«У снежні выдаткавала на ежу 115 рублёў». Як беларусы эканомяць у крамах

Ліза: ходзіць у краму са сваім пакетам і можа пражыць на 37 рублёў на тыдзень

Лізавеце 30 гадоў, яна жыве ў Мінску і працуе ў кліенцкай падтрымцы. Некалькі гадоў таму яна паспела пажыць у розных расійскіх гарадах, у тым ліку ва Уладзівастоку, а потым вярнулася дадому.

Ліза кажа, што ніколі не была чалавекам, для якога грошы і высокі даход стаялі на першым месцы, але менавіта абмежаваны бюджэт навучыў яе ўважліва лічыць выдаткі. Зараз яна ставіцца да пакупак амаль як да сістэмы: вядзе табліцы, фіксуе выдаткі і загадзя прадумвае, у якую краму і ў які дзень лепш пайсці. Пры неабходнасці дзяўчына цалкам можа выдаткаваць на ежу каля 100 рублёў на месяц.

— Я не заўсёды так жыла і не заўсёды так эканоміла. Пару гадоў таму я пераехала ва Уладзівасток, дзе мне трэба было здымаць жыллё і жыць на невысокую зарплату. Хочаш не хочаш, а ў такой сітуацыі ты проста вымушаны лічыць усе свае выдаткі.

Я тады пачала параўноўваць цэны, запісваць выдаткі, глядзець, на чым можна зэканоміць без шкоды для сябе. Паступова гэта ператварылася ў звычку. Калі я вярнулася ў Мінск, у мяне ўжо не было такой вострай неабходнасці эканоміць, але сама звычка засталася.

Я ўжо проста не ўмею па-іншаму: мне важна ўсё кантраляваць, разумець, куды сыходзяць грошы, і не марнаваць лішняга.

З часам неабходнасць эканоміць ператварылася ў Лізаветы ў даволі жорсткую сістэму ўліку выдаткаў і пакупак.

— Я фіксую наогул усе выдаткі, нават самыя маленькія. У мяне ёсць табліца, куды я заношу кожны набытак. За кошт гэтага я дакладна разумею, колькі ў мяне сыходзіць на ежу за месяц — у сярэднім гэта 200—300 рублёў. Напрыклад, у верасні было 282 рублі, у кастрычніку — 302, у лістападзе — 224, у снежні — 115.

Павялічыць

Перад паходам у краму я заўсёды раблю рэвізію дома, гляджу, што ў мяне ёсць у халадзільніку, якія крупы засталіся, што скончылася. У мяне дрэнная памяць, таму, калі я не запішу, я проста забуду і, напрыклад, вярнуся без памідораў на ўвесь тыдзень.

Спіс я складаю хутка, літаральна за пяць хвілін, і далей ужо строга прытрымліваюся.

У краму я хаджу адзін раз на тыдзень — звычайна ў сераду або чацвер. У выхадныя не хаджу, таму што там шмат людзей і чэргі.

Я стараюся закрыць усе пакупкі за адзін раз. Калі мне трэба закупіць штосьці цяжкае, напрыклад мяса ці крупы, я магу заказаць дастаўку.

Але калі не хапае да мінімальнай сумы (напрыклад, бясплатная дастаўка ідзе ад 70 рублёў, а ў мяне пакупак на 65), я не дабіраю лішняга. Лепш сама схаджу ў краму два разы, чым куплю штосьці непатрэбнае.

Заўсёды нашу з сабой мяшок, каб не купляць яго на касе. Гэта дробязь, але калі кожны раз браць новы, то ў выніку набягае адчувальная сума.

Я стараюся хадзіць у адну і тую ж краму — звычайна гэта гіпермаркет, дзе можна купіць адразу ўсё неабходнае. Маленькія крамы я не люблю, таму што там часта няма альтэрнатывы: ляжыць адзін варыянт, напрыклад, яблыкаў, і ты як быццам вымушаны браць яго.

Асобна Лізавета стварыла і сам рацыён — ён у яе таксама падпарадкаваны сістэме і абмежаванням.

— Зараз у мяне яшчэ і дыета, я цалкам змяніла харчаванне і наогул не ем салодкае, тлустае, мучное і малочку. Праз гэта ў мяне даволі просты набор прадуктаў, які паўтараецца. Кожны дзень я ем гародніну і садавіну — гэта база, плюс крупы і мяса. У мяне такі «канструктар»: крупы, мяса, гародніна.

Павялічыць

Вось, напрыклад, адзін з маіх закупаў на тыдзень — ён каштаваў 37 рублёў. Там былі фасоля, кукуруза, аліўкі, агуркі, памідоры, бананы, ківі, яблыкі, морква, аўсянка, макароны. Гэта якраз той набор, з якога я збіраю свой рацыён.

Павялічыць

Я купляю роўна столькі, колькі мне трэба на тыдзень, і не закупляюся ў запас тым, што можа сапсавацца. Напрыклад, я ведаю, што мне трэба сем памідораў на тыдзень, — значыць, я бяру сем, не больш. Тое ж самае з іншымі прадуктамі.

