Hrupa dziejačaŭ kultury vystupiła sa zvarotam: Patrabujem, kab u kožnym horadzie stvaryli jak minimum adnu biełaruskuju škołu

Da hramadzianaŭ Biełarusi, ščyrych patryjotaŭ našaj krainy, jakija pa-sapraŭdnamu šanujuć nacyjanalnuju historyju i kulturu, rodnuju movu, spaviadajuć nacyjanalnyja histaryčnyja symbali.

Darahija suajčyńniki, luboŭ da rodnaj ziamli dapamahła nam zachavać niezaležnaść Biełarusi, tym nie mienš mnohija z nas z-za hetaha pa voli ŭładaŭ adniesienyja da hetak zvanaj apazicyi. Ale našyja pastułaty hruntujucca na šmatviekavych tradycyjach našaha narodu, jakija składalisia ŭ hłybini historyi.

Dyk chto da kaho ŭ apazicyi?

Pa sutnaści, apazicyja — heta tyja, chto vyraksia našych nacyjanalnych pastułataŭ, našych sapraŭdnych kulturnych tradycyjaŭ, našaje kryničnaje biełaruskaje movy, chto razburyŭ biełaruskuju škołu i biełaruskaje telebačańnie, chto vyhnaŭ biełaruskuju movu z usich śfieraŭ žyćcia. A kab biespakarana pravodzić antynacyjanalnuju palityku, jany adharadzilisia ad narodu achoŭnikami, kolkaść jakich u 3-5 razoŭ bolšaja, čym u jeŭrapiejskich krainach, — voś u čym sakret «narodnaj padtrymki» antynacyjanalnaj palityki. Vielmi jaskrava tyja achoŭniki prademanstravali vobraz «narodnaj dziaržavy» u čarhovy raz 25 sakavika 2017 h., kali, jak čužyncy-akupanty, u čornych vopratkach sa schavanymi tvarami, nie majučy na toje nijakaha, ni maralnaha, ni jurydyčnaha prava, u śviaty dla biełarusaŭ dzień chapali nas, našych dziaciej i ŭnukaŭ, ździekavalisia sa starych zasłužanych ludziej, źbivali ich pałkami, nahami. Adnyja «pravaachoŭniki» chapali i źbivali patryjotaŭ, jakija vyjšli na mirny pratest suprać dziejańniaŭ uładaŭ, a druhija, u sudziejskich mantyjach, simulujučy pravasudździe, rabili vinavatymi nievinavatych hramadzianaŭ i karali ich štrafami, kab papoŭnić źbiadnieły biudžet biełaruskaj dziaržavy na chalavu. I tut ža abjavili amal paŭmiljona niezarehistravanych biespracoŭnymi žycharoŭ krainy płacielščykami padatku i darmajedami.

A my, bolšaść žycharoŭ krainy, žyviom na miažy žabractva. Ci zarobak, ci piensija ŭ 200-300 rub. užo na treci dzień źnikajuć. Usio darahoje: charčy, leki pry «biaspłatnaj» miedycynie, vopratka, abutak i inšaje. Vialikaja kolkaść moładzi nie moža zdabyć narmalnaj pracy, a mnohich prosta nie biaruć na pracu, jak daviedajucca, što maładzica maje dzicia. Heta dziaržaŭnaja biurakratyja stvaryła dla nas takija ŭmovy žyćcia i biespracoŭja. Ale ni adzin ź ich nie vystaŭleny na pakaz pierad narodam i ni adzin nie adkazaŭ za svaju biazdarnuju pracu. Jany ž prysyłali «listy ščaścia» navat miortvym dušam! Telebačańnie i ŭsłužlivyja ŚMI napiaredadni i 25 sakavika vydavali ŭ efir i na staronkach haziet chłuśniu i niedakazanuju «vinu» udzielnikaŭ i niaŭdzielnikaŭ pratestaŭ i śviatočnaj akcyi. Praŭdaj tut było adno, što mierapryjemstva nie dazvolena ŭładami. Ale niezakonna, u parušeńnie Kanstytucyi krainy.

