Taciana Śnitko. Sačynieńnie pra Łabanoviča

Sačynieńnie pra Łabanoviča

Režymu ŭsio mała pieramohaŭ. Jak bačna z apošnich padziejaŭ, hałoŭnaj stratehičnaj zadačaj jon ličyć baraćbu ź biełaruskaj moładździu. Biełaruskaj — a nia toj, što «narodžanaja ŭ kapuście» i za kvitok na dyskateku zdolnaja zapisacca ŭ łukamoł.

«Žyvie Biełaruś!» — napisała niekali adna dziaŭčynka dziatsadaŭskaha vieku čyrvonaj maminaj pamadaj na zadnim baku biełych dźviarej u kalidory kvatery. «Biez pamyłak!» — moŭčki ździviłasia ja. Usłych paraiła nie čapać maju kasmetyku...

Siońnia režym sudzić našych małodšych bratoŭ. Ci mahli być na ichnym miescy my hadoŭ ź dziasiatak tamu? Na naš viek pryjšłosia mienš biadotaŭ: prynamsi, maje mazhi na žurfaku nie kampastavali ni historyjaj KPSS, ni «navukovymi» ateizmam z kamunizmami. Što budzie praź dziesiać hadoŭ z našymi dziećmi, kali jany stanuć adnahodkami Vadzima Łabkoviča?

— Mianie ledź nie razarvali na častki, — skazała pierad pačatkam pracesu znajomaja žančyna, što viekam starejšaja za maju maci. Pad čas pryjezdu ŭ Miensk vypadak źvioŭ jaje ź niejkimi svajakami našych palitviaźniaŭ. «Chaj siadzić! Chaj razumnieje!» — tak skazała svajačka ci to Vadzima, ci to Alaksieja. «Jak? Heta ž hieroi Biełarusi... vašyja hieroi!» — maja znajomaja — nie biełaruska ani z pachodžańnia, ani z hramadzianstva. Jana žyvie ŭ samaj paščy imperyi. Jaje, rasiejskuju žančynu pa imieni Luboŭ, abłajali-abhaŭniali vypadkovyja śviedki taje razmovy. Maje vypadkovyja suajčyńniki. U nas, zdajecca, nie adna Ajčyna ŭ ramkach adnoj terytoryi...

Sudździa Łaŭroŭ Uładzimier na druhi dzień pracesu doŭha vyśviatlaŭ, chto takija maskali. Sudździa sam i adkazvaŭ na hetaje pytańnie ź pieršych chvilinaŭ jurydyčnaje dziei. Prykładam, padmacoŭvajučy svoj tezis pra kaštoŭnaść dla našaj historyi i kultury pomnikaŭ Leninu i Dziaržynskamu, u jakaści analaha spasłaŭsia na Piatra I ŭ Piciery. Sa słovami: «I on žie postroił na kostiach...» Maŭlaŭ, «na kaściach» — reč naturalnaja. I toje, što Piotar na kaściach — u siabie na Radzimie, a pravadyr z čekistam — na akupavanaj terytoryi ŭ inšaha narodu, nie milhanuła ŭ Łaŭrova i ŭ dumkach. Dyk chto sudzić našych małodšych bratoŭ, kali dokazy ichnaha «chulihanstva» budujucca «na kaściach» našaj ahulnaj śviadomaści?

Kali pierad pracesam było nia ŭbicca ŭ maleńkuju zalu, mnie paviedamili ŭ kancylaryi suda nastupnuju reč: u jakim pamiaškańni pravodzić praces — sprava sudździ. Ale ŭ vialikuju zalu pasiedžańni nie pieranosiać, bo tam niama kletki. Sytuacyja stvoranaja naŭmysna. Pieršaje svajo abvinavačańnie prakuror Cimafiejeŭ Dźmitry vynies jašče pa šlachu ŭ zalu suda. My ź im pobač prabiralisia praz hramadzkaść i amon. Cimafiejeŭ hučna kryčaŭ pra «biesporiadki» i što «Siejčas budiem sdavať v miliciju! Sostavlať protokoły!»

