Na niebaschile rasijskich kinastužak, poŭnych hłamuru, psieŭdapatryjatyzmu i «čarnuchi» niečakana ŭspychnuła novaja zorka — drama «Usie pamruć, a ja zastanusia». («Vsie umrut, a ja ostanuś»). Rež. Valeryja Haj Hiermanika. Rasija, 2008.
Mastacki film «Usie pamruć, a ja zastanusia». («Vsie umrut, a ja ostanuś»). Rež. Valeryja Haj Hiermanika. Rasija, 2008
Śpiecyjalny pryz Kanskaha kinafiestyvalu.
Na niebaschile rasijskich kinastužak, poŭnych hłamuru, psieŭdapatryjatyzmu i «čarnuchi» niečakana ŭspychnuła novaja zorka — drama «Usie pamruć, a ja zastanusia» pra toje, jak niaprosta vybivać svajo miesca ŭ śviecie adnahodak i starejšych, kali tabie 14. Režysior, ekscentryčnaja Valeryja Haj Hiermanika 23‑ch hod, šakiravała svaim źjaŭleńniem i kinošnikaŭ, i žurnalistaŭ, i abyvacielaŭ, advykłych ad vostrych siužetaŭ kštałtu «Rozyhryšu». Śledujučy załatym słovam «pa pładach ich paznajecie ich», praz cytaty aŭtara pasprabujem adšukać nieparyŭnyja suviazi miž režysioram i filmam. Kab zrazumieć, adkul uziaŭsia kinatvor, jakomu nie tak prosta paviesić peŭny žanravy jarłyk.
«Zdymaju filmy pra padletkaŭ, pra siabie i pra maleńkuju revalucyju ŭnutry čałavieka»
Film atrymaŭsia pra dziaŭčynak, jakich u škole zvyčajna mienš za ŭsio zaŭvažajuć: jany nikoha nie presujuć, ale pry hetym nie vučacca lepš za ŭsich. Typovyja «siaredniački» źbivajucca ŭ hrupki, siabrujuć, žartujuć, svaracca z baćkami, upotajku palać, padmanam kuplajuć ałkahol i marać pra pieršaha chłopca.
Sama filmovaja historyja, choć i dyspraparcyjna napičkanaja padziejami, niejkaj častkaj znajomaja ŭsim, chto skončyŭ škołu nie vielmi daŭno. Pryplusujem adsutnaść peŭnaj vysokaj idei. Što atrymlivajem? Abvinavačvańni ŭ čarhovych «čarnušnych» zdymkach i pustym siužecie. Za što tady prestyžnyja kinaŭznaharody? Darečy, aŭtar pryncypova nie adpraŭlała film na rasijskija kinafiestyvali… Hety pakaz z ekrana prymušaje hladzieć na siabie ž. Na toje, kim byŭ, jak nieadekvatna pastupaŭ, jak maryŭ, što ŭsie pamruć, a ja zastanusia… Uzhadki takoha kštałtu psichika čałavieka čaściej apuskaje u padśviadomaść, kab nikoli nie dumać pra minułuju revalucyju i tolki zdryhacca padčas sonnaha spatkańnia z padśviadomaściu ŭ abdymkach Marfieja. Film prymušaje ŭspomnić pra heta. Šmat chto paraŭnovaje «Usie pamruć…» z amierykanskim filmam «Dzietki», ale hetaje paraŭnańnie čysta vonkavaje (i tam, i tam pra prablemy padletkaŭ), bo apošni pafasna demanstruje, maŭlaŭ, tak rabić nie treba. Film Hiermaniki nahadvaje hłybokuju refleksiju nad zvyčajnymi sutyčkami dzieviacikłaśnika ŭnutry siabie i vakoł siabie. Pry hetym receptu ad prablem režysior nie vypisvaje…
«Najlepšy rasijski film — «Bumier»
Niahledziačy na toje, što «Usie pamruć…» sutnasna adroźnivajecca ad usioj kinošnaj kryminalščyny a‑la «Bryhady» i stužak ź bliskučym (va ŭsich sensach) Hošam Kucenkam, zastajecca ahulnaja rysa, a mienavita vykabienistaje imknieńnie nie vydalać sceny hvałtu, nie pieranosić ich na ŭzrovień simvaličnaha pakazu, a nieadmienna kinuć u vočy, jak palčatku: «Hladzicie, a heta našaje žyćcio. Strašna? A to ž». Samaja akcentovaja scena zhvałtavańnia vykreślivaje z metavaj aŭdytoryi samich 14‑hadovych hledačoŭ. Što ŭ svaju čarhu dakazvaje, što hety film biare kudy šyrejšaje prablemnaje pole, čym adnosiny padletkaŭ. Heta zaklik bolš dla darosłych pryzadumacca pra toje, što, napeŭna, niešta ŭ nas idzie nie tak. Bo nivodnaja prablema nie žyvie samastojna, jana vyrastaje ź inšaj.
