Adnojčy nastanie dzień, kali Biełaruś nia zmoža dazvolić sabie takuju raskošu, jak niaŭvaha da patrabavańniaŭ Rasiei pra abjadnańnie. Mierkavańnie zachodniaj presy pra sytuacyju Biełarusi.
Kali na minułym tydni prezydent Rasiei Ŭładzimier Pucin prylacieŭ u Miensk dla pieramovaŭ ź biełaruskim lideram Alaksandram Łukašenkam, jany razam pa‑siabroŭsku schadzili ŭ łaźniu i paśniedali na łyžnym kurorcie, a paśla prahavaryli da śvitańnia.
Dyskusija zaciahnułasia daloka za poŭnač, bo lidery raspracoŭvali plany pa źlićci svaich krain. Ale damovicca nie ŭdałosia — jany nie zmahli pryjści da adzinaj dumki pra toje, chto budzie hałoŭnym. Abodva imknulisia da najvyšejšaj pasady.
Pucin — jahony prezydencki termin skančajecca viasnoj nastupnaha hodu — viarnuŭsia damoŭ u Rasieju i paličyŭ za lepšaje stać premjer‑ministram svajoj ułasnaj krainy.
Łukašenka viarnuŭsia da svaich abaviazkaŭ na pasadzie prezydenta Biełarusi — krainy, viadomaj u Eŭropie jak «apošniaje apiryšča tyranii».
Ale, pavodle słoŭ naziralnikaŭ, plan źlićcia dźviuch krain zusim nie pachavany. Dakładniej kažučy, bahata chto pradkazvaje, što ŭ 2008 hodzie raman Rasiei ź jaje najbližejšym chaŭruśnikam intensyfikujecca, pryčym heta Rasieja ŭ asnoŭnym budzie abchodžvać Biełaruś, a nie naadvarot.
«Ciaham nastupnaha hodu Rasieja budzie praciahvać svaju ekspansiju ŭ Biełaruś», —skazaŭ Alaksandar Fadziejeŭ, ekspert pa Biełarusi z maskoŭskaha Instytutu krain SND.
Pakul Biełaruś vydaje ź siabie niedatyku, ale, pavodle acenak naziralnikaŭ, Rasieja zajmaje bolš vyhodnaje stanovišča. Meta Rasiei — asłabić susiedku ŭ finansavych adnosinach, nie pakinuć joj inšaha vyjścia, akramia budučaha abjadnańnia.
«Rasieja imkniecca da sajuzu ź Biełaruśsiu», — skazaŭ Jarasłaŭ Ramančuk, prezydent mienskaha niezaležnaha analityčnaha «Navukova‑daśledčaha centru «Mizesa». Zaminka na pieramovach na minułym tydni adbyłasia, bo Łukašenka nie pahadziŭsia na sajuz, kali rola lidera nia budzie addadzienaja jamu.
«Łukašenka hetaj platformy nie padzialaje, — raskazaŭ Ramančuk. — Jon choča mieć svajo ŭłasnaje apiryšča dla ŭłady».
Pucin — jak kažuć, jon niedalublivaje Łukašenku i nie daviaraje jamu — adrynuŭ patrabavańnie svajho chaŭruśnika i viarnuŭsia damoŭ.
Ideja abjadnańnia Rasiei j Biełarusi — byłoj respubliki SSSR — prapanujecca ŭžo kala dziesiaci hadoŭ. Jak minimum na papiery miž hetymi krainami jość šmat supolnaha. U 1996 hodzie Rasieja j Biełaruś padpisali pahadnieńnie pra stvareńnie sajuznaj dziaržavy, jakoje mieła na ŭviecie ščylnyja palityčnyja, ekanamičnyja j vajskovyja suviazi. U jelcynskija časy ŭ Rasiei Łukašenka ledźvie nie ŭhavaryŭ tahačasnaha prezydenta Rasiei dazvolić jamu ŭznačalić sajuznuju dziaržavu, ale tady damoŭlenaść taksama sarvałasia.
Dla Rasiei pryciahalnaść Biełarusi vidavočnaja. Rasieja vykarystoŭvaje biełaruskija trubapravody dla dastaŭki svajoj nafty j hazu eŭrapiejskim spažyŭcam. Da taho ž, što značna važniej, Rasieja bačyć u hetaj nievialikaj krainie bufer dla supraćdziejańnia ekspansii NATO va Ŭschodniuju Eŭropu.
Za apošnija dziesiać hadoŭ Rasieja pryhałomšana nazirała, jak dźvie byłyja respubliki SSSR, Ukraina j Hruzija, adrynuli prarasiejskich lideraŭ i ŭ vyniku tak zvanych «kalarovych revalucyj» pryviali da ŭłady prezydentaŭ, jakich padtrymlivaje Zachad.
