***
15 listapada ŭrad pastanaviŭ pradać svoj pakiet akcyjaŭ kampanii “Słaŭnafta”, jaki składaje 10,83%. Intryha ŭ tym, što na pazaminułym tydni rasiejski ŭrad abjaviŭ, što pradaje svaje 74,95% akcyjaŭ hetaha pradpryjemstva. Rasiejcy pryznačyli aŭkcyjon na 18 śniežnia, a biełaruskija tarhi pačnucca 22 listapada. Zdajecca, što ŭrad maje patencyjnaha pakupnika na svaju častku akcyjaŭ “Słaŭnafty”
Anatomija “Słaŭnafty”
AAT “Naftahazavaja kampanija “Słaŭnafta” było zarehistravana 26 žniŭnia 1994 h., jašče za premjerstvam Viačasłava Kiebiča. Da jaho stvareńnia padšturchnuŭ kryzys: u 1991—93 h. praź biełaruskija naftapierapracoŭčyja pradpryjemstvy prachodziła 12—13 młn. tonaŭ nafty štohod zamiest kolišnich 33 młn. Kab nia dać Mazyrskamu NPZ začynicca, jaho było vyrašana akcyjanavać, dziela čaho j damovilisia z rasiejcami stvaryć “Słaŭnaftu”.
Było vypuščana 4.754.238.000 akcyjaŭ koštam u 0,1 kapiejki kožnaja. Usiaho ŭ “Słaŭnafty” 5307 akcyjaneraŭ, ale tolki čatyry ź ich majuć pakiety, bolšyja za 5%. Heta Ministerstva majomasnych adnosinaŭ RF (55,27%), Rasiejski fond federalnaj majomaści (19,68%), Mindziaržmajomaść Biełarusi (10,83%) i ZAT “Depazytarna-klirynhavaja kampanija” (“DKK”) (12,92%). Apošniaja isnuje faktyčna tolki dla taho, kab trymać adzinym trastam akcyi “Ciumienskaj naftavaj kampanii”, “Sibnafty” dy strukturaŭ, blizkich da byłoha prezydenta “Słaŭnafty” Michaiła Hucaryjeva. Jana dapamahaje ŭpłyvać na palityku “Słaŭnafty” kampanijam, jakija paasobku nie mahli b hetaha rabić.
“Słaŭnafta” — vertykalna intehravanaja kampanija. Heta aznačaje, što jana sama zdabyvaje, pierarablaje j pradaje svaju naftu. Letaś pradpryjemstva zdabyło 13.529.300 tonaŭ nafty, što na 3,6% (473 tys. tonaŭ) pieravyšaje zaplanavany ŭzrovień zdabyčy j na 10,3% (1.258.100 tonaŭ) — kolkaść nafty, zdabytaj u 2000 h. Kampanija vałodaje 4296 naftavymi śvidravinami, 286 ź jakich pačali vykarystoŭvacca letaś. “Słaŭnafta” maje 542 aŭtabenzakalonki, 18 ź ich — u Biełarusi. Kampanija zajmajecca nia tolki naftaj, ale j hazam, jakoha, praŭda, zdabyvaje niašmat. Čysty prybytak “Słaŭnafty” za 2001 h. skłaŭ kala 113 młn. dalaraŭ. Kampanija maje 42,58% akcyjaŭ Mazyrskaha NPZ. 41,2% (2.493.800 tonaŭ) usioj nafty, jakaja prychodzić na zavod dla pierapracoŭki, — pradukt “Słaŭnafty”.
Rasiejski hiešeft
18 śniežnia rasiejskaja dziaržava pradaść svaje 74,95% akcyjaŭ “Słaŭnafty”. Heta budzie najbujniejšy hiešeft za ŭsiu historyju rasiejskaj pryvatyzacyi. Raniej takim ličyŭsia prodaž 23% akcyjaŭ “Suviaźinvestu” (1997 h.) za 1,8 młrd. dalaraŭ.