Darahija suhramadzianie! My ŭpeŭnienyja — vy razumiejecie, što materyjalnyja niastačy, žabractva i haleča, u jakuju nas zahnaŭ režym, my pieražyviom. Našamu narodu takoje žyćcio nie ŭpieršyniu. My pieražyli nie adnu akupacyju, vysialeńni, masavy balšavicki teror i antybiełaruski hienacyd, paślavajennaje padbalšavickaje žyćcio. Ale my vystajali i vyžyli. I movu našu zachavali. Ale jaje davioŭ da niebiaśpieki źniščeńnia ciapierašni akupancki režym. I heta strašniej za represii 25 sakavika! Źniščeńnie našaje movy adbyvajecca štodnia. Vy ž bačycie, što režym vyhnaŭ našu movu z usich śfieraŭ užytku. Kožny hod u Biełarusi začyniajucca biełaruskija škoły. Začynieny Biełaruski humanitarny licej imia Jakuba Kołasa. Da likvidacyi liceja dałučyŭsia były premjer-ministr Sidorski. Amal kožny ministr adukacyi vyłučyŭsia zakryćciom biełaruskich škoł. Kožny hod u dziaržavie adčyniajecca kala 100 novych škoł, i ŭsie — ruskamoŭnyja. Heta robicca biez zapytu naroda! I za našyja padatki! Niedarečnaść? Nie. Tak ažyćciaŭlajecca asensavanaja antybiełaruskaja palityka rusifikacyi. Pakul biełaruskamoŭnaj adukacyjaj achoplena ŭsiaho 13% školnikaŭ, a ŭ 1994 h. — zvyš 70% vučniaŭ. I tyja hramadzianie Biełarusi, u jakich adniali rodnuju movu ŭ 1995-1996 hh., siońnia ŭžo nie viedajuć svaju movu zusim!!! Heta (i nie tolki heta) śviedčyć pra toje, što biełaruskaja mova ŭ suvierennaj (?) Biełarusi znachodzicca pad pahrozaju vyniščeńnia.

Ale my vyžyviem jak nacyja, kali zachavajem našu movu, kali našych dziaciej i ŭnukaŭ navučym rodnaj movie. Rodnaja mova — naša kultura, naš srodak kultury, sanitarny kardon ad usialakaj nabrydzi, jakaja ciahniecca ŭ našuju krainu, tamu što tut možna nie vučyć i nie viedać biełaruskuju movu. Naša mova — harantyja vyžyvańnia nacyi, harantyja budučyni naroda.

Biełaruskaje telebačańnie ŭ nas faktyčna źniščanaje. Tolki biełaruskaja, usimi lubimaja «Kałychanka» dla našych dzietak i ŭnukaŭ pa-raniejšamu hučyć. Ale paśla «Kałychanki» iduć ruskamoŭnyja mulciki, tady, kali dzieci ŭžo śpiać. A biełaruskich zusim niama. I nijakich biełaruskich pieradač dla dziaciej niama. Dy i vinavatych za adsutnaść pieradač i multfilmaŭ dla dziaciej taksama niama.

Dziciačy biełaruski kanał vymahaje vialikaj intelektualnaj i tvorčaj pracy. A H.Davydźka biare čužoje, hatovaje i hvałtam upichvaje ŭ prahramu Nacyjanalnaha telekanała. Jon jašče ŭ 5-m kłasie sam hladzieŭ toj samy «Jerałaš». A dla čaho nam hladzieć?! Treba mieć admysłovy talent, kab žyć na ŭsim čužym i samomu ničoha nie prydumlać.

A ŭ vyniku rodnaj movy niama ni dla dziaciej, ni dla darosłych, ni ŭ dziciačych sadach, ni ŭ škołach, ni va ŭniviersitecie, ni na pracy.

Saviet Ministraŭ Biełarusi pryniaŭ dziela svaich niezrazumiełych intaresaŭ, ale antynarodny pa svajoj sutnaści, Ukaz, pavodle jakoha našaja mova na etykietkach biełaruskich praduktaŭ charčavańnia dyskryminujecca na karyść «raŭnapraŭnaj» ruskaj movy. I heta daloka nie ŭsie intehracyjnyja naviny antybiełaruskaha režymu. Tak jon rychtuje nas da ŭstupu ŭ «ruski mir».

