Žmieńka popiełu: pamiaci Hienadzia Hrušavoha

9 dzion tamu, 28 studzienia, kali ŭ Maskvie adbyvałasia pachavańnie Juryja Izraela, u Minsku pamior Hienadź Hrušavy.

Nieviadoma, ad jakoj chvaroby pamior Jury Izrael. Na 84-m hodzie žyćcia chvaroba, pa sutnaści, adna — hłybokaja staraść.

Viadoma, ad jakich chvarob pamirajuć na 64-m hodzie žyćcia, — serca albo rak. Serca Hienadzia Hrušavoha nie vytrymała raku kryvi.

Čas raźvioŭ hetych ludziej, jakija naŭrad ci viedali adzin adnaho, na dvaccać hadoŭ pa naradžeńni, ale złučyŭ na sychodzie z žyćcia.

Jury Izrael, akademik, suśvietna viadomy admysłoviec ŭ pytańniach mietearałohii, ekałohii, klimatu, čałaviek ad maładości ŭšanavany vysokimi ŭ SSSR, a potym i ŭ Rasii, zvańniami, pasadami i ŭznaharodami.

Adnu ź ich — orden Lenina — jon atrymaŭ za Čarnobyl. Mienavita jon stvaraŭ mapy radyjacyjnaha zabrudžvańnia, malavaŭ jahonyja ličby, što praŭda, roznyja ci nie štodzień… U asablivuju zasłuhu jamu staviać praduchileńnie paniki ŭ Kijevie i radyjoaktyŭnaha daždžu ŭ Maskvie…

Hienadź Hrušavy nijakich uznaharod ad biełaruskaj dziaržavy nie atrymlivaŭ. Fiłosaf, palityk, humanist… Amal čverć stahodździa jon uznačalvaŭ fond «Dzieciam Čarnobyla». Nieŭprykmietna vyvoziŭ dziaciej na azdaraŭleńnie ŭ roznyja čyściutkija miaściny płaniety, ładziŭ humanitarnuju dapamohu… Śćviardžajuć, što hetaj dapamohaj skarystałasia kala 2 miljonaŭ čałaviek, a kolkaść azdaroŭlenych dziaciej pieravysiła paŭmiljona…

U paviedamleńniach pra śmierć Juryja Izraela zhadvałasia, što jašče ŭ 50-ch hadach minułaha stahodździa jon ci nie na sabie vymiaraŭ uździejańnie radyjacyi paśla jadziernych vyprabavańniaŭ pad Siamipałacinskam. I byccam heta dapamahło jamu atrymać praŭdzivuju karcinu taho, što zdaryłasia ŭ Čarnobyli, dzie jon, tahačasny staršynia Dziaržhidramieta SSSR, apynuŭsia 27 krasavika, na druhi dzień…

Hienadź Hrušavy ničoha nie vymiaraŭ na sabie ŭ navukovych metach. Naŭrad ci ŭ kaho jość miedycynskija dokazy, što jon zachvareŭ na lejkiemiju ad Čarnobyla, chacia nikoli nie strašyŭsia jeździć u Zonu. Ale kab ličyć lejkiemiju čarnobylskaj chvarobaj, biełarusam dokazy nie patrebny. I ŭ hetym sensie Hienadź Hrušavy vymiaraŭ na sabie toje, što vymiarali i vymiarajuć na sabie miljony biełarusaŭ. I nie tolki apramieńvańnie tak zvanymi «małymi dozami radyjacyi», ale i vialikimi dozami chłuśni.

Chłuśni, da jakoj adrazu, ź pieršych dzion katastrofy, spryčyniŭsia Jury Izrael.

