Ультраправыя ўпершыню пасля падзення Трэцяга рэйху атрымалі вялікую перамогу ў Германіі. Што гэта значыць для Еўропы

«Сейсмічная падзея», «сацыяльна-палітычны землятрус», «пераломны момант для Германіі». Менавіта так палітычныя аналітыкі і многія СМІ ахарактарызавалі перамогу антыіміграцыйнай партыі «Альтэрнатыва для Германіі» (АдГ) на мясцовых выбарах у Германіі, якія адбыліся ў нядзелю.

Ці не з'яўляецца гэта перабольшаннем?

Саксонія-Анхальт — адна з самых маленькіх з 16 федэральных зямель Германіі. На яе долю прыпадае ўсяго 1,7 млн з 59 млн выбаршчыкаў па ўсёй краіне.

Наколькі значнымі могуць быць палітычныя настроі ў гэтым рэгіёне, асабліва з улікам таго, што АдГ зусім крыху не хапіла для атрымання абсалютнай большасці?

Адказ: вельмі значнымі.

Перш за ўсё, унутры самой Германіі.

Хоць галасаванне і мела рэгіянальны характар, яго наступствы адчуваюцца на нацыянальным узроўні. Пераканаўчая перавага АдГ узмацняе ціск на і без таго цяжкае становішча цэнтрысцкага кааліцыйнага ўрада ў Берліне. Гэта можа стаць апошнім цвіком у вечка палітычнай труны вельмі непапулярнага кансерватыўнага канцлера Германіі Фрыдрыха Мерца, які абяцаў знізіць папулярнасць АдГ.

Гэтыя палітычныя праблемы яшчэ больш аслабяць і будуць адцягваць Германію — самага ўплывовага гульца ў ЕС — у перыяд кантынентальнага крызісу, калі Еўропа з усіх сіл спрабуе стрымаць расійскую агрэсію, тарыфныя капрызы Дональда Трампа і эканамічную пагрозу з боку Кітая.

Вынікі выбараў у Саксоніі-Анхальт таксама прымушаюць пераасэнсаваць сітуацыю ва ўсёй Германіі, дзе нацысцкае мінулае ўсё яшчэ ўспрымаецца вельмі востра. Гэта першая важкая перамога на выбарах для крайне правай нацыяналістычнай партыі з часоў падзення Трэцяга рэйху ў 1945 годзе.

Нямецкія ўлады часткова прызналі партыю АдГ антыдэмакратычнай, а шэраг рэгіянальных аддзяленняў партыі, у тым ліку ў Саксоніі-Анхальт, — крайне правымі і экстрэмісцкімі.

Як вядома, АдГ асабліва папулярная ва ўсходняй Германіі, але цяпер, мяркуючы па апытаннях, яна становіцца найбуйнейшай палітычнай партыяй у маштабах усёй краіны.

Падобна, палітычны мэйнстрым Германіі падвёў выбаршчыкаў. Што ж цяпер рабіць найбуйнейшай эканоміцы Еўропы і самай густанаселенай краіне кантынента (не лічачы Расіі)?

Невялікая Саксонія-Анхальт выклікае рэзананс і за межамі Германіі.

Сам прэзідэнт ЗША ў нядзелю апублікаваў вынікі экзітполу па Саксоніі-Анхальт на сваёй платформе Truth Social.

Антыіміграцыйны лозунг АдГ «Германія для немцаў» шмат у чым пераклікаецца з лозунгам Дональда Трампа — MAGA, «вернем Амерыцы былую веліч». Разам з іншымі нацыяналістычнымі партыямі Еўропы АдГ у значнай ступені запазычвае стратэгію Трампа — падрываючы аўтарытэт асноўных СМІ, ставячы пад сумнеў бесстароннасць суддзяў і абяцаючы «зрабіць Германію зноў вялікай».

Аднак варта адзначыць, што імя прэзідэнта ЗША рэдка згадваецца падчас перадвыбарчай кампаніі ў Еўропе. Палітыкі выдатна ўсведамляюць, наколькі ён непапулярны сярод выбаршчыкаў.

У нядзелю ўвечары ў сацыяльных сетках услед за Трампам выступіў генеральны дырэктар Расійскага фонду прамых інвестыцый Кірыл Дзмітрыеў. Ён назваў вынік АдГ «гістарычным», заявіў, што федэральны ўрад Германіі «дыскрэдытаваны», а канцлер Фрыдрых Мерц «прыніжаны» і «ператварыўся ў Стармера».

Вы можаце спытаць: якую цікавасць могуць уяўляць для Расіі рэгіянальныя выбары ў Германіі і што меў на ўвазе Дзмітрыеў, зрабіўшы гэтую з'едлівую заўвагу на адрас былога прэм'ера Вялікабрытаніі?

Урад Германіі з'яўляецца найбуйнейшым донарам Украіны, а Вялікабрытанія, як вядома, паставіла Кіеву ракеты, якія выкарыстоўваліся для нанясення ўдараў па тэрыторыі Расіі. Гэта выклікала глыбокае абурэнне ў Маскве.

Партыя АдГ, наадварот, займае даволі прарасійскую пазіцыю. Яна выступае за спыненне ваеннай дапамогі Украіне, адмену санкцый супраць Масквы і аднаўленне закупак расійскіх энергарэсурсаў. Нямецкая прамысловасць панесла велізарныя страты пасля таго, як краіна спыніла імпарт танных расійскіх энергарэсурсаў пасля пачатку поўнамаштабнага ўварвання ва Украіну ў 2022 годзе.