Startavaja cana pakietu akcyjaŭ “Słaŭnafty” składaje 1,7 młrd. dalaraŭ. Nasamreč jon kaštuje 1,3 młrd., adnak urad vyrašyŭ “nakinuć”, bo z małatka jdzie kantrolny pakiet. Aŭkcyjon budzie adkrytym — pry kancy aŭkcyjanist vyhuknie “Pradadziena!” dy hruknie małatkom. Kožnaja zajaŭka ŭdzielnika aŭkcyjonu budzie kaštavać jamu dadatkovych 20 młn. dalaraŭ.
Mahčyma, “Słaŭnaftu” pradaduć za 2—3 młrd. dalaraŭ. Ale j hetyja ličby vyhladajuć mizernymi ŭ paraŭnańni z 17,3 młrd. dalaraŭ, jakija Rasiei treba adšukać, kab spłacić naleta zapazyčanaść Zachadu. Mienavita heta prymusiła rasiejski ŭrad vypuścić z ruk svaju apošniuju bujnuju naftavuju kampaniju.
Biełaruskaja niespadziavanka
Žadańnie biełaruskaha ŭradu pradać svoj pakiet akcyjaŭ “Słaŭnafty” (10,83%) było niečakanym. Startavaja cana pakietu — 200 młn. dalaraŭ. Jana pieravysiła samyja śmiełyja mierkavańni (100—120 młn. dalaraŭ).
Pradavać akcyi buduć praź Biełaruskuju fondava-valutnuju biržu. Heta pieršy hiešeft takoha maštabu ŭ jaje historyi. BFVB pakul nia kaža, jak mienavita jon adbudziecca. Viadoma tolki, što achvotnyja kupić akcyi musiać pieraličyć zadatak 630 młn. rasiejskich rubloŭ (kala 20 młn. dalaraŭ) — na rachunak Fondu diaržmajomaści Ministerstva ekanomiki. Zadatak na rasiejskim aŭkcyjonie mienšy — 450 młn. rubloŭ (kala 14 młn. dalaraŭ). Heta, jak i vysokaja startavaja cana, śviedčyć, što ŭrad peŭny ŭ najaŭnaści patencyjnaha pakupnika. Naŭrad ci dziaržava ryzykuje: zanadta vialikimi buduć straty, kali akcyi nichto nia kupić. Naturalna vyhladaje i žadańnie pazbycca tych akcyjaŭ: novy ŭładalnik “Słaŭnafty”, mahutnaja rasiejskaja karparacyja, i biaz vykupu biełaruskich akcyjaŭ budzie mieć poŭny kantrol nad pradpryjemstvam.
Biełaruski bok nikoli nia mieŭ važkaha ŭpłyvu ŭ “Słaŭnafcie”. Rasiejcy čatyry razy źmianiali kiraŭnictva kampanii, a Miensk navat nia moh vykarystać deklaravanaje jamu ŭ časie stvareńnia “Słaŭnafty” prava veta. Pradavać biełaruskija akcyi, jak i rasiejskija, buduć adzinym pakietam, a nie pa častkach — kab finalnaja cana była bolšaj. Pakupnik pavinien kančatkova raźličycca jašče sioleta, da 31 śniežnia.
Cikava, što biełarusy nia vystavili svaje akcyi na prodaž abjadnanym pakietam razam z rasiejskimi, jak chacieła kiraŭnictva “Słaŭnafty”. Patencyjna heta mahło b padahreć intares da hiešeftu, ale biełarusam daviałosia b dzialić hrošy z rasiejcami.
Łasyja na “Słaŭnaftu”
Jość niekalki bujnych kampanijaŭ, jakija žadajuć nabyć akcyi “Słaŭnafty”. Ich moža zacikavić i biełaruski pakiet.
