«Pieramohu «Cisy» ŭsprymaju pazityŭna, ale jość aściarohi». Biełarusy, jakija žyvuć u Vienhryi, raskazali pra vybary i źmienu ŭrada
Parłamienckija vybary ŭ Vienhryi, jakija adbylisia 12 krasavika 2026 hoda, zaviaršylisia źmienaj ułady ŭ krainie. Paśla 16 hadoŭ kiravańnia partyja «Fides» na čale ź Viktaram Orbanam sastupiła apazicyi. Kanstytucyjnuju bolšaść ź dźviuma tracinami miescaŭ u parłamiencie atrymała pravacentrysckaja partyja «Cisa» pad kiraŭnictvam Pietera Madźjara. Orban pryznaŭ parazu i pavinšavaŭ Madźjara ź pieramohaj. Što pra vyniki vybaraŭ i źmienu ŭrada ŭ Vienhryi dumajuć biełarusy, jakija žyvuć u hetaj krainie, raspytała Deutsche Welle.
«Addała hołas za «Cisu», niahledziačy na jaje centryscka-kansiervatyŭnuju aryjentacyju»
Natalla (tut i dalej u artykule imiony źmienienyja pa prośbie surazmoŭcaŭ. — Red.) žyvie ŭ Vienhryi bolš za 20 hadoŭ. U 2023 hodzie žančyna atrymała vienhierskaje hramadzianstva — i heta byli pieršyja vybary, na jakich jana hałasavała. Biełaruska addała svoj hołas za partyju «Cisa» — «niahledziačy na jaje centryscka-kansiervatyŭnuju aryjentacyju».
Pavodle słoŭ surazmoŭcy, asnoŭnym matyvam było žadańnie źmianić urad Viktara Orbana, jaki znachodziŭsia va ŭładzie 16 hadoŭ. Biełaruska adznačaje składanuju ekanamičnuju situacyju ŭ krainie. Na jaje dumku, da hetaha pryviała, u tym liku, palityka vydačy kredytaŭ i hrantaŭ na žyllo.
«My apynulisia ŭ liku tych, chto prajhraŭ. U nas dvoje dziaciej, i my hetymi lhotami skarystacca nie zmahli, ale za ich płacili — jak u formie padatkaŭ, tak i praź inflacyju», — tłumačyć surazmoŭca.
Akramia taho, Natalla źviartaje ŭvahu na rost padatkaŭ dla pradprymalnikaŭ i pavyšeńnie cen.
«Źmianić sistemu budzie niaprosta»
Nie zadavalniała jaje i palityčnaja situacyja:
«Dla mianie stała vidavočna, što sprava drennaja, kali dali prava hołasu vienhierskim mienšaściam za miažoj (isnuje imaviernaść machlarstva ź biuleteniami, adpraŭlenymi pa pošcie pradstaŭnikami vienhierskaj mienšaści ŭ susiednich krainach. — Red.), stali abmiažoŭvać svabodu ŚMI. Antymihranckaja isteryja, naturalna, udaryła i pa mnie, bo ja nie vienhierka».
Paraŭnoŭvajučy parłamienckija vybary ŭ Vienhryi z vybarami ŭ Biełarusi, surazmoŭca padkreślivaje hałoŭnyja adroźnieńni: tut, pavodle jaje słoŭ, nie było ni ŭkidaŭ biuleteniaŭ, ni «AMAPa na padliku hałasoŭ», da taho ž dziejny premjer chutka pryznaŭ svaju parazu.
«Čaho chočam ad urada «Cisy»? Źmianialnaści ŭłady, što my pierastaniem čyrvanieć za našu źniešniuju palityku, niešta budzie zroblena dla nastaŭnikaŭ i sistemy adukacyi, i my narešcie zmožam žyć u hramadstvie, dzie jość miesca ŭsim — Sorasu, romam, ŁHBT, mihrantam», — kaža Natalla.
Pry hetym jana pryznaje, što čakaje pieramien «z aściarožnym aptymizmam», bo «Fides» tryvała zrośsia ź dziaržaparatam i źmianić sistemu budzie niaprosta».
