Chto spaliŭ Alesia Pokłada?

Chto spaliŭ Alesia Pokłada?

Vialikaha armiejskaha namiotu abaroncaŭ, jaki vystajaŭ u Kurapatach cełuju zimu, bolš niama. Unačy na 19 krasavika jon zhareŭ. Iryna Viatkina, Aleś Pokład i Vasil Parfiankoŭ, jakija zastavalisia ŭ im u tuju noč, ledź nie zhareli razam ź im.

10 krasavika na imia lidera niezarehistravanaj Biełaruskaj partyi svabody Siarhieja Vysockaha pryjšoŭ list ad nieviadomaj dahetul arhanizacyi “Sumleńnie Kurapataŭ”. Aŭtary lista vinavacili abaroncaŭ memaryjału ŭ pjanstvie, brydkasłoŭi, seksualnych orhijach i patrabavali vyhnać ich z uročyšča. Paśla hetaha niekalki načej vałanciory pilnavalisia, vartavali ŭnačy pa čarzie. Ale ŭ čałaviečaj tryvałaści jość miaža. Tamu ŭ noč na 19 krasavika jany spali ŭ namiocie, nia vystaviŭšy varty: stamilisia za papiarednija dziažurstvy, kaža Vasil Parfiankoŭ.

Unačy Vasil pračnuŭsia ad taho, što namiot zavałakło dymam: hareła bryzentavaja ścienka. Jak kaža Vasil Parfiankoŭ, pry hetym nie adčuvałasia pachu benzynu ci niejkaha inšaha paliva. Vasil i Iryna vyskačyli z zadymlenaha namiotu, adrazu nie znajšoŭšy ŭ im Alesia Pokłada. Kali toj zakryčaŭ, uvachod u pałatku byŭ užo achopleny ahniom. Chłopca ŭdałosia vyciahnuć praz akno tolki z treciaj sproby, i jon paśpieŭ mocna abhareć. Ciapier Aleś u reanimacyi: jamu robiać pieralivańni kryvi, aperacyi na abharełych učastkach skury (na nahach i tvary). Prahnoz spryjalny, choć apioki skłali 15% pavierchni cieła.

Pa słovach Iryny, kali jana vyklikała z najbližejšaha telefona-aŭtamata “chutkuju” i milicyju, tyja, jak tolki čuli słova “Kurapaty”, adrazu kidali słuchaŭku. Vidać, dumali, što ź imi žartujuć. Vyklik udałosia zrabić tolki z telefona taje kvatery, dzie abaroncy zazvyčaj brali vadu. Milicyja pryjechała praz 10 chvilinaŭ, “chutkaja” z Baraŭlanaŭ — praz paŭhadziny. Apošnimi źjavilisia pažarniki — im zastałosia tolki zalić vadoj prysak… Miesca, dzie stajaŭ namiot, ciapier nahadvaje jašče adzin memaryjał: abniesienaje viaroŭkami pažaryšča, u jakim vidać spružyny ad matracaŭ, komin ad “buržujki”. Pakul abaroncy načujuć u dvuch turystyčnych namiotach.

…Kolkaść tych, chto zahinuŭ u Kurapatach, ledź nie pavialičyłasia jašče na troch čałaviek. Hetaja trahiedyja prymusiła kiraŭnikoŭ maładziovych arhanizacyjaŭ z bolšaj uvahaj stavicca da kurapackaje vachty: štonočy tut na źmienu dziažurać maładafrontaŭcy Pavał Sieviaryniec, Jaŭhien Skočka dy kiraŭnik BPS Siarhiej Vysocki.

Vidać, takaja pilnaść nia lišniaja. Urańni (niedzie a čaćviertaj) 23 krasavika dvoje nieviadomych znoŭ chadzili vakoł lahieru. Kurapacki vałancior Siaržuk M. kaža, što abodva jany byli ŭ kamuflažnaj vopratcy dy imknulisia nie pakazvacca na vočy abaroncam. Paśla taho jak Siaržuk uźvioŭ zatvor pneŭmatyčnaha pistaletu i papiaredziŭ, što budzie stralać, nieznajomcy kinulisia biehčy.

Kamu karcić badziacca ŭnačy vakoł kurapackaha lahieru? Chto spaliŭ namiot abaroncaŭ? Kamu byŭ patrebny hety pažar? Ci ŭ im vinavatyja sami abaroncy, jakija nie pilnavalisia j vypadkova puścili dymam svajo žytło?

