Kruhłyja daty i kulturnyja straty

Sioleta samymi značnymi byli padziei, źviazanyja ź jubilejami Dunina‑Marcinkieviča i 90‑hodździem BNR.

3 lutaha mitrapalit Tadevuš Kandrusievič adkryŭ i aśviaciŭ miemaryjalnuju tablicu ŭ pamiać Vincenta Dunina‑Marcinkieviča ŭ kaściole ŭ Babrujsku. Pryjechaŭšy byli navat naščadki rodu Duninaŭ‑Marcinkievičaŭ z Polščy. Byli ŭ Vałožynskim rajonie, u vioscy Tupalščyna, u Lucincy, u Piaršajach.

Byŭ teatralny fest u Babrujsku, była talenavitaja pinihinskaja pastanoŭka «Pinskaj šlachty» ŭ Kupałaŭskim i, pry kancy hodu, u Pałacy mastactvaŭ pradstaŭničaja mastackaja vystava. Ale na pačatku hodu ŭ Minsku byŭ źniščany budynak XVIII st., pa vulicy Revalucyjnaj, 14, dzie dva hady žyŭ kłasik našaje litaratury, stvaralnik pieršaj nacyjanalnaj biełaruskaj opiery.

Nie pastavili ni ŭ Minsku, ni ŭ Vałožynie ni pomnika hienijalnamu kłasiku, ni navat biustu. Dyj sami śviatkavańni prajšli, vidavočna, nie na dziaržaŭnym uzroŭni. Na žal.

Kruhłaja data za kruhłym stałom

Nie vypadała čakać ad uładaŭ i spryjańnia ŭ śviatkavańni 90 hadoŭ BNR. Tym bolš pryjemnym siurpryzam staŭ kruhły stoł u redakcyi «Sovietskoj Biełoruśsii».

U im uziaŭ udzieł šerah historykaŭ i hałoŭny redaktar haziety Administracyi prezidenta Pavieł Jakubovič. U pryvatnaści, jon skazaŭ tady: «BNR jość častkaj historyi biełarusaŭ. (…) Sam fakt, što ŭpieršyniu ŭ historyi, u 1918 hodzie, biełarusy zrabili sprobu stvaryć niezaležnuju dziaržavu, — zasłuhoŭvaje pavahi». Paśla hetaha «kruhłaha stała», źjavilisia šmatlikija publikacyi i ŭ inšych dziaržaŭnych ŚMI. Adnak ani miemaryjalnych znakaŭ, ani admysłovych vystavaŭ, ekspazicyjaŭ u muziejach, biblijatekach, maštabnych hramadskich mierapryjemstvaŭ ułady nie dazvolili. Tym bolš kaštoŭnymi byli šmatlikija inicyjatyvy, imprezy, vystavy i kancerty, zładžanyja ludźmi samachoć, na hramadskich pačatkach u Hrodnie, Minsku, Breście… A ŭ Pareččy sielskija ŭłady ŭstalavali miemaryjalnuju tablicu pieršamu kiraŭniku BNR Ramanu Marjanu Skirmuntu.

Uvosień prajšli roznyja mierapryjemstvy ŭ pamiać achviaraŭ Chałakostu, da 65 hadoŭ źniščeńnia Minskaha hieta. Byli adkrytyja novyja miemaryjalnyja znaki i pomniki na Jubilejnaj płoščy i na vulicy Suchoj. Hetym razam maštab mierapryjemstvaŭ byŭ kudy bolšy čym raniej — udzielničaŭ kiraŭnik dziaržavy. Ale hetyja žałobnyja ŭračystaści raskryli i biezdań niaviedańnia biełarusami adnoj z samych žudasnych staronak našaje historyi.

Pierastaŭlenyja kłasiki

U 2008 hodzie byli źniščanyja dziesiatki pomnikaŭ architektury i archieałohii pa ŭsioj krainie. Da Dažynak u Oršy źniščyli budynak staraśvieckaj karčmy na vulicy Praletarskaj, 2, vakzalny hatel, pabudavany na pačatku XX stahodździa, na vulicy Dziaržynskaha i budynak prystancyjnaj škoły 1905 hodu. Tamsama, u Oršy, pieranieśli pomnik Karatkieviču, kab na jaho miescy zrabić tualet…

A ŭ Minsku, niahledziačy na mierkavańnie šanoŭnych dziejačaŭ kultury, na miescy pomnika Maksimu Bahdanoviču budujuć dekaratyŭny fantan. Na vulicy Revalucyjnaj, 17 tolki adramantavany budynak XVIII — pačatku XIX stahodździa byŭ źniesieny, bo pieraškadžaŭ uźviadzieńniu novaha bietonnaha hmachu. Zrujnavanyja damy pa vulicy Kamsamolskaj, 11a i častkova 15. Znakavym zdareńniem dla charaktarystyki stanu achovy pomnikaŭ u krainie stała razbureńnie viežy Piščałaŭskaha zamku.

