Dramatyčnyja tempy rusifikacyi małych haradoŭ

Nivodnaha biełaruskamoŭnaha pieršaha kłasa nie nabrali sioleta haradskija škoły i himnazii Vilejki, Maładziečna, Miadzieła i Vałožyna.

Bolš za toje, pieršych kłasaŭ ź biełaruskaj movaj navučańnia niama i ŭ siarednich škołach miastečkaŭ: ni ŭ Kryvičach Miadzielskaha rajona, ni ŭ Iviancy Vałožynskaha, ni Krasnym Maładziečanskaha.

Samyja maładyja «biełarusiki»-haradžanie vučacca ŭ druhich kłasach. Praŭda, kožny adździeł adukacyi moža pachvalicca całkam biełaruskamoŭnymi viaskovymi škołami, ale chiba mohuć jany zraŭnavacca pa kolkaści školnikaŭ z haradskimi? U nie samaj maleńkaj u rehijonie Turec-Bajarskaj SŠ Maładziečanskaha rajona – 199 vučniaŭ, u nie samaj vialikaj Vilejskaj himnazii №2 – 692 vučni.

Letaś pryjšli vučycca ŭ biełaruskamoŭny kłas SŠ №9 horada Maładziečna i vučni Tamary Vojnikavaj. «Kožny hod u našaj škole nabirali biełaruskamoŭny kłas, – raskazała jana. – Bolšaść baćkoŭ maich vučniaŭ nie byli suprać biełaruskaj movy navučańnia, ale i nie ź vialikaj radaściu pastavilisia da hetaha». Dva «rasiejskija» kłasy całkam ukamplektavalisia ŭžo ŭ červieni. U 1«B» volnyja miescy zastavalisia, tamu napiaredadni 1 vieraśnia dvuch vučniaŭ nakiravali tudy. Ale na baćkoŭskim schodzie tata adnaho ź ich byŭ kateharyčna suprać biełaruskaj movy, skazaŭ: «Ni za što!» Jaho dzicia pieraviali ŭ inšy kłas.

2 «B», jak i hod tamu, maleńki kłas – 15 vučniaŭ. Heta minimalna mahčymaja kolkaść. U 2 «A» i 2 «V» vučacca adpaviedna 20 i 21 čałaviek. 2 «B» maje mastacki uchił: tut pavialičanaja kolkaść urokaŭ vyjaŭlenčaha mastactva, jość i adpaviednyja fakultatyŭnyja zaniatki. Usie ŭroki i dadatkovyja zaniatki, akramia rasiejskaj movy i litaratury, viaducca na biełaruskaj movie. Vučniam pačatkovaj škoły pa-biełarusku ciažka razmaŭlać, asabliva ŭ pieršym kłasie. Ich baćki tamu i chvalavalisia, što doma pieravažnaja bolšaść razmaŭlaje pa-rasiejsku. U druhim kłasie dzieciam užo trochi lahčej – pryvykli. «Paśla ŭvohule nie budzie ciažka, – ličyć Tamara Vojnikava. – Na baćkoŭskich schodach ja prašu, kab choć troški razmaŭlali ź dziećmi pa-biełarusku, choć pra elemientarnyja rečy, tady navučańnie budzie iści jašče lahčej».

U samich druhakłaśnikaŭ niama niehatyŭnaha staŭleńnia da movy: u svaje 7 hadoŭ jany jašče ničoha nie viedajuć pra moŭnuju situacyju, jakaja skłałasia ŭ našaj krainie.

Z padručnikami prablem, na jakija spasyłalisia ŭ niekatorych škołach rehijonu, u SŠ №9 niama. Navučańnie tut užo šmat hadoŭ viadziecca pa-biełarusku, tamu padručnikaŭ chapaje. Tak što ŭ siaredniaj škole vučni 2 «B» buduć vučycca taksama na biełaruskaj movie.

Dyrektar SŠ №9 Volha Lisoŭskaja miarkuje, što ŭ nastupnyja niekalki hadoŭ nabrać biełaruskamoŭnyja pieršyja kłasy nie ŭdasca.

«Baćki žadajuć tolki na rasiejskaj movie vučyć svaich dziaciej. Tak i kažuć: «Inakš my pojdziem u inšuju škołu!»

Jany majuć na heta prava, kali jość miescy. A miescy jość», – raskazała jana ŭ intervju «RH». Baćkam, jakija vybieruć dla navučańnia mienavita biełaruskuju movu, na dumku Volhi Lisoŭskaj, budzie ciažka: kab adkryć pieršy kłas, treba nie mienš za 15 čałaviek.

Na dumku staršyni Tavarystva biełaruskaj škoły Alesia Łozki, pra movu i kulturu naroda pavinna kłapacicca dziaržava. «Samaje hałoŭnaje – biełarusizavać dziaržavu, – ličyć jon. – Adsiul pojdzie biełarusizacyja škoły i ŭsich śfier žyćcia. Hadoŭ 10-15 tamu 90% školnikaŭ Minščyny navučalisia pa-biełarusku. Kali b hety pracent zachavaŭsia, dzie b my ŭžo byli! A baćki hladziać, što robicca naviersie: ci razmaŭlaje na biełaruskaj movie kiraŭnictva krainy, ci zacikaŭlenaje ŭ joj. Lideraŭ, jakija b pakazvali prykład, byli ruchavikami hramadstva, siarod baćkoŭ mała, ale jany jość. Niekatoryja navat sudzilisia, zmahajučysia za prava vučyć svajo dzicia pa-biełarusku. Na žal, rašeńni prymalisia nie na karyść baćkoŭ».

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0