Нават у самой краме Лізавета стараецца максімальна выключыць любыя спантанныя рашэнні і не паддавацца на стандартныя хітрасці маркетолагаў.

— Я заўсёды іду ў краму сытая — гэта важна. І заўсёды ў навушніках — у мяне іграе музыка, я проста хаджу ў сваім тэмпе і не пераключаюся ні на што вакол. Ніколі не бяру тавар, якога няма ў спісе, нават калі гэта будзе па акцыі ці каштаваць вельмі танна.

У мяне няма ўнутранага ціску: маўляў, калі ты зайшоў у краму, значыць, трэба абавязкова штосьці купіць. Я магу спакойна выйсці з крамы наогул без нічога або, калі ўжо паклала штосьці ў кошык, але потым разумею, што мне гэта не трэба, могуць вярнуць тавар на месца.

На касе я таксама не бяру нічога імпульсіўнага. Усе гэтыя жуйкі, шакаладкі — мяне гэта наогул не чапляе.

Эканомія дзяўчыны не абмяжоўваецца прадуктамі — той жа прынцып яна пераносіць і на ўсе астатнія сферы.

— Я стараюся не траціць грошы на нейкія рэчы, якія мне не патрэбныя. У мяне няма шкодных звычак, я не п’ю каву, не езджу на таксі. Ваду, напрыклад, таксама не купляю, таму што ў Мінску яе можна піць з-пад крана.

Я не хаджу на манікюр — замест гэтага навучылася рабіць яго сама. Гэта значыць, я патраціла на інструменты рублёў 50, у той час як у салоне зрабіць ногці адзін раз каштуе ўдвая даражэй. Гэта проста навык, які адзін раз асвойваеш і далей не траціш на гэта грошы пастаянна. З прычоскай гэтак жа: я не хаджу ў салоны, а раўняю валасы сама сабе, і мяне гэта цалкам задавальняе.

Лекі таксама не купляю ў найбліжэйшай аптэцы, а спачатку манітору, дзе які прэпарат каштуе танней, затым магу схадзіць у дзве-тры аптэкі. У мяне была сітуацыя, калі за кошт гэтага атрымалася сэканоміць каля 15 рублёў на адным і тым жа наборы.

Я не купляю адзенне проста так, для задавальнення ці каб атрымаць пазітыўныя эмоцыі. Калі і бяру штосьці, то таму, што гэта рэальна трэба, і з разлікам на тое, што гэта будзе насіцца доўга.

З нагоды забаў: для мяне найлепшыя забавы — тыя, якія бясплатныя. Калі ёсць нейкія бясплатныя выставы ці музеі, то я схаджу туды.

А наогул, я вельмі люблю гуляць і хадзіць пешшу, могуць спакойна прайсці 10—15 тыс. крокаў.

Павялічыць

Бытавую хімію купляю адразу ў запас. Напрыклад, парашкі, сродкі для мыцця посуду, нейкія базавыя рэчы — я магу адзін раз закупіць іх і закрыць гэтае пытанне на месяц наперад. Тое ж самае са сродкамі жаночай гігіены. Гэта, дарэчы, даволі вялікі артыкул выдаткаў, калі купляць пастаянна пакрысе, я ж закупіла оптам адразу на год — выйшла прыкметна танней. Купляю такія рэчы звычайна на маркетплэйсах, таму што там звычайна выгадней, чым у крамах, і можна лёгка параўнаць цэны.

Зарплата ў сярэднім у мяне выходзіць каля 2000—2400 рублёў на месяц. Пры гэтым базавыя выдаткі даволі нізкія — 200—300 рублёў штомесяц. Астатнія грошы я адкладаю: частку пакідаю ў рублях, частку пераводжу ў даляры. Ёсць нават канкрэтныя мэты: абнавіць тэхніку (тэлефон, ноўтбук), магчыма, зрабіць рамонт, абнавіць нейкую мэблю ў доме.

Дарэчы, на адпачынак у мяне атрымалася назбіраць за тры месяцы без нейкага моцнага напружання — проста за кошт таго, што няма лішніх выдаткаў. Для мяне гэта якраз паказчык таго, што сістэма працуе.

Сябры і хлопец Лізаветы спакойна ставяцца да яе звычкі эканоміць. Яна не навязвае свае правілы іншым і падкрэслівае, што кожны жыве так, як яму камфортна. Паводле яе слоў, у іх з партнёрам супадаюць фінансавыя погляды на ашчадак, крэдыты і пакупкі, таму канфліктаў на гэтай глебе не ўзнікае.

— Няма такога, што я камусьці навязваю сваё бачанне. Разумею, што мой падыход падыдзе не ўсім: для кагосьці гэта можа быць занадта жорстка, занадта шмат кантролю. Але мне так камфортна.

Пры гэтым я сама ведаю, што ў гэтай эканоміі ёсць і адваротны бок. Напрыклад, мне складана прымаць рашэнні аб буйных пакупках. Я хутчэй не куплю, чым куплю штосьці. Часам нават даводзіцца ўгаворваць сябе патраціць грошы.