Było na što pahladzieć

Cikava hety hod prajšoŭ dla amataraŭ vyjaŭlenčaha mastactva. Praciahvała ekspanavacca vydatnaja vystava Pikasa, Leže i jahonaje žonki Nadziei Chadasievič sa zboraŭ našaha Nacyjanalnaha mastackaha muzieju. Škada, što hetaja vystava nie zastałasia stacyjanarna ŭ asnoŭnaj ekspazicyi. Tamsama, u Mastackim, prajšła unikalnaja vialikaja vystava tvoraŭ Niko Pirasmanišvili. Takoj vystavy Pirasmani niama navat u Hruzii, pahatoŭ ciapier, paśla vajny z Rasijaj.

Siensacyjaj adychodnaha hodu stała vystava ARSincognita ŭ Akademii navuk. Jana sabrała nia¬znanyja nie tolki šyrokaj publicy, ale i navukoŭcam tvory Drazdoviča, Sierhijeviča, Sieŭruka, Višnieŭskaha, Kračkoŭskaha.

U sakaviku ŭ Pałacy mastactvaŭ prajšła kranalnaja i źmiastoŭnaja vystava tvoraŭ słavutaha mastaka, suaŭtara etałonu dziaržaŭnaha hierbu «Pahonia» Jaŭhiena Kulika. Uściešyła vystava ŭ listapadzie tvoraŭ Izraila Basava «Viartańnie ŭ horad» u Nacyjanalnym mastackim.

Zabaŭnaja kanceptualnaja vystava «Art‑Bulba» była ŭ mastackaj halerei «Univiersitet kultury». Dziŭna, ale heta adzinaje jarkaje mierapryjemstva, što prajšło ŭ mižnarodny hod bulby. Anansavanaha šyroka adkryćcia pomnika Bulbie na praśpiekcie Pieramožcaŭ tak i nie adbyłosia. U sałonie‑halerei «Padziemka» prajšła cikavaja vystava tvoraŭ Michaiła Hulina, Rusłana Vaškieviča, Zoi Łucevič — jakija cenzura nie dapuściła da Pieršaha bijenale sučasnaha mastactva. Taja ekstranaja vystava stała alternatyvaju bijenale.

Unikalnuju mahčymaść pahladzieć na słuckija pajasy stała ich vystava z maskoŭskich zboraŭ u Mastackim.

Ź inšych vystavaŭ histaryčnaha płanu zaciemim ekspazicyju skandalna viadomaha Pojasa Vitaŭta i Radziviłaŭskaj karty ŭ Histaryčnym muziei, a taksama mahnackich partretaŭ u Mastackim.

Narešcie, u śniežni, u prystojnaj KZ «Minsk» prajšli kancerty «Narodnaha albomu», što ja liču najcikaviejšaj padziejaj našaha muzyčnaha žyćcia sioleta, roŭna ž jak i niečakana pradstaŭničy i šumny kancert aficyjoznaj biełaruskaj estrady ŭ Varšavie.

10 najlepšych vystavaŭ hodu

Pikasa, Leže i Chadasievič u Mastackim
Pirasmani ŭ Mastackim
Zachodniebiełaruskich mastakoŭ vilenskaj škoły ARSincognita ŭ Akademii navuk
Cłuckich pajasoŭ u Mastackim
«Art‑Bulba» ŭ Halerei Univiersitetu kultury
Jaŭhiena Kulika ŭ Pałacy mastactvaŭ
Izraila Basava «Viartańnie ŭ horad» u Mastackim
Da jubileju Jazepa Drazdoviča ŭ Pałacy mastactvaŭ
Da jubileju Dunina‑Marcinkieviča ŭ Pałacy mastactvaŭ

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0