Грамадства88

Усё менш беларускіх топ-чыноўнікаў родам з Расіі ці вучыліся там. Але многія суперброкеры ўсё яшчэ маюць «расійскі след»

Доля ўраджэнцаў Расіі і людзей, якія адвучыліся ў Расіі, у вярхах увесь час зніжалася. А вось у арміі і КДБ яны па-ранейшаму скрозь. Пра гэта гаворыцца ў новым даследаванні «Анатомія беларускай улады. Карта сувязяў кіраўнічай эліты».

Здымак ілюстрацыйны. Скрыншот з відэа АНТ

Аўтары даследавання Юрый Дракахруст і Антон Раднянкоў прааналізавалі біяграфіі 271 прадстаўніка беларускай кіроўнай эліты. У базу трапілі дзейныя і нядаўнія высокапастаўленыя чыноўнікі, кіраўнікі дзяржаўных органаў і сілавых структур, абласной і мінскай вертыкалі, буйных дзяржаўных прадпрыемстваў, а таксама асобныя людзі без фармальнай пасады, чый удзел у прыняцці рашэнняў зафіксаваны ў адкрытых крыніцах. Самога Аляксандра Лукашэнку ў выбарку не ўключалі: даследчыкаў цікавілі перадусім сувязі прадстаўнікоў эліты паміж сабой.

На падставе адкрытых біяграфій даследчыкі рэканструявалі 3457 сувязяў. Сувязь фіксавалася ў двух выпадках: калі два чалавекі адначасова працавалі ў адной установе або вучыліся ў адной навучальнай установе. Чым даўжэй яны перасякаліся па часе, тым большую вагу атрымлівала такая сувязь. У выніку выйшла сетка, якую аўтары аналізавалі метадамі тэорыі графаў.

Пры гэтым «сувязь» у даследаванні не азначае сяброўства, палітычнага саюза або цяперашніх кантактаў. Мадэль не ўлічвала сваяцтва, бізнэс-інтарэсаў і нефармальных знаёмстваў. Яна паказвае толькі супольны прафесійны і адукацыйны досвед, а не тое, наколькі блізкія гэтыя людзі цяпер.

Матэматычныя метады дазволілі паглядзець, якія групы ўтвараюцца ўнутры гэтай сеткі, хто звязвае паміж сабой яе розныя часткі і наколькі яна залежыць ад асобных людзей. 

Візуалізацыя вярхушкі беларускай эліты. Крыніца: матэрыялы даследавання

Алгарытм падзяліў вывучаную эліту на сем супольнасцяў. Галоўны падзел даследчыкі правялі між цывільнай адміністрацыйнай машынай і сілавым апаратам.

Асобна даследчыкі вылучылі найбольш шчыльна звязанае ядро сеткі — 65 чалавек, кожны з якіх меў не менш за 25 сувязяў з іншымі ўдзельнікамі гэтага ядра.

Расійскі след ёсць у кожнага пятага топ-чыноўніка і сілавіка

Сярод іншага, аўтары вымяралі «расійскі след». Яго фіксавалі, калі чалавек нарадзіўся ў Расіі ці РСФСР, вучыўся ў расійскай або савецкай навучальнай установе на тэрыторыі РСФСР ці працаваў у Расіі. Дастаткова было аднаго з гэтых крытэраў.

«Расійскі след» у даследаванні не азначае палітычнай арыентацыі чалавека або яго цяперашняй сувязі з Масквой. Гэта проста біяграфічны паказчык. Самі аўтары выкарыстоўваюць тэрмін «расійская сацыялізацыя». Патранажных, дзелавых і аператыўных кантактаў з Расіяй аўтары не шукалі.

У выніку «расійскае нараджэнне ці вучобу» знайшлі ў 55 з 271 чалавека, ці прыкладна ў кожнага пятага. 

36 чалавек вучыліся ў Расіі, 20 там працавалі, 14 нарадзіліся на тэрыторыі Расіі. У 13 чалавек супалі два ці больш з гэтых крытэрыяў.

48 выпадкаў вучобы ў Расіі прыпадаюць на 33 розныя навучальныя ўстановы. Пяцёра вучыліся ў Акадэміі расійскага Генштаба, чацвёра — у МГІМО, гэта самыя частыя выпадкі.

Крыніца: матэрыялы даследавання

Чым маладзейшае пакаленне, тым менш выхадцаў з Расіі

Як паказала даследаванне, апошнія дзесяцігоддзі «расійскі след» скарачаўся з кожным наступным пакаленнем беларускай наменклатуры.

Сярод прадстаўнікоў эліты, якія нарадзіліся ў 1950‑я гады, такі след маюць шэсць з дзесяці. Сярод народжаных у 1960‑я ўжо толькі каля траціны, у 1970‑я — пятая частка, у 1980‑я прыкладна адна восьмая.

Гэта не азначае, што канал цалкам знікае разам з савецкім пакаленнем. 23 чалавекі з даследаванай групы вучыліся ў Расіі ўжо пасля распаду СССР. Сярод адносна свежых прыкладаў аўтары называюць Вайсковую акадэмію Генштаба Расіі, МГІМО ў 2016‑м і Пагранічную акадэмію ФСБ. Таму даследчыкі называюць гэты канал не такім, які знікае, а «звужаным, але які падтрымліваецца».

