«Перамогу «Цісы» ўспрымаю пазітыўна, але ёсць асцярогі». Беларусы, якія жывуць у Венгрыі, расказалі пра выбары і змену ўрада
Парламенцкія выбары ў Венгрыі, якія адбыліся 12 красавіка 2026 года, завяршыліся зменай улады ў краіне. Пасля 16 гадоў кіравання партыя «Фідэс» на чале з Віктарам Орбанам саступіла апазіцыі. Канстытуцыйную большасць з дзвюма трацінамі месцаў у парламенце атрымала правацэнтрысцкая партыя «Ціса» пад кіраўніцтвам Петэра Мадзьяра. Орбан прызнаў паразу і павіншаваў Мадзьяра з перамогай. Што пра вынікі выбараў і змену ўрада ў Венгрыі думаюць беларусы, якія жывуць у гэтай краіне, распытала Deutsche Welle.
«Аддала голас за «Цісу», нягледзячы на яе цэнтрысцка-кансерватыўную арыентацыю»
Наталля (тут і далей у артыкуле імёны змененыя па просьбе суразмоўцаў. — Рэд.) жыве ў Венгрыі больш за 20 гадоў. У 2023 годзе жанчына атрымала венгерскае грамадзянства — і гэта былі першыя выбары, на якіх яна галасавала. Беларуска аддала свой голас за партыю «Ціса» — «нягледзячы на яе цэнтрысцка-кансерватыўную арыентацыю».
Паводле слоў суразмоўцы, асноўным матывам было жаданне змяніць урад Віктара Орбана, які знаходзіўся ва ўладзе 16 гадоў. Беларуска адзначае складаную эканамічную сітуацыю ў краіне. На яе думку, да гэтага прывяла, у тым ліку, палітыка выдачы крэдытаў і грантаў на жыллё.
«Мы апынуліся ў ліку тых, хто прайграў. У нас двое дзяцей, і мы гэтымі льготамі скарыстацца не змаглі, але за іх плацілі — як у форме падаткаў, так і праз інфляцыю», — тлумачыць суразмоўца.
Акрамя таго, Наталля звяртае ўвагу на рост падаткаў для прадпрымальнікаў і павышэнне цэн.
«Змяніць сістэму будзе няпроста»
Не задавальняла яе і палітычная сітуацыя:
«Для мяне стала відавочна, што справа дрэнная, калі далі права голасу венгерскім меншасцям за мяжой (існуе імавернасць махлярства з бюлетэнямі, адпраўленымі па пошце прадстаўнікамі венгерскай меншасці ў суседніх краінах. — Рэд.), сталі абмяжоўваць свабоду СМІ. Антымігранцкая істэрыя, натуральна, ударыла і па мне, бо я не венгерка».
Параўноўваючы парламенцкія выбары ў Венгрыі з выбарамі ў Беларусі, суразмоўца падкрэслівае галоўныя адрозненні: тут, паводле яе слоў, не было ні ўкідаў бюлетэняў, ні «АМАПа на падліку галасоў», да таго ж дзейны прэм'ер хутка прызнаў сваю паразу.
«Чаго хочам ад урада «Цісы»? Змяняльнасці ўлады, што мы перастанем чырванець за нашу знешнюю палітыку, нешта будзе зроблена для настаўнікаў і сістэмы адукацыі, і мы нарэшце зможам жыць у грамадстве, дзе ёсць месца ўсім — Сорасу, ромам, ЛГБТ, мігрантам», — кажа Наталля.
Пры гэтым яна прызнае, што чакае перамен «з асцярожным аптымізмам», бо «Фідэс» трывала зросся з дзяржапаратам і змяніць сістэму будзе няпроста».
«Якіх-небудзь негатыўных момантаў і я асабліва не адчуваў»
Беларус Міхаіл, які жыве ў Венгрыі больш за 15 гадоў, прытрымліваецца падобнага пункту гледжання і таксама глядзіць на перамогу апазіцыі са «стрыманым аптымізмам». Ён звяртае ўвагу на тое, што лідар партыі «Ціса» Петэр Мадзьяр — выхадзец з «Фідэс» і «шмат гадоў быў часткай гэтай сістэмы».
Гаворачы пра гады кіравання Віктара Орбана, суразмоўца прызнае, што тое, што адбывалася ў краіне, выклікала ў яго трывожныя асацыяцыі з Беларуссю, хоць і без уласцівай беларускім уладам брутальнасці.
Што тычыцца антымігранцкіх настрояў, то, паводле слоў Міхаіла, на сабе ён іх не адчуў:
«Рыторыка была агрэсіўная, а па факце сітуацыя хоць і не самая спрыяльная, але ў цэлым усё было нармальна. Якіх-небудзь негатыўных момантаў я асабліва не адчуваў».
У апошнія гады імігрантам стала складаней атрымаць дакументы — у тым ліку пры наяўнасці працы ў Венгрыі, — аднак Міхаіла гэтыя змены пакуль не закранулі.
Беларус таксама кажа пра эканамічную сітуацыю ў краіне: нягледзячы на тое, што ягоны даход прыкладна ўдвая перавышае медыянны заробак, ён не адчувае сябе багатым і амаль нічога не адкладае. Ад змены ўлады беларус чакае паляпшэнняў у сферы дзяржаўнага кіравання, перш за ўсё ў ахове здароўя і адукацыі, якія, паводле яго ацэнкі, зараз знаходзяцца ў даволі жаласным стане.
«Рост заробкаў не пакрывае інфляцыю»
Дзмітрый пераехаў у Венгрыю ў жніўні 2022 года, атрымаўшы прапанову па працы. Мужчына прызнаецца, што не чытае венгерскія СМІ і мяркуе пра тое, што адбываецца ў краіне, па інфармацыі з рускамоўных паблікаў і размовах з калегамі-венграмі.
