Śviatłana Zavadskaja: Schilajusia da taho, što pryčynaj vykradańnia Dźmitryja staŭ film

Śviatłana Zavadskaja raspaviała, jak jaje muž, žurnalist Dźmitryj Zavadski, sychodziŭ ad Alaksandra Łukašenki, navošta jeździŭ u Čačniu, i pa jakoj pryčynie jaho mahli vykraści.

Vykradańnie žurnalista aficyjna ličycca raskrytym. Vinavatymi ŭ im byli pryznanyja aficery śpiecpadraździaleńnia MUS «Ałmaz» Valeryj Ihnatovič i Maksim Malik (asudžanyja na pažyćciovaje źniavoleńnie), a taksama Alaksiej Huz i Siarhiej Savuškin (asudžanyja na 25 i 12 hadoŭ pazbaŭleńnia voli). Ni adzin ź ich svajoj viny nie pryznaŭ. Cieła Zavadskaha taksama znojdziena nie było.

Pa viersii śledstva Ihnatovič chacieŭ adpomścić Zavadskamu za intervju «Biełaruskaj dziełavoj haziecie». U im Dźmitryj kazaŭ pra vajujučych na baku čačenskich bajevikoŭ biełarusaŭ, uzhadaŭ vypadak z zatrymańniem Ihnatoviča, ale imia apošniaha nie nazyvaŭ.

Vykradańnie Dźmitryja Zavadskaha adbyłosia praz hod paśla źniknieńniaŭ Juryja Zacharanki, Viktara Hančara i Anatola Krasoŭskaha. Isnuje mierkavańnie, što da źniknieńnia Zavadskaha mohuć być datyčnyja tyja ž ludzi, jakija padazrajucca ŭ vykradańni palitykaŭ.

— Śviatłana, raskažycie, jak vy paznajomilisia ź Dźmitryjem, kali pažanilisia?

— Paznajomilisia my jašče vielmi maładymi na dyskatecy ŭ 1989 hodzie. Ja była studentkaj technikuma, a Dzima tolki skončyŭ škołu i pracavaŭ na telebačańni pamočnikam apieratara.

U Dzimu ja zakachałasia ź pieršaha pohladu: jon byŭ pryhožym, vielmi vysokim (1 m 90 sm). Potym akazałasia, što jon jašče i vielmi dobry čałaviek.

Praz hod my pažanilisia, jašče praz hod u nas naradziŭsia syn.

Pracavaŭ Dzima zaŭsiody šmat — u jaho byli stałyja kamandziroŭki, ćviordy hrafik adsutničaŭ. Ale ŭ nas nikoli nie było svarak.

Kali my pažanilisia, nam było pa 18 hadoŭ, i my asvojvali hetaje žyćcio razam. Ja zusim nie ŭmieła hatavać, i my ŭ pieršy raz smažyli kurycu, u pieršy raz rabili tort.

— Čamu Dźmitryj abraŭ prafiesiju apieratara?

— Tłumačeńnie prostaje: jaho dziadźkam byŭ znakamity režysior Valeryj Basaŭ. Ź jaho lohkaj ruki Dzima i trapiŭ na biełaruskaje telebačańnie.

Dzima jašče ŭ dziacinstvie dobra fatahrafavaŭ. Toje, što było dadziena jamu zvyš, jon zmoh realizavać u svajoj prafiesii.

Pracu svaju jon vielmi lubiŭ. U joj Dzima realizavaŭ siabie emacyjna i psichałahična.

— Jak Dźmitryj staŭ asabistym apierataram Alaksandra Łukašenki?

— Takoj pasady, viadoma, nie było — tak Dzimu nazyvali niehałosna. Nieŭzabavie paśla taho, jak u 1994-m Łukašenku abrali prezidentam, na biełaruskim telebačańni stali stvarać ATN — ahienctva televizijnych navinaŭ. Dzimu zaprasili tudy pracavać. Jon dzieści zdymaŭ prezidenta, i Łukašenka jaho zaŭvažyŭ. Prezident byŭ małady, i jamu było važna, što Dzima jaho dobra zdymaje.

Chutčej za ŭsio, Łukašenka vykazaŭ svajo pažadańnie televizijnamu načalstvu, i Dzima staŭ adzinym apierataram, jakoha stali zaprašać u roznyja pajezdki z kiraŭnikom dziaržavy. Muž byŭ z Łukašenkam na samicie ŭ Lisabonie i na adpačynku.

— Što Dźmitryj kazaŭ pra pracu z Łukašenkam?

— Pieršy čas Dzimu hetaja praca padabałasia. Jon byŭ maładym čałaviekam, jamu byli cikavyja pajezdki z takimi ludźmi.

Ale ŭ kancy 1996 hoda ja zaŭvažyła, što ź Dzimam adbyvajecca niešta niezrazumiełaje. Jon kuryŭ i kuryŭ, byŭ u niejkaj depresii.

