У мінскай Серабранцы ёсць вялізны аўтамабільны тунэль, пра які не ведаюць нават мясцовыя жыхары. Што за ён?

У разгар халоднай вайны ў Серабранцы пабудавалі вялікі аўтамабільны тунэль, прызначаны для абслугоўвання немалога прадпрыемства. Змрочнае цёмнае збудаванне абмежавана выкарыстоўваецца і дагэтуль. Выданне Blizko.by прагулялася па малавядомым тэхнагенным збудаванні і раз-пораз натыкаліся на цікавыя прывітанні з мінулага.

Калісьці Blizko.by расказваў, якія аўтамабільныя тунэлі збіраліся і ўсё яшчэ збіраюцца пабудаваць у Мінску. У тым артыкуле таксама расказалі, якія збудаванні цяпер у сталіцы можна з некаторай умоўнасцю лічыць тунэлямі. Але збудаванне ў Серабранцы ў тую падборку не трапіла.

Як паказалі роспыты, мясцовыя, якія жывуць нават паблізу самога тунэля, — і тыя далёка не ўсе ведаюць пра яго, хоць ён існуе ўжо паўстагоддзя. І пры гэтым тунэль зусім не засакрэчаны: бяры ды ідзі ў яго, калі такі смелы. 

Серабранка-1, самы канец праспекта Ракасоўскага. Дом №145 пабудаваны ў 1973‑1974 гадах. Гэта 13‑пад'езны дом, які многім мінчукам — не толькі жыхарам Серабранкі — быў вядомы па краме «Дзіцячы свет». Для гэтага расказу гэта важна.

Архітэктурны даведнік паведамляе: першапачаткова на першым паверсе секцый 4 і 5 (то-бок, у пад'ездах 4 і 5) была крама «Прамтавары», пад'ездах 5 і 6 — крама №44 «Кандытарскія вырабы», пад'ездах 7 і 8 — крама №26 «Мяса, малако», пад'ездах 9 і 10 — крама №6 «Гаспадарчыя тавары», а пад'ездах 11‑13 — крама №4 «Дзіцячы свет» Мінскага гарадскога прамысловага гандлю №1.

У дзевяностых і нулявых крамы мянялі адна другую з вялікай хуткасцю, хоць «Дзіцячы свет» працягваў існаваць. Але потым і ён закрыўся. А ў пачатак дома, дзе самыя першыя пад'езды, уехалі «Віцебскія дываны» і гастраном «Сланечнік», які змяніўся магазінам «Хатні», а з восені 2021‑га — крамай «Санта». Іншыя крамы тут не пералічваюцца, бо яны ў гэтым кантэксце не важныя.

Перад «Сантай» узвышаюцца вось такія парапеты. Адзін засеяны газонам, а ў другім, вышэйшым, — краты. Што гэта такое? 

Журналісты адпраўляюцца да паўночна-заходняга тарца дома, да перакрыжавання з безыменным праездам насупраць кінатэатра «Салют». Паміж двума будынкамі з крамамі ёсць вузкі праезд са сценкамі, якія павышаюцца. Мясцовыя жыхары часта выкарыстоўваюць яго як паркоўку.

Вось на здымку з дрона можна разгледзець прыпаркаваныя там грузавік і легкавік.

Журналісты смела адпраўляюцца ў гэты праезд. Вось так ён паступова паніжаецца. Гэты праезд — і ёсць уезд у тунэль. 

Ён быў пабудаваны для падвозу тавараў да крам. Як бачна з іх спісу, сюды завозілі або цяжкія штодзённыя прадукты (мяса, малако), або лёгкія, але аб'ёмныя (прамтавары, адзенне, цацкі). Увогуле, абарот быў вялікі, тавараў і грузавікоў шмат, і калі б яны выгружаліся з дваравай часткі дома — то ад пастаяннага руху і выхлапных газаў не было б жыцця мясцовым жыхарам. Таму машыны загналі пад зямлю, схаваўшы іх ад вачэй і насоў.

