Zymbabve i prezydent Muhabe znachodziacca ŭ čornym śpisie Zachadu. Ale kiraŭnik krainy ŭpeŭniena trymajecca la ŭłady. Na apošnich parlamenckich vybarach jaho partyja — Zymbabvijski afrykanski nacyjanalny sajuz (ZANU) — čarhovy raz atrymała pieramohu. Zachad nie pryznaŭ vybaraŭ spraviadlivymi. Ale pazycyja Zachadu mała chvaluje ŭłady Zymbabve.
25 hadoŭ tamu źnikła apošniaja brytanskaja kalonija ŭ Afrycy — Paŭdniovaja Radezija. 18 krasavika 1980 h. na suśvietnych mapach źjaviłasia dziaržava Zymbabve. Adnak niezaležnaja dziaržava prajšła šlach ad demakratyi da adnaasobnaj dyktatury, šmat u čym padobnaj da biełaruskaj. Nianaviść da Zachadu i ŭsich, chto «nie taki, jak astatnija», lažyć u jaje asnovie.
Prezydent Robert Muhabe — najpierš antykalanijalist. Siońnia časta možna pačuć pamyłkovaje śćvierdžańnie, što antykalanijalizm byŭ pamyłkaj. Maŭlaŭ, lepiej by biełyja zastalisia dy navučyli tubylcaŭ lepš kiravać krainaj. Ale kalanizatary rychtavali najpierš słuh, ich navuka była nakiravana na adčužeńnie vučniaŭ ad usiaho rodnaha. I Radezija — jaskravy prykład.
Navat nazvu krainie dali ŭ honar zavajoŭnika — brytanca Sesyla Rodsa. A staražytnaja afrykanskaja cyvilizacyja «Vialikaje Zymbabve», što natchniła Chaharda na napisańnie «Kapalniaŭ cara Salamona», była abvieščana stvareńniem finikijcaŭ. Vychodziła, što bieły čałaviek zaŭsiody byŭ i pavinien być haspadarom krainy.
U druhoj pałovie XX st. u krainie razharnułasia baraćba za vyzvaleńnie, jakuju ŭznačaliŭ Muhabe. Baraćba skončyłasia ŭtvareńniem u 1980 h. dziaržavy Zymbabve. Dziva što zymbabvijcy hałasujuć za čałavieka, ź jakim źviazvajuć viartańnie ich radzimie niezaležnaści i histaryčnaha imia.
Inšaja reč, što Muhabe naležyć da adychodziačaha pakaleńnia afrykanskich palitykaŭ, što skłałasia pad mocnym upłyvam idej marksizmu i radykalnaha čornaha nacyjanalizmu. Apazycyjny Demakratyčny ruch za pieramieny, jaki padtrymlivajuć prafsajuzy i kaścioł, ličyć, što nadyšoŭ čas samim vyrašać svaje prablemy, a nie abvinavačvać va ŭsim byłuju metrapoliju i ZŠA.
Ale apazycyja ŭ Zymbabve słabaja, jana maje padtrymku pieravažna ŭ horadzie. Vioska, dzie žyvie bolšaja častka nasielnictva, hałasuje za kirujučuju partyju. Viaskoŭcam vielmi pa sercy ideja padzialić ziamlu «biełych» i prychilnaść kiraŭnictva da tradycyjnych kultaŭ. Narešcie, usie razumiejuć, što za «niapravilnaje» hałasavańnie možna pazbavicca materyjalnaj dapamohi.
Tamu vyniki parlamenckich vybaraŭ akazalisia pradkazalnymi. ZANU atrymaŭ 78 deputackich mandataŭ, apazycyja — 41. Heta ŭžo niamała, bo nie daje Muhabe mahčymaści mianiać kanstytucyju. Jakim šlacham jon pojdzie?
Jość dva šlachi. Pieršy — «kastraŭski», kali revalucyjanery nie sychodziać na pensiju. Ale tut na ŭładu mohuć spakusicca maładziejšyja paplečniki — a tady ŭžo litaści nie čakaj. Druhi šlach — «pinačetaŭski»: pryznańnie zasłuh, pažyćciovaja niedatykalnaść dy inšyja lhoty. Ale status pažyćciovaj niedatykalnaści jašče ni pra što nie havoryć. Aŭhusta Pinačet paśla parazy na referendumie taksama vybiŭ sabie pažyćciovuju niedatykalnaść. Što, praŭda, nie ŭratavała jaho ad sudovaha pieraśledu ŭ Eŭropie.
Ciapier čytajuć
Były ministr kultury Rusłan Čarniecki znajšoŭ sabie padpracoŭku9
Kamientary