Ja sprabavała ź im parazmaŭlać, ale mnie hetaha ź pieršaha razu zrabić nie ŭdałosia. A potym

jon skazaŭ, što nie choča tam bolš pracavać. Ja spytała: čamu? Jon skazaŭ tolki adnu frazu: «Ja nie chaču, kab ludzi potym plavali mnie ŭ tvar».

Užo našmat paźniej, kali Dzima źmianiŭ pracu, ja ŭ jaho pacikaviłasia, čamu jon tak skazaŭ, što heta aznačaje? Jon raspavioŭ, što padčas apazycyjnych akcyj 96-ha, dzie jamu davodziłasia pracavać, ludzi ledź nie nahami źbivali tych, u kaho bačyli ŭ rukach kamiery BT.

Dzima viedaŭ, što, kali budzie pracavać z Łukašenkam, u jaho budzie ŭsio. Ale ŭnutranyja maralnyja pryncypy jamu nie davali spakoju, jon byŭ prystojnym čałaviekam. Jak raz u pieryjad hetych pakutaŭ Dzimu prapanavali pracu na ORT, i jon z ATN syšoŭ.

— Jak Łukašenka ŭspryniaŭ jaho sychod?

— Nakolki ja viedaju, baluča. Žurnalisty raskazvali: kali ŭ 97-m u Miensk pryjechaŭ Kučma, dva prezidenta vyjšli na interviju da žurnalistaŭ. Pakolki Dzima byŭ vysokim, Łukašenka jaho zaŭvažyŭ. Jon vyjšaŭ napierad i pamachaŭ Dzimu palcam: na kaho ty pracuješ? My tady paśmiajalisia: prezident na prostaha apieratara palčykam machaje.

Kali Šaramieta i inšych pasadzili za pierachod miažy, da Łukašenki na razmovu pryjazdžała kiraŭnictva ORT. Kali nie pamylajusia, u filmie «Dzikaje palavańnie» jość hety epizod:

kali havaryli pra Paŭła Šaramieta, Łukašenka byŭ spakojny, kali ž spytali pra Dzimu, u jaho zaharelisia vočy i jon staŭ havaryć: jak jon moh tak pastupić, ja jaho za adzin stoł z saboj pasadziŭ.

Pamiataju, kali Dzima pierajšoŭ na ORT, jaho mama skazała: što ž ty narabiŭ synok, jak ty moh ad jaho syści?!

— Jak u kancy 1999 hoda Dźmitryj trapiŭ u Čačniu?

— Čałavieku treba było dzieści pracavać. U Biełarusi, paśla taho jak u 97-m jaho pazbavili akredytacyi, jon pracavać nie moh. Da kamandziroŭki ŭ Čačniu Dzima abjeździŭ z Paŭłam Šaramietam ledź nie ŭsiu Rasieju.

— Čamu tady vy nie pierajechali žyć u Rasieju?

— Paša Šaramiet pierajechaŭ u Maskvu, ale siamju jašče nie pieravoziŭ. A Dzimu vyraznaj prapanovy pierajechać na toj momant nie pastupała, žylla nam nie prapanoŭvali.

Pavieł potym kazaŭ: my prabivali hetaje rašeńnie, ale na ORT dumali, što, mahčyma, u Biełarusi ŭsio ŭładkujecca, viernuć akredytacyju, i mocna ź pieravodam Dzimy nie śpiašalisia. Chto ž viedaŭ, što takoje zdarycca… Nie paśpieli.

U Čačnii Dzima pravioŭ ź pierapynkami ledź nie hod. Niekalki razoŭ pryjazdžaŭ na pobyt dadomu.

— Jakim jon pryjazdžaŭ z Čačni?

— Stomlenym. U hety pieryjad Dzima źmianiŭsia. Jon šmat čaho pabačyŭ, raspaviadaŭ šmat žudasnaha.

Napeŭna, u Dzimy išło pieraasensavańnie svajho žyćcia. Jon staŭ bolš uvažlivym da rodnych, da mamy — kali raźvitvaŭsia, abaviazkova jaje całavaŭ.

— Kolki času Dźmitryj znachodziŭsia ŭ Biełarusi pierad svaim źniknieńniem?

— Užo miesiac. U hety pieryjad my nie sutykalisia z jakimi-niebudź pahrozami, nie zaŭvažali, kab za domam chtości naziraŭ.

Dziŭnyja telefanavańni byli — ale raniej, pa-mojmu, jašče padčas pryjezdu Dzimy z kamandziroŭki ŭ sakaviku. Niejki mužčyna chacieŭ sustrecca ź Dzimam, ale potym telefanavać pierastaŭ.

— Što vy zapomnili z taho dnia — 7 lipienia 2000 hoda?

— U 10.10 ranicy Dzima vyjechaŭ z domu ŭ aeraport sustrakać Paŭła Šaramieta. Ja zastałasia doma.

Praź niekatory čas patelefanavaŭ Dźmitryj Navažyłaŭ z karpunktu ORT i spytaŭ, dzie Dzima? Ja adkazała: dyk pajechaŭ ža Paŭła sustrakać. Dźmitryj zrabiŭ vyhlad, što jany pra heta zabyli, i skončyŭ razmovu.