Увогуле, тут ёсць і краты-вароты, але, здаецца, яны ніколі не зачыняюцца. Дзесьці на адлегласці гараць агеньчыкі. Туды трэба і ісці.

Адразу каля варот наваленыя горы смецця. З вонкавага боку — у вялікіх чорных смеццевых мяхах, з унутранай — як уздумалася, проста на зямлі.

Адразу ж пад нагамі пачынаюць трапляцца выбоіны ў асфальце. Калі смецце хоць неяк час ад часу вымятаюць, то дарожныя ямы, мабыць, не латалі зусім ніколі за паўстагоддзя. Час ад часу па дарозе трапляюцца нейкія бочкі і розныя жалезныя рэчы. Выглядае ўсё як у дэтэктывах, дзе адныя гангстэры прызначаюць «стрэлку» іншым гангстэрам недзе пасярод закінутых марсэльскіх докаў.

Пройдзена ўжо прыкладна палова дарогі. Святло ў пачатку тунэля, каля закратаваных варот, значна пацямнела. Затое святло ў канцы тунэля ўзмацнілася.

А вось па шляху сустракаюцца і артэфакты мінулага. Па левым баку тунэля сустракаюцца такія невялікія разгрузачныя рампы нароўні з узроўнем падлогі ў грузавіку.

Дзверы зачыненыя, але тэкст на іх застаўся. І праз паўстагоддзя мы можам бачыць: «Промторг №1, магазин №4. Секция игрушки», «Секция одежды мальчиков» і г.д. Тут няма асвятлення і, мабыць, ужо даўно нічога не разгружаюць.

А вось далей, дзе гарыць святло, актыўнасць ідзе. Над тымі рампамі ўсталяваныя вентылятары кандыцыянераў. Надпіс «№26» на сцяне адсылае да былой крамы «Мяса, малако».

Заканчваецца тунэль вялікай залай, дзе можна развярнуцца грузавіку, і яшчэ аднаго агароджанага кратамі тупіка.

Гэта месца знаходзіцца якраз пад крамай «Санта», каля гэтай рампы складзеныя паддоны, ходзяць людзі, час ад часу выходзяць на перакур; відавочна, сюды прыязджаюць і грузавікі, проста падчас журналісцкай экспедыцыі іх не трапілася.

У гэтую ж залу трапляе і дзённае святло. У столі можна ўбачыць тыя самыя краты, якія назіраліся каля парапетаў на паверхні. Вядома ж, яны зробленыя для таго, каб выхлапныя газы свабодна выходзілі наверх і каб грузчыкі не атруціліся імі. Тут жа ёсць аварыйны выхад на паверхню праз круглы люк. 

На ўсім працягу тунэля час ад часу сустракаюцца яшчэ некалькі такіх выхадаў. На паверхні яны замаскаваныя кратамі паміж клумбамі.

Па падліках журналістаў, тунэль абрываецца прыкладна пад тым месцам, дзе на паверхні заканчваюцца памяшканні «Санты» і пачынаюцца памяшканні «Віцебскіх дываноў». Пачынаючы ад закратаваных варот каля пачатку тунэля — атрымліваецца роўна 200 метраў (не лічачы пакатага спуску да тунэля).

То-бок у Серабранцы ёсць вось такі 200‑метровы тунэль, пра які ведаюць далёка не ўсе мясцовыя жыхары.

Доўгі 13‑пад'ездны дом захоўвае яшчэ нямала цікавага. Можна зайсці ў краму «Санта».

Пэўна, Сяргей Дружко ў сваёй перадачы «Незразумела, але факт» мог бы так сказаць пра гэту бутафорскую «цагляную муроўку», якая хавае таемныя дзверы:

«Колькі яшчэ таямніц хавае, здаецца, такая простая прадуктовая крама, пад якой у самы разгар халоднай вайны пабудавалі вялізны тунэль для грузавікоў з грузамі стратэгічнага прызначэння?»

Каментары да артыкула