Лаяльнае стаўленне партыі АдГ да Расіі мае яшчэ адзін прывабны бок для жыхароў усходняй Германіі, якая па-ранейшаму значна бяднейшая за заходнюю частку краіны. І гэта нягледзячы на тое, што Германія патраціла ад 2,3 да 3 трлн еўра (у залежнасці ад крыніц і ўліку інфляцыі) на інтэграцыю былой камуністычнай часткі краіны пасля падзення Берлінскай сцяны ў 1989 годзе.

Саксонія-Анхальт — самы бедны рэгіён Германіі, і там, як і ў многіх іншых частках былой ГДР, сярод выбаршчыкаў часта сустракаецца так званая «Астальгія» — «настальгія па Усходзе» і па больш стабільных часах пры камуністычным рэжыме.

За выбарамі ў Саксоніі-Анхальт уважліва сачыў і Еўрапейскі саюз. Найбліжэйшыя 12 месяцаў стануць насычаным выбарчым сезонам па ўсім ЕС. Чакаюцца выбары ў ключавых краінах — Францыі, Італіі, Іспаніі і Польшчы.

У Бруселі асцерагаюцца, што больш «экстрэмісцкія» партыі — як левыя, але асабліва правыя — могуць умацаваць свае пазіцыі паўсюдна.

Лідар іспанскай нацыяналістычнай партыі «Голас» Сант'яга Абаскаль у нядзелю напісаў у X, што перамога партыі АдГ у Саксоніі-Анхальт стала «вялікай надзеяй для Германіі і для Еўропы».

У сваю чаргу, міністр-дэлегат Францыі па еўрапейскіх справах Бенжамен Адад, які лічыцца саюзнікам цэнтрысцкага прэзідэнта Эманюэля Макрона, папярэдзіў: «Перамога крайне правых на рэгіянальных выбарах у Германіі — гэта сур'ёзны выклік для Еўропы».

Ні АдГ, ні іншыя еўрапейскія партыі, якія называюць «крайне правымі» або «ўльтраправымі», не прызнаюць гэтага вызначэння. Яны таксама адрозніваюцца адна ад адной па тоне і партыйнай праграме. Французская партыя «Нацыянальнае аб'яднанне» пад кіраўніцтвам Марын Ле Пен два гады таму выключыла АдГ са сваёй фракцыі ў Еўрапейскім парламенце за празмерную «радыкальнасць». Аднак гэтыя партыі, як правіла, аб'ядноўвае антыіміграцыйная платформа і ярка выражаная нацыяналістычная рыторыка. І гэта выклікае занепакоенасць у ЕС.

Лозунгі «Германія перш за ўсё», «Італія перш за ўсё» або «Францыя для французаў!» непакояць Брусель. Там лічаць, што рост папулярнасці нацыяналістычных партый падрывае еўрапейскую згуртаванасць, калі яна патрэбная як ніколі.

Нацыяналістычныя партыі, такія як «Альтэрнатыва для Германіі» або італьянская «Ліга», як правіла, глыбока еўраскептычныя, хоць Брусель заяўляе, што Еўропе неабходна аб'яднацца, каб супрацьстаяць, напрыклад, ціску Дональда Трампа або эфектыўна абараніць еўрапейскі бізнес ад дэмпінгу з боку Кітая.

Еўрапейскія абаронныя ведамствы таксама папярэджваюць, што раскол у пытанні антырасійскіх санкцый або стрыманы падыход да членства ў НАТА (як, напрыклад, у выпадку з «Нацыянальным аб'яднаннем» Марын Ле Пен або нямецкай АдГ) іграюць на руку Маскве.

Кіраўнікі спецслужбаў заяўляюць, што краіны павінны дзейнічаць разам, каб спыніць вайну Расіі супраць Украіны, інакш Крэмль можа паддацца спакусе нанесці ўдар па тэрыторыі НАТА, напрыклад па краінах Балтыі.

Справа ў тым, што еўрапейскія выбаршчыкі выдатна ўсведамляюць гэтыя знешнія пагрозы і іх наступствы для сваёй краіны. Іх непакояць наступствы войнаў ва Украіне і на Блізкім Усходзе, пагаршэнне стану сістэмы аховы здароўя і зніжэнне эканамічнай бяспекі для іх саміх і іх сем'яў. Некантраляваная іміграцыя і бяспека на вуліцах таксама выклікаюць вялікую занепакоенасць.

І менавіта ў гэтым заключаецца важнасць вынікаў выбараў у Саксоніі-Анхальт. Гэта яскравы сігнал трывогі не толькі для традыцыйных палітычных партый, але і для такіх інстытутаў, як судовая сістэма і спецслужбы — тых, каго АдГ называе «прадажным істэблішментам».

Выбаршчыкі ў Еўропе адчуваюць сябе згубленымі і падманутымі партыямі, якія яны падтрымлівалі дзесяцігоддзямі. Тое, што цяпер, напярэдадні выбараў, яны глядзяць направа або налева, не азначае, што ўсе яны раптам сталі экстрэмістамі.

Перадвыбарчы лозунг АдГ у Саксоніі-Анхальт гучаў аптымістычна: «Усё магчыма!» Плюс абяцанне вярнуць немцам пачуццё гонару за сваю краіну.

Нягледзячы на тое, што гэтая партыя дагэтуль не паказала сябе на практыцы ва ўрадзе, людзі, падобна, усё больш гатовыя даць ёй шанец.

• 1
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 1
• 0