Максімум з «лішняга», што я сабе дазваляю, — гэта марожанае. Звычайна для гэтага патрэбна нейкая нагода — напрыклад, калі ў мяне быў дрэнны дзень. Агулам гэта нармальная сістэма, калі чалавеку важныя пачуццё кантролю і спакой.

Максім: плаціць толькі наяўнымі, каб сэканоміць 30—40%

Максіму 56 гадоў. Да пакупак ён падыходзіць таксама без фанатызму, але вельмі прагматычна. Спецыяльна на зніжкі не палюе, табліцы не вядзе і кожную капейку не вылічвае, аднак амаль заўсёды глядзіць на цану за кілаграм, бярэ ўцэненыя прадукты, калі яны нармальнай якасці, і стараецца закупляць мяса і рыбу толькі на рынках.

— У мяне няма такога, што я спецыяльна эканомлю або выбудоўваю нейкую сістэму, — проста рацыянальна стаўлюся да пакупак. Я застаў час, калі выбару ў крамах наогул не было, і гэта, напэўна, сфармавала маё стаўленне да выдаткаў. Таму я бяру толькі тое, што трэба.

Зараз я не звяртаю ўвагі на маркетынгавыя хітрасці. Акцыі накшталт «1+1» мяне не чапляюць. Я хутчэй гляджу на ўцэненыя тавары — тое, што падыходзіць па тэрміне прыдатнасці. Гэта, напрыклад, садавіна, гародніна, мясныя прадукты, у якіх заканчваецца тэрмін. Калі яны нармальнай якасці, чаму не ўзяць танней?

Павялічыць

Я не бегаю па крамах спецыяльна ў пошуках зніжак, але калі бачу адэкватнае зніжэнне цаны, то бяру. Бывае, што ўпакоўкі прадаюць ужо са зніжкай на 50%, і гэта рэальна выгадна.

Дзесьці раз на месяц я езджу на рынак і закупляюся мясам і рыбай прыкладна на 250 рублёў. Частка ідзе адразу ў гатаванне, частка — у маразілку. Па сутнасці, да гэтага застанецца дакупіць крупы, гародніну — і больш ніякіх выдаткаў на ежу няма.

Плюс у мяне ёсць правераныя прадаўцы, якія гандлююць некандыцыяй — прадуктамі, якія па выглядзе могуць быць непрыгожымі, але нармальныя па якасці. Тое, што каштуе 18—20 рублёў, у іх можна ўзяць за 5—6.

У крамах я заўсёды гляджу на цану за кілаграм. Гэта, па сутнасці, адзіны нармальны арыенцір. Брэнд для мяне значэння не мае — важна толькі тое, колькі каштуе прадукт па факце.

З адзення я таксама не бяру што патрапіла. Я не нашу рэчы з вялікімі лагатыпамі: не бачу сэнсу кагосьці рэкламаваць.

Яшчэ з прынцыпаў — стараюся насіць з сабой толькі наяўныя. Аднойчы я вырашыў правесці эксперымент: месяц наогул не карыстацца наяўнымі грашыма і плаціць толькі карткай. У выніку я патраціў недзе на 30—40% больш, чым звычайна, — проста таму, што няма адчування абмежаванняў. Калі ў цябе ёсць папяровыя грошы, ты разумееш: у цябе ў кашальку ўмоўна 100 рублёў — гэта твая мяжа. А з карткай гэтага няма, яна ўсюды праходзіць, ты не адчуваеш, колькі рэальна траціш і колькі ў цябе засталося. Гэта такі просты спосаб абмежаваць сябе, каб не ўзяць лішняга.

Аляксей: ігнаруе акцыі і жыве па правілу 24 гадзін

Сваімі метадамі падзяліўся і Аляксей. Мужчына кажа, што ў яго ніколі не было асаблівых праблем з імпульсіўнымі пакупкамі, але з часам ён выбудаваў для сябе просты і жорсткі падыход да наведвання крам.

Павялічыць

— Імпульсіўных пакупак у мяне раней было мала, а зараз іх няма наогул. Я проста іду ў краму толькі па тое, што мне трэба, спіс трымаю ў галаве. Хітрасці крам я не заўважаю, бо калі ёсць канкрэтная мэта, то ты не пераключаешся на іншыя паліцы і проста не глядзіш па баках.

Акцыі і зніжкі могуць працаваць толькі тады, калі ты сапраўды разумееш, што табе гэта трэба, і ведаеш цану на гэты тавар у іншых супермаркетах. У адваротным выпадку сэнсу іх вывучаць няма.

У мяне ёсць простае правіла: зайшоў і выйшаў. Паўжыцця марнаваць на краму дакладна не варта.

Яшчэ ёсць правіла 24 гадзін: калі здаецца, што рэч патрэбна, лепш пачакаць — праз нейкі час становіцца зразумела, сапраўды яна патрэбна ці гэта быў проста імпульс.

Вельмі часта тое, што ты купіў на эмоцыях, ужо на наступны дзень валяецца без справы.

• 3
• 0
• 2
• 6
• 1
• 0
• 0
• 0