Vioska Alšany na Stolinščynie viadomaja zamožnaściu. Miascovyja žartujuć: uvieś biudžet rajonu zarablajecca ŭ Alšanach. Siudy jeduć na pracu nia tolki ź biespracoŭnaha Stolina, ale i ź Pinsku dy navat Bieraścia. Nam paščaściła jašče na vyjeździe ź Pinsku: pieršyja ž spadarožniki akazalisia alšancami i, viadoma ž, siabrami pratestanckaj hramady. Tamu nie ŭźnikła nijakich prablem, kali na paŭdarozie mašyna złamałasia: spadarožnik vyjšaŭ na darohu — i ŭsie pačali spyniacca. Bo ŭsie ž alšancy adzin adnamu dapamahajuć. U Alšanach najlepšyja ŭ Biełarusi plantacyi hurkoŭ i pamidoraŭ. U kožnym dvary staić fura — voziać pradavać vyraščanaje. Sakret zamožnaści prosty: usia vioska — vierniki. Mnie pašancavała trapić tudy ŭ dzień chryščeńnia, a dla alšancaŭ heta značyć bolš za Novy hod. Tamu dziaŭčaty prybirajucca ŭ śviatočnyja sukienki i tufli na abcasach.
Ściapan Lemiaza, užo amal 40 hadoŭ jak dyjakan, namieśnik pastara alšanskaj carkvy Chryścijan viery evanhielskaj (piacidziasiatnikaŭ). Jon pamiataje jašče tyja časy, kali byŭ limit na kolkaść novaachryščanych: 12 čałaviek. A achvotnych było zaŭždy ŭdvaja bolš.
Choć za starca, aby za alšanca
Kožnaje nabaženstva dyrektar škoły na zahad rajonnych uładaŭ rabiŭ abłavy na niepaŭnaletnich na schodzie. Za heta Ściapana Lemiazu i asudzili. Sudovaha pracesu nie było: nie paśpieŭ pryjechać na administracyjnuju kamisiju, a vyrak užo byŭ hatovy: 50 rubloŭ štrafu.
Druhim razam jon atrymaŭ štraf za toje, što načalstvu ŭ Maskvie stała viadoma pra šmatludnaść chryščeńniaŭ u Alšanach. Niechta ź siabroŭ carkvy dasłaŭ fatahrafiju z chryščeńnia svaim svajakam u Łatvii, adnak fatazdymak trapiŭ da ŭładaŭ. Toje chryščeńnie było nadta šmatludnaje, kantralavać jaho prylataŭ na viertalocie inspektar pa spravach relihij ź Miensku. Časam carkva pravodziła niedazvolenyja chryščeńni, nie papiaredžvajučy ŭłady. Chryścili ŭnačy, čaściej za ŭsio ŭ vieraśni — jašče ciopła, ale ŭžo nia tak šmat ludziej na voziery.
Dynastyi preśviteraŭ
Budynak carkvy ŭ Alšanach taki, jakomu pazajzdrościła b lubaja mienskaja supołka. U hramadzie 1300 čałaviek, tysiača dziaciej navučajucca ŭ niadzielnaj škole. U Alšanach ludzi z zadavalnieńniem zastajucca, nie imknučysia ŭ horad. Tut hulajuć pa 30 viasiellaŭ za hod. U vioscy navat jość prymaŭka: «Choć za starca, aby za alšanca». Za starca — h.zn. za žabraka, pa-staradaŭniamu.
Siarhiej Lemiaza, brat Ściapana, tłumačyć pośpiech svajoj vioski: «U nas ludzi da ziamli, spračajucca za ziamlu; u druhim miescy nie chacieli brać u kałhasu ziamlu, a tut prasili… kałhas naš byŭ 7-miljonny. I ŭ nas ludzi nie pieravodziać usio na pjanstva».
Poŭny varyjant artukułu čytajcie ŭ papiarovaj i pdf-versii haety "Naša Niva"
U Minsku adbylisia masavyja zatrymańni vydaŭcoŭ i kniharaspaŭsiudnikaŭ33
Kamientary