Vohnišča ŭnačy jany nie palili, dyj jahonaje pastajannaje miesca daloka ad namiotu. “Buržujka” ŭ namiocie stajała nie kala piaredniaj ścienki i tamburu, jakija nibyta zaharelisia pieršymi. Zrešty, śviedkaŭ niama. Niama i adkazu, čamu Aleś spaŭ tak mocna, što nie pačuŭ kryku “Harym!”, i tak daloka, što siabry nie zmahli namacać jaho ŭ ciemry, vybiahajučy.

Kali ž, jak kažuć vałanciory, namiot nia moh zaniacca ad vypadkovaj iskry, dyk chto moh padpalić jaho? Klasyčnaje pytańnie: “Kamu heta vyhadna? U kaho byli matyvy j padstavy?”

Samaja “biezvynikovaja” pa plonnaści versija pry pošuku vinavatych — što padpał zrabili chulihany. Pry toj kolkaści ludziej, jakim nazalali kurapackija abaroncy, nienavidzieć ich mahli mnohija. Jaŭhien Skočka kaža, što dahetul u Kurapaty mnohija chodziać u hryby, jahady, a to j “na šašłyki”. Chodziać žychary blizkaha mikrarajonu, dyj zdalok pryjaždžajuć na mašynach. Zusim maładyja i ludzi ŭ vieku… “Šašłyki”, viadoma, nie abychodziacca biaz vypiŭki. Z “šašłykistami” ŭ vałancioraŭ była nie adna sutyčka; časam dachodziła amal da nažoŭ, a adnaho razu vałancioraŭ vyratavała tolki najaŭnaść leśnika miascovaha lashasu z benzapiłoj, jakoj toj adpudziŭ pjanych amataraŭ “adpačynku na pryrodzie”. Najčaściej, kaža Siaržuk M., takija sutyčki byli ŭ Alesia Pokłada… Možna mierkavać, što niechta z “šašłykistaŭ”, kaho najbolš “dastali” niaprošanyja “čytalniki natacyjaŭ”, padpaliŭ namiot unačy. Adnak — šybavać za horad, u les, a pałovie na čaćviertuju dy jašče nie adrazu paśla svarki, a praź niejki čas… Na takoje navažacca niamnohija.

“Sumleńnie Kurapataŭ”? Sami abaroncy Kurapataŭ admaŭlajuć takuju versiju. “My viedajem ludziej, jakija pisali toj list, — kaža Siaržuk M. — Jany sami doŭhi čas byli tut z nami. Ale my ich vystavili ź lahieru za nieprystojnyja pavodziny (a siaho-taho i prosta za fašystoŭskija pieśni). Jany sami rabili ŭsio toje, pra što pisali ŭ liście. Ale na padpał hetyja ludzi niazdolnyja”.

Zrešty, ludziej, jakija na Kurapatach chočuć zrabić sabie “bijahrafiju”, nie brakuje.

Budaŭniki, jakim abaroncy Kurapataŭ nazalali svajoj dziejnaściu? Maja Klaštornaja ŭpeŭnienaja, što na budaŭnikoŭ dumać nia varta: “Kali adbyłosia toje vykradańnie ludziej unačy, hałoŭny inžyner budaŭnictva darohi dapamahaŭ mnie ŭ pošukach. Jon vielmi pa-ludzku pastaviŭsia... Hety padpał moh być vyhadny tym, chto imkniecca abvastryć adnosiny pamiž budaŭnikami i abaroncami Kurapataŭ. A ŭvohule, mnie nie chaciełasia b dumać, što ludzi mohuć być zdatnymi na takoje”.

Skinchiedy? Miž tych, z kim u abaroncaŭ byli “niepažadanyja kantakty”, nazyvalisia i mienskija skiny. Adnak z čaho im raźbiracca z kurapackimi vałanciorami mienavita ciapier?

U sprobach razabracca, pa čyjoj vinie zahareŭsia namiot, prahučała i dumka, što da hetaha moža mieć dačynieńnie… “Chartyja'97”. Svaje padazreńni pra heta vykazaŭ jejny daŭni niepryjaciel Siarhiej Vysocki. Padpał adbyŭsia ŭ noč na 19-ha. “Chartyja” ŭ hety dzień mieła pravieści akcyju “Tak žyć nielha”. Padpał, što zdaryŭsia ŭ toj samy dzień, mocna pryciahnuŭ uvahu da viečarovaje akcyi. Adnak akcyja prajšła, balšynia “chartystaŭ” za kratami — a vakoł lahieru hulajuć nieviadomyja ŭ kamuflažnaj formie…

Alternatyŭnaja BPS? Hetaja arhanizacyja aktyŭna pracuje siarod fanataŭ mienskaha “Dynama”, vydaje časopis “Nacyja”, maje svaje rachunki z Vysockim. Apanenty hetaj arhanizacyi kažuć, što jana maje kantakty i pratekcyju ŭ specsłužbach.

