusku narod spačatku zaśpiavaje, paśla zahavoryć, paśla pačnie dumać».
Aleś Bakač, Baranavičy
Kamientary