Ja nia viedaju, ci vyvučali hetyja ludzi ŭ škole Jakuba Kołasa i što pisali ŭ sačynieńniach pra Łabanoviča. Mahčyma, jany byli vyzvalenyja ad urokaŭ ajčynnaj movy ź litaraturaju. Mahčyma, žyli ŭvohule tam, dzie lubiać stavić sabie i inšym pomniki na kaściach. Nia ŭ hetym reč — maja znajomaja z Rasiei, napeŭna, taksama nia viedaje, chto taki Łabanovič. Ale joj dastatkova, što Vadzim Łabkovič napisaŭ u sačynieńni pra svaju z Łabanovičam ahulnuju najvyšejšuju kaštoŭnaść: duchoŭnuju svabodu. A sudździ šče treba davodzić tym, chto trapiŭ na praces: «Ja russkij čiełoviek!» Nia hańbiŭ by maju «rasiejskuju maci». Voś dzie — čałaviek! A nie maskal.

Pad čas spaźnieńnia j čakańnia pad dźviaryma ja havaryła ź milicyjaj i ichnym sabakam, jaki taksama spužaŭsia vokličaŭ «Žyvie Biełaruś!» Temy hutarak (vielmi «ciopłych» napačatku): 1. My nie «duby ź dziareŭni»; 2. Žurnalistka adna spytała nas pra sumleńnie, jakoje hłupstva!; 3. Žurnalist «pałučaje» bolš za amonaŭca (!); 4. My ścieražem tvoj son i «pakoj»; 5. «Čtoby charašo žyć, vychadzi zamuž za bandzita»; 6. «Što b dziełał BNF biaz nas? Kruhom bandzity!» (My b ź imi pieražanilisia — h.zn. «Žyvie Biełaruś!» dla chłopcaŭ u formie raŭniajecca viadomamu słovu z troch litar. Nazaŭtra jany buduć cicha raźjušanyja telekadrami i pavykidajuć nia tolki fatakoraŭ z aperatarami, ale j kožnaha, chto biaz pašpartu ci z fotaaparatam. Biełaruskija chłopcy... ź lubym čałaviekam havorać, jak ź viaźniem. Bo «rabota takaja». Bo «prykaz takoj».)

U «orhanaŭ» jaŭna «prykaz» łob pabić, ale vykryć choć jakoha terarysta. Inakš by ŭ spravie našych chłopcaŭ nie fihuravali «samodielnyje vzryvnyje ustrojstva», jak śpiacy śledztva vyznačajuć «konsiervnyje banki, pokrašiennyje sałatovoj kraskoj». Uzhadvajecca 1995 hod i ŭžo mnie samoj abrydłyja, ale aktualnyja paraleli. Na pres-kanferencyi ŭ pieradvybarnym Hroznym adzin z pradstaŭnikoŭ RF u Čačenii skardziŭsia, što bajaviki ŭčynili suprać jaho «terakt» — padkłali ŭ mašynu «mulaž miny». Sprava maładafrontaŭcaŭ — taki samy «mulaž» dla pradstaŭnikoŭ adpaviednaj krainy ŭ Biełarusi. Abaroncy «žaleznaha Feliksa» pakul nia viedajuć, što prysudzić chłopcam, i, pa ŭsim, adkłali sud da kanca vajažu Łukašenki ŭ Nahana i Ŭładzivastok.

... Telefanuju dachaty daviedacca, jak zdaroŭje maci. «Što heta tam za sud u vas?» — cikavicca jana. Tłumaču, jak čałavieku, niedaśviedčanamu ŭ palitycy, u troch skazach: kaho, za što... «Małada... chto? — uražanaja jana. — Maładhvardziejcy? Boža, što ŭ vajnu!»

Taciana Śnitko

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0