Uviečary hadzin u šeść u karpunkt patelefanavała ŭžo ja — daviedacca, kali muž budzie doma, kali padahravać viačeru. Mnie adkazali, što Dzima jašče na zdymkach. Jany nie chacieli mianie darma pałochać, spadziavalisia, što Dzima jašče źjavicca. Hadzin da 23-ch ja spakojna hladzieła televizar — muž časta zatrymlivaŭsia pa pracy.

A potym patelefanavaŭ Pavieł Šaramiet i skazaŭ: nie chvalujsia, my zaraz pryjedziem. Kali jany raspaviali, što Dzima źnik, u mianie abarvałasia serca.

Usiu noč išoŭ doždž, i ja płakała. Raptam pačuła Dzimaŭ hołas — jon klikaŭ mianie i skazaŭ, što jamu vielmi choładna. Ja paklikała maci, pryjšoŭ brat, ja čamuści pačała kryčać: jaho nikoli nie znojduć!

— Što vy adčuvali ŭ nastupny čas?

— Kožny dzień ja pračynałasia i dumała: siońnia jon vierniecca, siońnia stanie niešta viadoma. Pračynałasia z nadziejaj, a ŭviečary kłałasia ŭ rospačy.

Heta žudasny stan biezvychodnaści ŭ mianie doŭžyŭsia 4 hady. Ja bačyła Dzimu ŭ śnie praktyčna kožnuju noč, niby žyła ź im. Raspaviadała jamu, što ŭ hety dzień adbyvałasia, što syn Jura zrabiŭ. Dzima mnie adkazvaŭ, niešia raiŭ.

Usio skončyłasia letam 2004 hoda. Dzima skazaŭ: ja ciabie adpuskaju, u ciabie budzie inšaje žyćcio. Ja ŭčapiłasia za jaho, stała kryčać. Jon adšturchnuŭ mianie, i ja pračnułasia. Z hetaha dnia jon pierastaŭ mnie śnicca.

Patrochu ja stała adychodzić. Nie skažu, što bol syšoŭ, ja ŭsio roŭna pra heta razvažaju. Ale ŭ 2005 hodzie źjaviŭsia Siaržuk (były sustaršynia «Maładoha frontu» Siaržuk Bachun), jon byŭ z asiarodździa, jakoje mianie razumieła, jaho pryniaŭ moj syn, i ja pahadziłasia na šlub.

— Vy prysutničali na sudzie nad hrupaj Ihnatoviča. Jakoje siońnia vaša mierkavańnie nakont hetaj spravy?

— Ja da hetaha času

nie vieru, što Ihnatovič vinavaty ŭ źniknieńni majho muža. Dapuskaju navat, što pierad pasiadžeńniami suda Ihnatoviču niešta kałoli (ab hetym kazali ludzi ź jaho hrupoŭki). Chtości nie chacieŭ, kab Ihnatovič ci skazaŭ niešta pra zakazčyka, ci daŭ pakazańni, jakija paćvierdzili b jaho nievinavataść. Kali Ihnatoviču ŭpieršyniu dali słova, jon paśla niekalkich fraz pravaliŭsia ŭ son.

Niekalki hadoŭ tamu ŭ Ihnatoviča było spatkańnie z baćkami: jon da hetaha času klaniecca, što Zavadskaha ŭ vočy nie bačyŭ.

— Jakija, na vaš pohlad, byli sapraŭdnyja pryčyny źniknieńnia Dźmitryja?

— Viersij jość niekalki, ale ja 

schilajusia da taho, što pryčynaj vykradańnia staŭ film «Čačenski dziońnik». Jon pavinien byŭ vyjści na ORT 10 lipienia 2000. Pa telebačańni krucili anons hetaha filma, ź jakoha vynikała, što jaho aŭtaram źjaŭlajecca Šaramiet.

Mahčyma, naviersie spałochalisia. Supastavili intervju Dzimy «BDH», dzie jon skazaŭ pra suviazi biełarusaŭ z čačencami, z tym, što Šaramiet i Zavadski lubiać adkryć što-niebudź cikavaje pra Łukašenku i kiraŭnictva. Jość viersija, što 7 lipienia Dzimu ŭziali, kab daviedacca pra źmiest filma, daviedacca ci budzie tam niešta pra Biełaruś, kab potym nie puścić prahramu ŭ efir.

Ale Dzima, siedziačy ŭ Miensku, prahramu mantažavać, viadoma, nie moh. Mahčyma, jaho katavali, a kali ŭbačyli, što nie zmohuć schavać śladoŭ, zabili.

— Ci razmaŭlaŭ z vami chto-niebudź z kiraŭnictva krainy paśla vykradańnia Dźmitryja?

— Nie. Ad Łukašenki ja čuła tolki cyničnyja zajavy. Słoŭ spačuvańnia ja ad jaho nie dačakałasia. Kab Łukašenka paspačuvaŭ žonkam i dzieciam źnikłych — takoha nie było…

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0