U vielizarnym čarnobylskim daśje, na jakoje nie zabylisia siońnia ci nie adny navukoŭcy, sabrany dziasiatki, sotni faktaŭ, prykładaŭ i dokazaŭ toj chłuśni. Dastatkova ŭzhadać, jak z udziełam Izraela ŭ 10, a ŭ «asablivych vypadkach» u 50 razoŭ padvyšalisia «normy dapuščalnych uzroŭniaŭ apramieńvańnia»; jak jon davaŭ zaklučeńni na viartańnie ciažarnych žančyn i dziaciej u miaściny, jakija sam ža miesiac tamu ličyŭ niebiaśpiečnymi; jak z dapamohaj padnačalenaj avijacyi aprastoŭvaŭ nad Biełaruśsiu śmiarotnyja chmary, a potym niaŭciamna i supiarečliva, błytajučysia ŭ datach i metach, tłumačyŭ tyja «žoŭtyja daždžy»…

Upeŭnieny: kali b adbyŭsia sud nie tolki nad kiraŭnikami Čarnobylskaj AES, ale i nad usioj sistemaj tatalnaj chłuśni, Jury Izrael fihuravaŭ by nie śviedkam, a padsudnym. Abvinavaŭcam na tym sudzie, biezumoŭna, byŭ by Hienadź Hrušavy, paciarpiełymi — biełaruskija dzieci. Bo nichto, jak jon, nie viedaŭ usioj praŭdy pra «čarnobylskich vožykaŭ». Mo miedyki? Ale miedyki taksama chłusili — manipulavali statystykaj, chavali čarnobylskija pryčyny chvarob i zaŭčasnych śmiarciej… Tak, suda nie było. I my siońnia majem toje, što majem: sistema tatalnaj chłuśni pracuje biezadmoŭna – ad Čarnobyla da Majdanu…

Miž tym, u aficyjnym paviedamleńni pra śmierć Izraela, u nieaficyjnych vodhukach taksama, aničoha pra jahonuju złaviesnuju rolu ŭ «minimizacyi» nastupstvaŭ Čarnobyla nie ŭzhadvajecca. Bolš za toje — jon nazvany «sapraŭdnym intelihientam».

Što ž vymušała «sapraŭdnaha intelihienta» chłusić? Ź jakich umoŭ «sapraŭdnyja intelihienty» pieratvarajucca ŭ adeptaŭ tatalnaj chłuśni?

Takich pryčyn proćma — pieradusim strach. Ale čaho strašycca čałavieku, jaki z maładych hadoŭ nibyta dziela navuki achviaravaŭ saboj, advažna lotaŭ nad jadziernymi palihonami, dy i ŭ Čarnobyli nie byŭ bajaźliŭcam?

Nie, nie strach padpichnuŭ Izraela ŭ abdymki chłuśni. «Jon byŭ sapraŭdny dziaržaŭnik», — kaža pra jaho viadomy padarožnik i deputat Dziarždumy Čylinharaŭ. I heta praŭda. Bo toje, što rabiŭ Izrael u navucy, u administracyjnaj dziejnaści, naohuł u žyćci, było padparadkavana samaachoŭnym intaresam tatalitarnaj, a potym aŭtarytarnaj dziaržavy, to bok dziaržaŭnaj ułady. Ułady, jakaja, naturalna, nie žyvie biez chłuśni. Niezdarma niekatoryja zamiežnyja navukoŭcy ličyli jaho «vykapniovym kamunistam, jaki zmahajecca za vykapniovaje paliva»…

Voś akaličnaść, jakaja i złučaje Izraela i Hrušavoha, i razvodzić ich pa roznyja baki na Boskim sudzie — jany abodva achviaravali saboj.

Izrael — dziela dziaržavy dla ŭłady. Hrušavy — dziela dziaržavy dla ludziej.

Nie toj, što padkładvaje pad ludziej novy Čarnobyl ŭ Astraŭcy. A toj, što ratuje ad usich čarnobylaŭ. Bo jakaja ž heta budzie dziaržava, kali ŭ joj nie budzie ludziej?!

…Nie viedaju, ci sustrenucca jany niedzie pa-za miežami biaskoncaha nieba, ci spraŭdzicca nadzieja na Boski sud. Adno niesumnienna: žmieńka popiełu, što zastałasia ad Hienadzia Hrušavoha, pieravažyć na šalach najvyšejšaj Spraviadlivaści ciažkuju šykoŭnuju trunu «sapraŭdnaha dziaržaŭnika».

Bo jana, heta žmieńka, stałasia čaścinkaj čarnobylskaha popiełu.

Popiełu, što ŭžo nikoli nie źniknie z rodnaj ziamli.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0