Samy čas zirnuć u inšy bok — u bok specsłužbaŭ. Aprača “nieaficyjnych” strukturaŭ, abaroncy Kurapataŭ, viadoma ž, zaminali ŭładam. Samy “roŭny” pa vieku kankurent — aficyjnaja maładziovaja struktura, BPSM. Ci mahli bepeesemaŭcy pajści na padpał? Heta padajecca sumnieŭnym. BPSM pieražyvaje siońnia nia lepšyja časy i ŭviazvacca ŭ niejkija kryminalnyja afery naŭrad ci budzie. Heta ž nie nalepki “Ja za baćku” rasklejvać.

Dziejnaść “specsłužbaŭ” — samaja papularnaja versija pamiž samich abaroncaŭ Kurapataŭ. Na karyść versii pra specsłužby — niečakany nalot supracoŭnikaŭ u cyvilnym na lahier na minułym tydni. Jak zaznačyŭ Siarhiej Vysocki, pra “ruku” specsłužbaŭ u hetym vypadku možna kazać adnaznačna. “A toje, kim kankretna jany skarystalisia, kab padpalić namiot, — nia tak i važna. Hałoŭnaje — nie kankretnyja ludzi, jakija rabili padpał, a tyja, chto staić za ich śpinami”. U Biełarusi jość roznyja specsłužby. Na styl KDB heta nie padobna. Siłavyja metady “raźviazańnia prablemaŭ” KDB nie ŭłaścivyja.

Paŭlučenkaŭ SOBR? Bolš vierahodnym kandydatam na rolu “siłavoha arhumentu” padajecca sumnaviadomy pa letašnich pieradvybarnych skandałach Zvodny adździeł chutkaha reahavańnia, jaki padazrajuć u spryčynienaści da źniknieńnia apazycyjnych palitykaŭ.

Dziejańni specsłužbaŭ (kali ŭjavić, što ŭ padpale nasamreč vinavatyja mienavita jany) musili mieć najvyšejšuju sankcyju na “siłavoje raźviazańnie”. Jaŭhien Skočka na pytańnie “Čyja vina?” naŭprost zaznačyŭ, što jon moža tolki paŭtaryć słovy Viačasłava Siŭčyka: “Heta vina asabista Alaksandra Łukašenki”. Toj u svaim pasłańni da nacyjanalnaha schodu, z tekstam jakoha ŭžo paru tydniaŭ znajomaje vyšejšaje kiraŭnictva krainy, pryśviaciŭ Kurapatam specyjalny abzac i faktyčna zahadaŭ spynić “tancy na kaściach”. U specsłužbach dobra razumiejuć hetuju movu namiokaŭ.

Versija ŭdziełu specsłužbaŭ zdajecca samaj “nieraskryvalnaj” z usich mažlivych. Ale namieśnik staršyni KCHP BNF Jury Bieleńki kaža: “Treba padavać zajavu, kab uzbudzić kryminalnuju spravu. Tady mnohaje moža prajaśnicca. U inšym vypadku my možam tolki siadzieć i hadać. Mahčyma, kali-nikali i patrapim u kropku, adnak karyści z hetaha nia budzie. Adziny realny šlach — źviartacca ŭ prakuraturu, kab ułady byli vymušanyja pravieści raśśledavańnie. A hramadztva, u svaju čarhu, pavinna padtrymać paciarpiełych: i maralna, i dapamahčy pry patrebie ź lačeńniem taho abharełaha chłopca”.

Namieśnik načalnika Baraŭlanskaha adździełu milicyi Alaksandar Piendzik jašče ŭ sieradu 24 krasavika nia byŭ hatovy adkazać što-niebudź peŭnaje nakont adkryćcia kryminalnaje spravy pa kurapackim pažary. “Ja čakaju vysnovaŭ ekspertyzy pažarnikaŭ. Pa vynikach ekspertyzy j budziem vyrašać”, — zaznačyŭ jon. Vyniki ekspertyzy pažarnych buduć hatovyja ciaham dziesiaci dzion. Pakul ža, zaŭvažyŭ Piendzik, možna skazać, što pryčynaj pažaru mahła stać, naprykład, pakinutaja śviečka ci “buržujka”, za jakoj abaroncy Kurapataŭ niedahledzieli.

Pačakajem, što skažuć pažarnyja.

Arkadź Šanski