Сілавікоў па-ранейшаму выхоўвае Расія

«Расійскі след» размяркоўваецца па розных частках дзяржаўнага апарата нераўнамерна. Сярод прадстаўнікоў арміі і МУС яго маюць 39%, у групе КДБ і іншых спецслужбаў 38%. Сярод дыпламатаў, суддзяў і прадстаўнікоў наглядных органаў — 24%, у прэзідэнцкай вертыкалі 17%, а ва ўрадзе і рэгіянальнай вертыкалі толькі 9%.

Гэтая розніца шмат у чым тлумачыцца адукацыяй. Значная частка сілавікоў прайшла праз расійскія навучальныя ўстановы — акадэміі Генштаба і Фрунзэ, Пагранічную акадэмію ФСБ, вучылішчы ўнутраных і паветрана-дэсантных войскаў. У цывільнай частцы сістэмы такую функцыю выконвае ўжо беларуская Акадэмія кіравання пры прэзідэнце, праз якую прайшлі 45% усяго даследаванага кіроўнага класа.

«Расійскі след» суперброкераў

«Расійскі след» значна часцей сустракаецца сярод людзей, якія займаюць ключавыя пазіцыі не паводле вышыні пасады, а паводле месца ў сетцы сувязяў.

Даследчыкі вылучылі 17 так званых «суперброкераў» — людзей, якія злучаюць паміж сабой розныя часткі дзяржаўнай сістэмы. Праз іх праходзіць 63% найкарацейшых шляхоў паміж астатнімі ўдзельнікамі сеткі.

Сярод гэтых 17 чалавек «расійскі след» маюць сямёра, ці 41%. У «другім эшалоне» такіх 22%, на перыферыі 15%. Такім чынам, чым вышэйшае месца чалавека ў гэтай сеткавай іерархіі, тым часцей у яго выяўляецца «расійскі след».

У ядры сеткі, да якога даследчыкі аднеслі 65 чалавек, «расійскі след» маюць 13, або 20%. Роўна столькі ж, колькі ва ўсёй вывучанай эліце ў цэлым.

Даследаванне чарговы раз пацвердзіла, што Беларусь застаецца краінай, дзе дзяржаўны і асабліва сілавы апарат насычаны людзьмі, якія выраслі і вучыліся ў Расіі. Мы адзіная такая краіна ў Еўропе. І хоць за перыяд незалежнасці пэўны бар'ер узнік, цывільныя кадры перасталі перацякаць вялікім патокам, сілавыя структуры застаюцца практычна працягам расійскіх.

Каментары8

  • Во дзе сапраўдная агентура
    22.09.2026
    “Доля ўраджэнцаў Расіі і людзей, якія адвучыліся ў Расіі, у вярхах увесь час зніжалася. А вось у арміі і КДБ яны па-ранейшаму скрозь.”
  • Кандрат
    22.09.2026
    Аўтары даследавання Юрый Дракахруст і Антон Раднянкоў. Усё, дастаткова, досыць.
  • Дакаціліся
    22.09.2026
    Ганебна, што ў гэтым перамолванні з пустога ў пустэчнае нават толькі назва паперы па-беларуску, а кантэнт па-расейску. Вось што трэба Ціханоўскаму дасылаць, каб ён паведаміў пра падрыўную працу гэтых дзеячоў грантадаўцам усіх масцей!

Стала вядома, куды паступіў вучыцца сын Макея20

Стала вядома, куды паступіў вучыцца сын Макея

Усе навіны →
Усе навіны

У Беларусі закрываецца вялікая сетка крам посуду і тавараў для дома

Жанчына-кур'ер везла з Беларусі ў Расію ў маршрутцы 100 тысяч еўра і, натуральна, не давезла

Кіроўцу пагрузчыка з Гродна асудзілі па шасці палітычных артыкулах. Імаверна, яго схапілі пасля вяртання ў Беларусь2

Загінула котка Чарнушка, якая была сімвалам гродзенскай галерэі Тызенгаўза1

У Варшаве беларус адмовіўся плаціць за таксі і пагражаў кіроўцу. Яго дэпартуюць12

Марына Ментусава вяла эфір у шыйным артэзе. Што здарылася?16

Паглядзіце, як будзе выглядаць новая інфекцыйная бальніца ў Мінску2

У Бараўлянах знайшлі рэдкі чырванакніжны грыб дыяметрам 40 сантыметраў

Расія можа глушыць GPS. Навукоўцы прапанавалі альтэрнатывы, абаронка ўжо выкарыстоўвае некаторыя з іх, з часам яны могуць распаўсюдзіцца і на звычайнае жыццё1

больш чытаных навін
больш лайканых навін

Стала вядома, куды паступіў вучыцца сын Макея20

Стала вядома, куды паступіў вучыцца сын Макея

Галоўнае
Усе навіны →

Заўвага:

 

 

 

 

Закрыць Паведаміць