«Ніхто з маіх знаёмых не падтрымліваў «Фідэс» і Орбана. Усе падкрэслівалі вялікую інфляцыю, карупцыю, недастатковае фінансаванне медыцыны і адукацыі, дэфіцыт незалежных СМІ», — расказвае Дзмітрый.
У яго самога негатыў выклікалі «цесны кантакт Орбана з Крамлём» і абвінавачванні ЕС у эканамічных няўдачах Венгрыі.
Эканамічнае становішча, на думку Дзмітрыя, за чатыры гады сапраўды змянілася:
«Заўважны рост цэн, рост заробкаў не пакрывае інфляцыю. Венгрыя — самая бедная краіна ЕС, але цэны ў крамах такія ж або вышэйшыя, чым у суседняй Аўстрыі. Таксама тут самы высокі ПДВ».
«Мы радыя за сумленныя выбары ў Венгрыі»
У той жа час ён адзначае і пазітыўныя моманты, у прыватнасці — адсутнасць бюракратыі пры ўладкаванні дзіцяці ў дзіцячы сад ці ў школу, а таксама добрыя ўмовы для дзяцей.
«Калі наша дзіця пайшло ў школу, там правялі сход для бацькоў замежных вучняў, паклікалі перакладчыкаў і расказалі пра праграму інтэграцыі», — расказвае Дзмітрый.
Ён мяркуе, што такое рашэнне школы звязана з тым, што «мэр раёна — ідэйны сацыяліст», таму ў іх раёне «бясплатная медыцынская дапамога для ўсіх дзяцей і дадатковая матэрыяльная падтрымка маламаёмасных». Беларуса прыемна ўразіла, што «ў мэраў ёсць улада» і магчымасць уплываць на жыццё выбаршчыкаў.
Дзмітрый прызнаецца, што ў параўнанні з Беларуссю адчувае сябе ў Венгрыі больш свабодна.
«Мы радыя за сумленныя выбары ў Венгрыі. Перамогу «Ціса» ўспрымаю пазітыўна. Але ёсць асцярогі, што кансерватыўны правы палітык Мадзьяр у выпадку абастрэння ўнутраных праблем можа разыграць карту незадаволенасці імігрантамі і пагоршыць наша становішча тут», — выказвае асцярогу суразмоўца.
«У выпадку перамогі Орбана планаваў шукаць іншае месца жыхарства»
Андрэй таксама пераехаў у Венгрыю ў 2022 годзе. Венгры, з якімі ён камунікаваў, не падтрымлівалі рэжым Орбана — многія з іх знаходзіліся ў палітычнай апазіцыі.
«Асабіста ў мяне было адчуванне, што гэта пачатковая стадыя развіцця палітычнай дыктатуры. Узнікалі паралелі з Беларуссю ў 2010 ці 2015 годзе», — кажа ён.
У той жа час па эканамічных умовах Венгрыя, паводле слоў Андрэя, усё роўна выглядала больш прывабнай, чым Беларусь. Дзелавая актыўнасць тут, на яго погляд, дастаткова высокая, і ў цэлым ён лічыць Венгрыю больш перспектыўнай краінай, чым Беларусь.
«Перамога Орбана на выбарах азначала б усходні кірунак развіцця Венгрыі, што мне не падабалася. У выпадку яго перамогі я нават планаваў шукаць іншае месца жыхарства», — прызнаецца Андрэй.
«Бліжэйшыя паўгода пакажуць рэальнае становішча спраў»
Пра Петэра Мадзьяра ён чуў рознае.
«Раней ён быў у шэрагах «Фідэс», і, шчыра кажучы, дагэтуль у мяне ёсць падазрэнне: а ці не з'яўляецца гэта гульнёй Орбана — плаўнай перадачай улады фармальна апазіцыйнаму лідару. Бліжэйшыя паўгода пакажуць рэальнае становішча спраў», — разважае суразмоўца.
Пры гэтым Андрэй разлічвае, што пасля прыходу да ўлады Петэра Мадзьяра Венгрыя ўзмоцніць свае эканамічныя пазіцыі ў ЕС. На яго думку, гэта будзе спрыяць прытоку фінансаў, развіццю дзелавой актыўнасці і вяртанню венграў, якія з'ехалі праз эканамічную сітуацыю ў краіне.
«Я лічу, што новы ўрад павінен працаваць над паляпшэннем адносін з усімі суседнімі краінамі, уключаючы Украіну», — дадае ён.
Хто такі Петэр Мадзьяр, які перамог Віктара Орбана
Орбан разгромна прайграў выбары ў Венгрыі. Апазіцыя атрымала канстытуцыйную большасць у парламенце
Мадзьяр падлавіў Орбана ў ягонай рэзідэнцыі. І нават з гэтага пажартаваў ВІДЭА
Ціханоўская павіншавала Мадзьяра з перамогай на выбарах
Відэа з пераможным танцам у Будапешце сабрала за ноч больш за мільён праглядаў
Каментары
Хаця, што спадзявацца ад жанчыны, у якой прыярытэт "зможам жыць у грамадстве, дзе ёсць месца ўсім — Сорасу, ромам, ЛГБТ, мігрантам". Цікава, колькі цыганоў прыняла да сябе, а тут ужо ў чужую краіну хоча мігрантаў, магчыма Ахмедаў розных. Бо хіба не таямніца, што і з Ахмедамі і з цыганамі (ромы палліткарэетны неалагізм) праблемы.
Сваю краіну пра*** і іншую хочуць, сорам.
Як сёння сказаў Мадзьяр: absolutely cinema.