“Surhutnaftahaz” — adzinaja kampanija, što maje vialikija volnyja srodki — amal 4 młrd. dalaraŭ. “Surhutnaftahazu” nie staje naftapierapracoŭčych mahutnaściaŭ, jaho cikaviać zavody, jakija kantraluje “Słaŭnafta”, u tym liku Mazyrski NPZ. 18 listapada Ŭładzimier Bahdanaŭ, kiraŭnik “Surhutnaftahazu”, terminova prylacieŭ u Miensk na pieramovy. Dla vizytu byli j inšyja padstavy — kampanija cikavicca akcyjanavańniem “Naftanu”, “Palimiru” dy “Azotu”. Letaś “Surhutnaftahaz” pastaviŭ u Biełaruś 8 młn. tonaŭ nafty. Jon — samy realny pretendent na naš pakiet, ale z hledzišča nacyjanalnych biełaruskich intaresaŭ — najmienš pažadany. Bahdanaŭ mocna zaležyć ad Kramla, jaki praz aljans “Surhutnaftahazu” sa “Słaŭnaftaj” dy praz “Hazpram” budzie naviazvać nam svaju palityku.
“Sibnafta” (Raman Abramovič i Aleh Dzierypaska) užo niefarmalna kantraluje “Słaŭnaftu” praz ZAT “DKK”, ale srodkaŭ, kab nabyć kampaniju, nia maje. Tamu vyrašyła ŭziać kredyt u kampanii “Jukas”, jakaja sama kuplać akcyi nia budzie, abmiežavaŭšysia pracentami z kredytu. Admysłova dla ŭdziełu ŭ aŭkcyjonie “Sibnafta” stvaryła daččynuju kampaniju “Fin-Trejd”, jakaja atrymała 1,7 młrd. dalaraŭ.
“Ciumienskaja naftavaja kampanija” (“CNK”), jakoj kiruje Viktar Vieksielbierh, taksama nia maje dosyć hrošaj, tamu ŭsialak sprabuje źbić canu na akcyi “Słaŭnafty”. “CNK” damahłasia vychadu zdabyŭčaj kampanii “Varjehannafta” z składu “Słaŭnafty”. Choć strata pradpryjemstva, jakoje zdabyvała dla kampanii 9% nafty štohod, nia duža adbiłasia na startavym košcie, “CNK” spadziajecca, što z-za hetaha jon nia duža vyraście padčas aŭkcyjonu. Jašče ŭ kancy kastryčnika “CNK” vykinuła na zamiežnyja rynki svaje ablihacyi ahulnym koštam 400 młn.dalaraŭ, a jaje partner “Alfa-bank” vypuściŭ 5 listapada eŭraablihacyi na 175 młn. dalaraŭ.
“Łukojł” mo vykarystaje na aŭkcyjonie tyja 1,2 młrd. dalaraŭ, jakija jon atrymaŭ za prodaž svajoj doli ŭ azerbajdžanskim prajekcie “Azery-Čyrah-Hiunešli”. Ale nia varta čakać, što kampanija kinie ŭsie siły na nabyćcio “Słaŭnafty”: jaje kiraŭnictva bolš zacikaŭlenaje ŭ raspracoŭcy kaśpijskich radoviščaŭ.
“Rasnafta” pasprabuje ŭziać pakiet akcyjaŭ u chaŭrusie z “Hazpramam”, “Mižprambankam” dy niekatorymi zamiežnymi kampanijami.
Chto nabudzie našuju častku akcyjaŭ “Słaŭnafty”, možna tolki prahnazavać. A voś na jakuju patrebu pojduć atrymanyja za ich hrošy, skazać niaciažka: jany dazvolać krainie raźličycca z zapazyčanaściami “Hazpramu”. Tendencyja spłačvać zapazyčanaści nie hrašyma, a dziaržaŭnaj majomaściu vidavočnaja. Apošni prykład — razmarožvańnie pryvatyzacyi “Biełtranshazu” ŭ źviazku z tymi samymi zapazyčanaściami. Voś tolki akcyi va ŭradu skončacca našmat chutčej, čym haz u Rasiei. Čym budziem płacić, jak pradamo apošniuju?
Aleś Kudrycki
Kamientary