«Jakich-niebudź niehatyŭnych momantaŭ i ja asabliva nie adčuvaŭ»
Biełarus Michaił, jaki žyvie ŭ Vienhryi bolš za 15 hadoŭ, prytrymlivajecca padobnaha punktu hledžańnia i taksama hladzić na pieramohu apazicyi sa «strymanym aptymizmam». Jon źviartaje ŭvahu na toje, što lidar partyi «Cisa» Pieter Madźjar — vychadziec z «Fides» i «šmat hadoŭ byŭ častkaj hetaj sistemy».
Havoračy pra hady kiravańnia Viktara Orbana, surazmoŭca pryznaje, što toje, što adbyvałasia ŭ krainie, vyklikała ŭ jaho tryvožnyja asacyjacyi ź Biełaruśsiu, choć i biez ułaścivaj biełaruskim uładam brutalnaści.
Što tyčycca antymihranckich nastrojaŭ, to, pavodle słoŭ Michaiła, na sabie jon ich nie adčuŭ:
«Rytoryka była ahresiŭnaja, a pa fakcie situacyja choć i nie samaja spryjalnaja, ale ŭ cełym usio było narmalna. Jakich-niebudź niehatyŭnych momantaŭ ja asabliva nie adčuvaŭ».
U apošnija hady imihrantam stała składaniej atrymać dakumienty — u tym liku pry najaŭnaści pracy ŭ Vienhryi, — adnak Michaiła hetyja źmieny pakul nie zakranuli.
Biełarus taksama kaža pra ekanamičnuju situacyju ŭ krainie: niahledziačy na toje, što jahony dachod prykładna ŭdvaja pieravyšaje miedyjanny zarobak, jon nie adčuvaje siabie bahatym i amal ničoha nie adkładaje. Ad źmieny ŭłady biełarus čakaje palapšeńniaŭ u śfiery dziaržaŭnaha kiravańnia, pierš za ŭsio ŭ achovie zdaroŭja i adukacyi, jakija, pavodle jaho acenki, zaraz znachodziacca ŭ davoli žałasnym stanie.
«Rost zarobkaŭ nie pakryvaje inflacyju»
Dźmitryj pierajechaŭ u Vienhryju ŭ žniŭni 2022 hoda, atrymaŭšy prapanovu pa pracy. Mužčyna pryznajecca, što nie čytaje vienhierskija ŚMI i miarkuje pra toje, što adbyvajecca ŭ krainie, pa infarmacyi z ruskamoŭnych pablikaŭ i razmovach z kalehami-vienhrami.
«Nichto z maich znajomych nie padtrymlivaŭ «Fides» i Orbana. Usie padkreślivali vialikuju inflacyju, karupcyju, niedastatkovaje finansavańnie miedycyny i adukacyi, deficyt niezaležnych ŚMI», — raskazvaje Dźmitryj.
U jaho samoha niehatyŭ vyklikali «ciesny kantakt Orbana z Kramlom» i abvinavačvańni ES u ekanamičnych niaŭdačach Vienhryi.
Ekanamičnaje stanovišča, na dumku Dźmitryja, za čatyry hady sapraŭdy źmianiłasia:
«Zaŭvažny rost cen, rost zarobkaŭ nie pakryvaje inflacyju. Vienhryja — samaja biednaja kraina ES, ale ceny ŭ kramach takija ž abo vyšejšyja, čym u susiedniaj Aŭstryi. Taksama tut samy vysoki PDV».
«My radyja za sumlennyja vybary ŭ Vienhryi»
U toj ža čas jon adznačaje i pazityŭnyja momanty, u pryvatnaści — adsutnaść biurakratyi pry ŭładkavańni dziciaci ŭ dziciačy sad ci ŭ škołu, a taksama dobryja ŭmovy dla dziaciej.
«Kali naša dzicia pajšło ŭ škołu, tam praviali schod dla baćkoŭ zamiežnych vučniaŭ, paklikali pierakładčykaŭ i raskazali pra prahramu intehracyi», — raskazvaje Dźmitryj.
Jon miarkuje, što takoje rašeńnie škoły źviazana z tym, što «mer rajona — idejny sacyjalist», tamu ŭ ich rajonie «biaspłatnaja miedycynskaja dapamoha dla ŭsich dziaciej i dadatkovaja materyjalnaja padtrymka małamajomasnych». Biełarusa pryjemna ŭraziła, što «ŭ meraŭ jość ułada» i mahčymaść upłyvać na žyćcio vybarščykaŭ.
