Navukoŭcy ekśpierymientalna dakazali, što «čornuju śmierć» u Jeŭropie raznosili ludzi, a nie pacuki
Hrupa navukoŭcaŭ z univiersitetaŭ Osła (Narviehija) i Fierary (Italija) śćviardžaje, što pieršaja ŭspyška čumy pačałasia ad čałaviečych błoch i vošaj, a nie tych, što pieranosiać myšy dy pacuki.
Daśledčyki źviarnulisia da archivaŭ, jakija apisvajuć raźvićcio i maštab raspaŭsiudžvańnia epidemii, jakaja atrymała nazvu Čornaja śmierć i z 1347 pa 1351 hod zabrała žyćci pa mienšaj miery 25 miljonaŭ čałaviek, heta značyć bolš za tracinu ŭsiaho nasielnictva Jeŭropy.
Navukoŭcy ŭziali dadzienyja ab śmiarotnaści padčas pandemii ŭ dzieviaci haradach Jeŭropy i zmadelavali na kampjutary dynamiku raspaŭsiudžvańnia chvaroby ŭ kožnym horadzie.
Byli vykarystanyja try madeli raspaŭsiudžvańnia:
- praz pacukoŭ;
- pa pavietry;
- praz błoch i vošaj, jakija žyli na ludziach i na ich vopratcy.
U siami ź dzieviaci haradoŭ daśledavańnie pakazała, što madel z čałaviečymi parazitami lepš za ŭsio adpaviadaje tamu, što adbyvałasia padčas epidemii.
«Chvaroba b nie pašyryłasia tak chutka, kali b pieradavałasia pacukami. U vypadku z pacukami šlach jaje raspaŭsiudžvańnia daŭžejšy, u toj čas jak pry pieradavańni ad čałavieka da čałavieka ŭsio adbyvałasia značna chutčej», — raspaviadaje supracoŭnik univiersiteta Osła Nils Stensiet.
Pa jahonych słovach, daśledavańnie pieraśledvała, pierš za ŭsio, histaryčny intares: vykarystoŭvajučy sučasnaje razumieńnie infiekcyi, raźviančać vydumku pra toje, što adbyłosia ŭ adnu z samych pahibielnych pandemij ŭ čałaviečaj historyi.
Pa dadzienych Suśvietnaj arhanizacyi achovy zdaroŭja, z 2010 pa 2015 hod u śviecie było zarehistravana 3248 vypadkaŭ zachvorvańnia čumoj, ź ich 584 pryviali da śmierci.
«Naša daśledavańnie pakazała, što dla praduchileńnia raspaŭsiudžvańnia infiekcyi ŭ budučyni ludziam nieabchodna vykonvać praviły hihijeny», — nahadaŭ Nils Stensiet.
Kamientary