«Не змагла адмовіць сабе ў задавальненні патроліць». Як беларусы размаўляюць з тэлефоннымі аферыстамі
Замена водаправодных лічыльнікаў або дамафона, пераразлік пенсіі, праверка дакументаў па працы праз месенджар — нават дзіўна, што гэтыя схемы ашуканцаў усё яшчэ спрацоўваюць, і людзі губляюць грошы. Onliner.by паразмаўляў з беларусамі, якім удалося своечасова разгадаць задуму вымагальнікаў і захаваць зберажэнні.
«Ваш муж — падазраваны, вы — саўдзельнік»
Аксана расказвае, як аднойчы, калі яе муж быў на працы, яму патэлефанавалі з «пенсійнага фонду» і папярэдзілі: для пераразліку выплат трэба падысці ва ўпраўленне сацыяльнай абароны, нават кабінет назвалі. Для пацвярджэння запісу папрасілі назваць лічбы з атрыманага паведамлення.
— Вельмі нават праўдападобна. Муж і не падумаў пра махлярства, паверыў і назваў код, які прыйшоў у паведамленні быццам бы з банка, — успамінае Аксана.
Пасля гэтага мужчыне патэлефанавалі ўжо з «Камітэта дзяржкантролю» — спачатку дзяўчына, якая прадставілася вядучым спецыялістам неіснуючага аддзела кантролю фінансавых аперацый, абвінаваціла мужа Аксаны ў фінансаванні тэрарызму. Нібыта, мужчына агаласіў код, з дапамогай якога махляры перавялі грошы. За такую «паслугу» яму быццам заплацілі 5 тысяч рублёў.
За гэта, папярэджвае жаночы голас, мужчыну чакае суд, на якім вызначыцца, пацярпелы ён ці падазраваны. (Згодна з Крымінальна-працэсуальным кодэксам Беларусі, падазраваны — гэта «фізічная асоба, затрыманая па падазрэнні ў злачынстве, альбо асоба, у дачыненні да якой органам крымінальнага пераследу заведзена крымінальная справа або вынесеная пастанова аб прымяненні меры стрымання да вынясення пастановы аб прыцягненні яго ў якасці абвінавачванага, прызнанні падазраваным». Робіцца гэта не па тэлефоне, а афіцыйным дакументам, уручаным толькі асабіста).
Так ці інакш, «ахвяру» трымаюць на сувязі больш за гадзіну.
У выніку «супрацоўніца» паведамляе, што перадалі інфармацыю кіраўніцтву, і хутка мужу Аксаны патэлефануе «палкоўнік фінансавай міліцыі». Праз некалькі хвілін сапраўды паступае відэазванок ад чалавека ў адзенні, якое выдаецца за форму супрацоўніка КДК.
Да гэтага часу мужчына ўжо паспеў вярнуцца дадому, дзе да размовы падключылася і Аксана. Кажа, адразу зразумела, што сям’ю «разводзяць».
Ілжэ-супрацоўнік тлумачыць суразмоўцам: каб пазбегнуць пакарання, мужу Аксаны трэба даказаць, што ён не вінаваты ў пераводзе грошай і атрыманні ўзнагароджання.
— Так што нам трэба рабіць канкрэтна? — удакладняе Аксана.
— Не замінаць мужу, — рэзка адказвае «супрацоўнік КДК». — Па справе вы праходзіце як саўдзельнік.
— Я б хацела да вас падысці.
— Чаму вы крывіцеся, я не разумею. У вас псіхоз нейкі ці ў чым справа? — націскае на Аксану фальшывы супрацоўнік.
— Вядома, псіхоз. У мяне сіл няма, што так нас разводзяць.
Махляры запалохваюць, што сям’ю чакае ператрус, падчас якога «будуць канфіскоўваць грошы, якія захоўваюцца ў грашовай форме без адпаведнага дакумента».
Гэты дакумент — «спіс па дэкларацыі наяўных накапленняў», які павінен даказаць законнасць паходжання грошай, — таксама плод фантазіі злачынцаў. Тым не менш мужчына ў форме ўпэўнена заяўляе:
— Кожныя паўгода грамадзянін Рэспублікі Беларусь абавязаны праходзіць працэдуру дэкларавання сваіх грашовых сродкаў, таму што пачасціліся выпадкі махлярства.
— Калі вы не глядзіце навіны, гэта не мае праблемы (насамрэч жа ў Беларусі дэкларацыю падаюць адзін раз на год, прычым толькі пасля продажу машыны або кватэры і ў некаторых іншых выпадках, а ніяк не «кожны грамадзянін»). Са слоў ужо было зафіксавана, што дома захоўваецца $5 тыс. і €5 тыс.
— Няма ў нас такіх грошай, — абураецца Аксана.
— Для гэтага мы зараз і будзем складаць пратакол, каб унесці карэктна суму, то-бок наміналы і колькасць банкнотаў, якія знаходзяцца ў наяўным выглядзе ў вас незалежна ад валюты, незалежна ад яе паходжання. Пасля гэтага я перанакіроўваю пратакол у органы юстыцыі, і яны дадуць магчымасць дэкларавання гэтых грашовых сродкаў. Пасля гэтага будзе накіраваны супрацоўнік Нацыянальнага банка, які будзе дапамагаць у дэклараванні гэтых грошай, — працягваюць настойваць аферысты.
На гэтым моманце Аксана спыняе размову, заявіўшы, што пойдзе ў міліцыю. Так яна і зрабіла. З яе слоў зразумелі, што праваахоўнікі пацвердзілі: у кантакце з сям’ёй былі менавіта махляры.