Dźmitryj pryznajecca, što ŭ paraŭnańni ź Biełaruśsiu adčuvaje siabie ŭ Vienhryi bolš svabodna.
«My radyja za sumlennyja vybary ŭ Vienhryi. Pieramohu «Cisa» ŭsprymaju pazityŭna. Ale jość aściarohi, što kansiervatyŭny pravy palityk Madźjar u vypadku abastreńnia ŭnutranych prablem moža razyhrać kartu niezadavolenaści imihrantami i pahoršyć naša stanovišča tut», — vykazvaje aściarohu surazmoŭca.
«U vypadku pieramohi Orbana płanavaŭ šukać inšaje miesca žycharstva»
Andrej taksama pierajechaŭ u Vienhryju ŭ 2022 hodzie. Vienhry, ź jakimi jon kamunikavaŭ, nie padtrymlivali režym Orbana — mnohija ź ich znachodzilisia ŭ palityčnaj apazicyi.
«Asabista ŭ mianie było adčuvańnie, što heta pačatkovaja stadyja raźvićcia palityčnaj dyktatury. Uźnikali paraleli ź Biełaruśsiu ŭ 2010 ci 2015 hodzie», — kaža jon.
U toj ža čas pa ekanamičnych umovach Vienhryja, pavodle słoŭ Andreja, usio roŭna vyhladała bolš pryvabnaj, čym Biełaruś. Dziełavaja aktyŭnaść tut, na jaho pohlad, dastatkova vysokaja, i ŭ cełym jon ličyć Vienhryju bolš pierśpiektyŭnaj krainaj, čym Biełaruś.
«Pieramoha Orbana na vybarach aznačała b uschodni kirunak raźvićcia Vienhryi, što mnie nie padabałasia. U vypadku jaho pieramohi ja navat płanavaŭ šukać inšaje miesca žycharstva», — pryznajecca Andrej.
«Bližejšyja paŭhoda pakažuć realnaje stanovišča spraŭ»
Pra Pietera Madźjara jon čuŭ roznaje.
«Raniej jon byŭ u šerahach «Fides», i, ščyra kažučy, dahetul u mianie jość padazreńnie: a ci nie źjaŭlajecca heta hulnioj Orbana — płaŭnaj pieradačaj ułady farmalna apazicyjnamu lidaru. Bližejšyja paŭhoda pakažuć realnaje stanovišča spraŭ», — razvažaje surazmoŭca.
Pry hetym Andrej raźličvaje, što paśla prychodu da ŭłady Pietera Madźjara Vienhryja ŭzmocnić svaje ekanamičnyja pazicyi ŭ ES. Na jaho dumku, heta budzie spryjać prytoku finansaŭ, raźvićciu dziełavoj aktyŭnaści i viartańniu vienhraŭ, jakija źjechali praz ekanamičnuju situacyju ŭ krainie.
«Ja liču, što novy ŭrad pavinien pracavać nad palapšeńniem adnosin z usimi susiednimi krainami, uklučajučy Ukrainu», — dadaje jon.
Chto taki Pieter Madźjar, jaki pieramoh Viktara Orbana
Orban razhromna prajhraŭ vybary ŭ Vienhryi. Apazicyja atrymała kanstytucyjnuju bolšaść u parłamiencie
Madźjar padłaviŭ Orbana ŭ jahonaj rezidencyi. I navat z hetaha pažartavaŭ VIDEA
Cichanoŭskaja pavinšavała Madźjara ź pieramohaj na vybarach
Videa ź pieramožnym tancam u Budapiešcie sabrała za noč bolš za miljon prahladaŭ
Kamientary
Chacia, što spadziavacca ad žančyny, u jakoj pryjarytet "zmožam žyć u hramadstvie, dzie jość miesca ŭsim — Sorasu, romam, ŁHBT, mihrantam". Cikava, kolki cyhanoŭ pryniała da siabie, a tut užo ŭ čužuju krainu choča mihrantaŭ, mahčyma Achmiedaŭ roznych. Bo chiba nie tajamnica, što i z Achmiedami i z cyhanami (romy pallitkarejetny nieałahizm) prablemy.
Svaju krainu pra*** i inšuju chočuć, soram.
Jak siońnia skazaŭ Madźjar: absolutely cinema.