U Biełarusi nie było roskvitu demakratyi. Mała taho, Łukašenka, jaki ŭčepista trymaje Biełaruś užo 13 hadoŭ, kinuŭ za kraty mnohich palityčnych praciŭnikaŭ — inšyja prosta źnikli biaź viestak — i pašyryŭ svaju ŭładu, admianiŭšy zakon, jaki pastanaŭlaŭ kiraŭniku dziaržavy składać paŭnamoctvy paśla dvuch terminaŭ pracy.
Siońnia hetaja kraina z 10‑miljonnym nasielnictvam usio bolš adčužajecca ad svaich eŭrapiejskich susiedziaŭ. Biełaruskaja ekanomika kantralujecca dziaržavaj, u sfery pastavak enerhanośbitaŭ kraina znachodzicca ŭ mocnaj zaležnaści ad Rasiei. Uzrovień žyćcia našmat nižej, čym u bolšaj častcy krain Eŭropy abo ŭ Rasiei: siaredni miesiačny zarobak prykładna ekvivalentny 330 dalaram.
Zamiest taho, kab čerpać palityčnaje natchnieńnie na Zachadzie, Biełaruś chinułasia da Rasiei j padtrymała jaje ŭ źniešniepalityčnych zvadach z Złučanymi Štatami j Eŭropaj. Łukašenka dałučyŭsia da baraćby Rasiei suprać planaŭ ZŠA pa raźmiaščeńni systemy PRA ŭ Polščy j Čechii, a taksama padtrymaŭ rašeńnie Rasiei pra vychad z Damovy pra zvyčajnyja ŭzbrojenyja siły ŭ Eŭropie.
Ale kali Rasieja padniała taryfy na haz, partnerstva dało raskolinu. Słabaja biełaruskaja ekanomika raźličvała na niedarahija enerhanośbity, jakija pastaŭlajucca z Rasiei, ale letaś Rasieja pryhraziła padniać taryfy ŭdvaja.
U Biełarusi ideja abjadnańnia ź vializnaj, mahutnaj susiedkaj nia duža ŭkaraniłasia za miežami atačeńnia prezydenta. Bolšaść šarahovych žycharoŭ Biełarusi, paddaŭšysia prapahandzie dziaržaŭnych ŚMI, miarkujuć, što žyvuć u rai, dzie ŭsio naładžvaje dziaržava, adznačaje Ramančuk.
«Raniej u našaha narodu byŭ taki deviz: «Čarka harełki i škvarka sała — voś mieryva stabilnaści», — tłumačyć jon. Hetyja nievysokija zapyty nie pabudžajuć zaklikać da pieramienaŭ. Bolšaść ličyć, što «ŭ nas jość mir i stabilnaść».
Chacia na minułym tydni na samicie nie ŭdałosia damovicca nakont sajuznaj dziaržavy, sprečka miž bakami pra taryfy na enerhanośbity vyrašyłasia. Rasieja pahadziłasia pavysić ceny na haz tolki va ŭmieranym pamiery, a taksama dała susiedcy kredyt pamieram u 1,5 miljarda dalaraŭ ZŠA, kab taja mahła kuplać hety haz.
Naŭzamien Biełaruś pahadziłasia dapamahać Rasiei ŭ jejnaj baraćbie z procirakietnym ščytom ZŠA, chacia Łukašenka nie ŭdakładniŭ, u jakoj formie budzie vyražacca hetaja padtrymka.
Łukašenka skazaŭ, što Biełaruś hatovaja syhrać svaju rolu što da pytańniaŭ planavanaha raźmiaščeńnia amerykanskaj systemy PRA ŭ Eŭropie.
Rasieja, z svajho boku, pakinuła samit, nikolki nia zrokšysia svaich metaŭ. Biełaruś bolš jak kali‑kolviek akazałasia u finansavaj pazycy pierad Rasiejaj. I adnojčy nastanie dzień, kali Biełaruś nia zmoža dazvolić sabie takuju raskošu, jak niaŭvaha da patrabavańniaŭ Rasiei pra abjadnańnie.
«Rasieja choča, kab Biełaruś zastavałasia słaboj, — tłumačyć Ramančuk. — Rasieja imkniecca da sajuznaj dziaržavy ź Biełaruśsiu, ale viedaje, što Łukašenka j elektarat hetaha nia chočuć. Adziny sposab trymać Biełaruś macniej — heta pavialičyć jejnuju zaležnaść ad Rasiei. Dla hetaha i byŭ vydadzieny kredyt u 1,5 miljarda dalaraŭ».
Kamientary