«Усяго найлепшага, здароўечка вам моцнага»
З Людмілай махляры звязаліся ў Telegram. Спачатку дзяўчыне патэлефанавалі — яна падняла трубку, але маўчала. Цішыня была і ў адказ (адзначым, што гэта правільна: маўчанне «ахвяры» не дазволіць махлярам атрымаць узор вашага голасу, які потым яны могуць выкарыстаць у далейшых схемах «разводу»).
Пасля няўдалай спробы размовы Людміле там жа, у месенджары напісаў «дырэктар» арганізацыі, дзе працуе дзяўчына. Яе калегі ўжо атрымлівалі аналагічныя пасланні, але ў кампаніі яшчэ ў мінулым годзе ўсіх папярэдзілі, што так дзейнічаюць махляры. Людміла здагадалася, што дырэктар фальшывы, і ператэлефанавала сапраўднаму кіраўніку (менавіта так раім паступаць, калі з вамі звязаўся «начальнік» ці «сваяк»: класці слухаўку і ператэлефаноўваць).
— Таму я смела казала, а махлярам невядома, што настаўнік не будзе адказваць так сапраўднаму дырэктару. Мне сапраўды не было калі з імі размаўляць, у мяне на самой справе быў дзень народзінаў, але я не змагла адмовіць сабе ў задавальненні патроліць іх.
«Зразумелі, што код не скажу, і паклалі трубку»
Максім мяркуе, што махляры атрымалі доступ да нейкай базы даных, у якой аказаўся і яго нумар. Маладому чалавеку тэлефануюць некалькі разоў на тыдзень — то «паштальёны», то «электрыкі».
— Адзін раз дзяўчына звярнулася па імені, імені па бацьку, прадставілася супрацоўніцай «Белпошты». Маўляў, мне прыйшлі заказныя лісты, чаму не забіраю. Прасіла назваць чатыры лічбы з паведамлення ў Viber. Я сказаў, што нічога не прыходзіць, тады яна пачала ціснуць, запалохваць і ўсяляк жангляваць словамі. Я ўжо пачаў думаць, што гэта я дурань. Заблакаваў яе — на гэтым гісторыя скончылася.
Праз некалькі дзён Максіму зноў пачалі званіць — на гэты раз з расійскага нумара. Махляры прадставіліся супрацоўнікамі «Энергазбыту».
— Папярэджваюць, што прыйдзе майстар для замены лічыльніка. Узгадняюць дату, час, а потым кажуць: «Вы зараз атрымаеце SMS ад нашага партнёра (мабільнага аператара) — назавіце чатыры лічбы, інакш майстар да вас не трапіць». Слова за слова, зразумелі, што код не скажу, і самі паклалі трубку, — у Максіма падобныя схемы выклікаюць толькі ўсмешку.
«Трэба зарэгістраваць код, пакажыце яго»
У Вольгі падобная сітуацыя: ёй стабільна, раз на месяц, прапануюць замяніць лічыльнікі або дамафон, а таксама атрымаць заказное пісьмо з падатковай. Пры гэтым, кажа дзяўчына, тэлефануюць то з Чэхіі, то з РФ, то з Бангладэш. Вынік такіх рэгулярных зносін — Вольга ўжо па першых словах суразмоўцы разумее, што зараз будзе «развод».
Дзяўчына адкрыта дражніць махляра, які прадставіўся Яўгенам Юр’евічам, які тэлефануе «з водаканала» (гэта цытата).
— Вы дагэтуль на бясплатную дзяржаўную замену сябе так і не ўнеслі. Хацелася б даведацца чаму, — патрабуе справаздачы мужчына.
— Па якім адрасе? У мяне дзве кватэры, — удакладняе Вольга. Суразмоўца не можа адказаць на гэтае пытанне, але не здаецца.
— Неабходна чаргу за вамі зафіксаваць. Пакажыце вашы поўныя прозвішча, імя, імя па бацьку. Таксама неабходна ўказаць ваш ідэнтыфікацыйны нумар.
Аналагічная размова адбылася ў Вольгі адносна замены дамафона. Махляр папярэджвае, што заўтра ў дзесяць раніцы майстар будзе мяняць прыладу. Па словах «спецыяліста», ключы для новага дамафона будуць вырабляць два-тры дні, зайсці ў пад’езд у гэты час можна будзе па коду.
— У кожнай кватэры ён будзе персанальным. Код вам зараз сістэма накіруе ў SMS-паведамленні. Там шаблонны тэкст, каб чужым не паведамлялі пасля актывацыі. Праглядзіце, паступіў ён вам ці не, пакуль я на лініі. Мне яго для майстра трэба адзначыць.
— Так чаму ў мяне ад мабільнага аператара прыйшоў код?
— Гэта наш афіцыйны аператар сувязі, ён прадастаўляе сэрвіс для рассылкі паведамленняў.
— Вы ж дамафоны робіце? — «дзівіцца» Вольга і чытае паведамленні: — «Строга канфідэнцыйна. Не перадавайце код трэцім асобам». А вы зараз трэцяя асоба?
— Не. Я яго рэгіструю. Код дзейнічае 3 хвіліны, пакажыце.
Зразумеўшы, што ніякага кода не дачакаецца, махляр кідае трубку.
Журналісты папрасілі Вольгу расказаць, як ёй удаецца ўжо на пачатку размовы здагадацца, хто на провадзе.
— Я б параіла крытычна ставіцца да атрыманай інфармацыі і спраўджваць факты. Не бойцеся задаваць удакладняючыя пытанні: адрас, арганізацыя, пасада.
Ну не можа мабільны аператар прыслаць код для дамафона, гэта відавочна.
Цяпер чытаюць
Вядучы СТБ Раман Пратасевіч пабраўся шлюбам трэцім разам44
Каментары
[Зрэдагавана]