Usio taŭścieje taja kniha

Ludzi sychodziać u harady, vioska vymiraje. Spyniłasia melijaracyja. Pryroda mahła ŭziać revanš. Ale ŭžo nia moža. Kolkaść žyvioł i raślin, jakim pahražaje źniknieńnie, tolki raście. Ministerstva achovy pryrody zaćvierdziła novy śpis redkich raślinaŭ i žyviołaŭ.

Vysiłki pa źbieražeńni bijalahičnaje raznastajnaści na Ziamli majuć karacieńkuju historyju, što nie naličvaje j 100 hadoŭ. Drabiaza, u paraŭnańni z tysiačahodździami tatalnaha vyniščeńnia čałaviekam usiaho žyvoha, źmieny landšaftaŭ i klimataŭ. Tolki pa vajnie, hadoŭ 50 tamu, čałaviectva ŭśviadomiła, što strata luboha vidu raślin i žyvioł — niepapraŭnaja zhuba dla samich ža ludziej. Ctvareńnie tak zvanych «Čyrvonych knih» stała pieršym krokam u baraćbie za tuju liniju, za jakoj — niabyt…

Sens Čyrvonaje knihi palahaje, pierad usim, u tym, što jana — asnova dla zakonaŭ. Aproč taho, hetkija knihi prapanujuć navukova abhruntavanyja zachady pa źbieražeńni redkich vidaŭ. Maralny ž bok navidavoku — toj, chto znajomy z padobnymi vydańniami, maje šaniec nie zastacca ehacentryčnaj adzinkaju ŭ hramadztvie spažyvańnia.

Biełaruś taksama maje ŭłasnuju nacyjanalnuju Čyrvonuju knihu, zasnavanuju pastanovaj SM BSSR u 1979 h. Pieršaje vydańnie jaje ŭbačyła śviet u 1981 h. U jaho było ŭklučana 80 vidaŭ žyvioł i 85 vidaŭ raślin. U 1993 h. było składzienaje jaje druhoje vydańnie. Što praŭda, jak i jakim čynam achoŭvajecca toj ci inšy kankretny vid z knihi, nia skaža nichto. Nu chiba chto bačyŭ milicyjantaŭ ci inspektaraŭ, jakija praviarali b bukiety ŭ pryharadnych ciahnikach na pradmiet redkich vidaŭ raślin? Albo chto bačyŭ, kab praviarali ŭ rybakoŭ ułoŭ u zvyčajnych miescach?..

Žyvučy ŭ haradach, my nie zadumvajemsia ab tym, kolki niečałaviečych istot dzielać z nami naš los — žyć u hetaj krainie. Ich miljardy. Ad kazurak i praściejšych arhanizmaŭ da ahramadnych samoŭ i vieličeznych łasioŭ. Zdavałasia b, z adnaho boku, ich žyćciovaja prastora ŭ našych krajach niesupynna pašyrajecca. Ludzi sychodziać u harady, vioska vymiraje, pali zarastajuć. Spyniłasia melijaracyja. Kudy mienš valać u ziamlu chimikataŭ. Čarnobylskija rajony, dzie bahata čaho zharnuli j paadsialali ludziej, — asobnaja tema. Adnym słovam — pryroda mahła ŭziać revanš. Ale ŭžo nia moža. Kolkaść žyvioł i raślin, jakim pahražaje źniknieńnie, tolki raście.

Užo niezvarotna źnikli ŭ Biełarusi chachuli, drofy, dzikija lasnyja katy, danieli, adzin ź vidaŭ kažanoŭ — hihanckaja viečarnica, dziasiatak vidaŭ ryb — takich, jak rasiejski i bałtyjski asiatry, vyrazub dy šmat inšych. Amal tracina vidaŭ, jakija jašče fiksavała Čyrvonaja kniha 1979 h., užo nie adznačajecca daśledčykami ŭ našaj pryrodzie.

Poŭny varyjant artykułu čytajcie ŭ papiarovaj i pdf-versii "Našaj Nivy"

SH

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0