«Mastactva zaŭždy śpiekulavała na niaščaści ludziej. Ja nie maju prava na takoje, treba valić u śviet ihravoha kino, kab nie skurvicca».
Spačatku Valeryja zdymała dakumientalistyku, ale, stamiŭšysia vyryvać ź ludziej dramu, vyrašyła, što lepiej prasić prafiesijnych akcioraŭ padyhrać hetuju dramu. Upłyŭ dakumientalistyki adčuvajecca ŭ pracy kamiery, što stvaraje efiekt prysutnaści, u ihnaravańni «adhładžanaha» kłasična‑halivudskaha mantažu, a samaje hałoŭnaje — u siužecie. Trymajučy hledača cełuju hadzinu ŭ niaspynnym, imklivym, narastajučym chodzie padziej, paśla kulminacyi film raptam stavić tłustaja kropka. Jak u dakumientalnym filmie: na hetym usio, my ž nie viedajem, jak składziecca ŭ hieroja dalej… A škada.
Ci režysior nie viedała, što dadać, ci paźbiahała maralizatarstva, ale ž smačny finał zastaŭsia niaspraŭdžanaj maraj. Za śpinaj taho, što majem: dziaŭčynki, što vytrymała stolki prynižeńniaŭ, vyjšła ź ich nie pieramožcaj, ale byccam by nie pieramožanaj. Svaboda, novy dzień, paŭstańnie ci viartańnie — nie chapiła jakohaści akorda, što nadaŭ by historyi formu zavieršanaj simfonii. Kancoŭka nie dazvoliła hledaču ŭpeŭnicca ni ŭ tym, što «ŭsio pamiorli», ni ŭ tym, što «ja zastałasia».
«Ja nikoli nie razumieła Tarkoŭskaha»
Kino Hiermaniki pieršapačatkova vyklučałasia sa śpisu kamiercyjnych prajektaŭ, ale i andehraŭdnym jaho nie nazavieš. Asabistyja intaresy režysiora zdymać prablemy maładych ščaśliva supalisia z pradziuserskimi šukańniami novych talentaŭ. U vyniku akazałasia, što minimalna apracavany siužet z žyćcia, biez azdableńnia śpiecefiektami ci trukami, biez udziełu znakamitych akcioraŭ, akazaŭsia ŭžo ŭ kamiercyjnym płanie paśpiachovym. Całkam mahčyma, što hety simbijoz urešcie umacujecca i pradstavić saboj novy kirunak va ŭschodniejeŭrapiejskim kino.
«Niama ničoha strašniejšaha za sapraŭdny realizm»
Heta lubimy vyraz Valeryi ŭ Dastajeŭskaha.
Tak, mahčyma, jana pierabolšyła z kolkaściu kałatniečaŭ, jakija zdarylisia z hierainiami. Tak, niejkija reakcyi i dziejańni ŭ filmie byli pryciahnutyja za vušy. Ale varta pryznać, znojdzienaja tonkaja pazicyja bałansu, kampramis miž hulniavym i dakumientalnym kino. Pierałomny pieryjad padletkavaści ŭ spalnym maskoŭskim rajonie z vyšyni rostu, pakul nie nadta vialikaha, samich dzieviacikłaśnikaŭ. Heta jak być aŭtaram rubryki «Biez kamientaroŭ» pierad vypuskam navinaŭ, jaki nie supravadžaje karcinku vyčarpalnym tłumačeńniem, ale pry hetym dakładna viedaje, kaho pakazać i kolki siekund.
U maŭklivym, nastojlivym lusterku bieź vińjetak i kvietačak vyjaŭlajecca nieestetyčny, ale i nie najhrana‑brydki bok. Žorstki, niezvarotny chod padziej, jaki režysior, zusim jak Dastajeŭski, nie źbirajecca vyvodzić da chepi‑endu, a daviadzie da katastrofy, ź jakoj hieroju treba budzie samastojna vybracca. Choć nie Valeryi Hiermanicy naležać łaŭry vynachodnictva realizmu u kino, jaje vializny plus, što jana adźniała taki strašna realistyčny film.
Ciapier čytajuć
KDB zapuściŭ novy bot u telehramie dla viarboŭki biełarusaŭ za miažoj. Prapanujuć rasklejvać ulotki, fatahrafavać abjekty i «niešta inšaje»9
Kamientary