Voś tamu my pavinny abjadnacca dziela adradžeńnia rodnaj movy, kab zusim nie zahinuć. Kłasik biełaruskaj litaratury Francišak Bahuševič daŭ nam zapaviet jašče ŭ 1891 h.: «Nie pakidajcie ž movy našaj biełaruskaj, kab nia ŭmiorli». Tamu što sa śmierciu movy duchoŭna i fizična pamiraje nacyja. Tamu adradžeńnie movy važniej za ŭsiakija pabory nibyta z darmajedaŭ, bo naša mova pamiraje kožny dzień.

Pačniem adradžeńnie našaj movy, našaj kultury, našaj histaryčnaj sutnaści!

Baćki dzietak, jakija iduć u pieršy kłas, zapisvajciesia abaviazkova ŭ kłas ź biełaruskaj movaj navučańnia. Hetak mohuć rabić baćki i dvuch- i trochkłaśnikaŭ. Jašče nie pozna. Nikoli nie pozna patrabavać spraviadlivaści až da ŭzrostu 10 kłasaŭ. U nas inšaha šlachu niama. Tolki našaj volaj na navučańnie na rodnaj movie my možam prymusić ułady adčyniać biełaruskija kłasy napačatku, a zatym i škoły. Jak składziecca 2017 hod — budzie zarukaj dalejšaha postupu. Mnohija z vas načujuć u čerhach, kab zapisać svaich dziaciej u biełaruskija himnazii, i heta naiŭna. Moža pašancavać dvum-trom, ale ž takim čynam stanovišča nie vypraviš. Treba patrabavać adkryćcia biełaruskich škoł ci himnazijaŭ — novych, u roznych rajonach Miensku i ŭ inšych haradach.

Heta i my patrabujem!

Kab u kožnym rajonie Miensku ŭ biahučym 2017 hodzie adčynili dźviery novyja himnazii ci škoły.

Kab u kožnym horadzie stvaryli choć adnu biełaruskuju škołu jak minimum. A ŭžo sami vypuskniki patrabujcie zasnavańnia Biełaruskaha nacyjanalnaha ŭniviersiteta. Viedajcie, što biełaruskaja hramadskaść pracuje nad hetym pytańniem.

My razumiejem, što kiraŭnictva krainy nie budzie vyrašać hetyja prablemy, tamu biaremsia za pracu sami. My bahatyja talentami: piśmieńniki, mastaki, muzyki, navukoŭcy i inšyja. My zdolnyja sami ŭsio zrabić. My bolš nie možam za našyja padatki vučyć dziaciej na čužoj movie, bačyć, jak zambujuć naš narod praz rasiejskija telekanały. Stvarajma biełaruskija sadki, kłasy, stvarajma biełaruskija škoły, univiersitet, biełaruskaje telebačańnie. I my budziem trymać mocnyja suviazi z usim biełaruskim hramadstvam. Hetyja našyja inicyjatyvy pavinny pašyrycca na ŭsiu krainu. A kali ŭ vašaj vioscy ci druhim nasielenym punkcie biełaruskaja škoła ŭsio ž zachavałasia — bieražycie jaje, usialak jaje padtrymlivajcie i nie dazvalajcie rusifikavać. Palepšyć škołu zaŭsiody možna, heta lepš, čym pačynać z nula. A kali što horšaje zadumali ŭłady, paviedamlajcie ŭ redakcyju haziety, jakaja nadrukuje hety materyjał. Nam usim nieabchodna dvuchbakovaja suviaź. Usim hramadstvam, razam, my pieramožam.

Dyk usie razam — za pracu — dziela našaj Radzimy!

Mikoła Savicki, prafiesar
Leanid Łyč, prafiesar, doktar histaryčnych navuk
Mikoła Kupava, siabra BSM
Tamara Karotkaja, fiłołah
Siarhiej Bachun, supracoŭnik vydaviectva
Vital Abakanovič, inžynier

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0