«Не трэба спрабаваць стаць японцам». Як праграміст з Беларусі кіруе офісам у Токіа

— Чаму Японія? У вас было жаданне з’ехаць менавіта туды? Ці гэта была выпадковая неабходнасць, звязаная з бізнэсам?

— Маё захапленне Японіяй узнікла яшчэ ў дзяцінстве. Мне было цікава самастойна вывучаць мову і некаторыя культурныя асаблівасці краіны. Перад тым як вырашыцца на пераезд, я некалькі разоў пабываў там. І ў нейкі момант для мяне стала натуральным паспрабаваць пажыць там па-сапраўднаму.

У той час мне не хацелася жыць у Токіа, таму выбар упаў на Фукуоку.

— Фукуока — галоўны стартап-хаб Японіі. Яе часам называюць «японскай Крамянёвай далінай». Ці падыходзіць гэтаму гораду такая назва?

— У той момант гэта сапраўды было месца з вялікім патэнцыялам для інвестыцый і добрымі магчымасцямі для стартапаў. Праўда, тады я проста не ведаў, як ідуць справы ў Токіа.

Цяпер я з упэўненасцю магу сказаць, што замежнаму ІТ-бізнэсу выбіраць якое-небудзь месца, акрамя Токіа, практычна бессэнсоўна. Магчымасцяў у Токіа значна больш, і, якімі б амбіцыямі ні валодала Фукуока, доўгі шлях усё роўна зручней пачынаць менавіта ў Токіа. Таму параўнанне Фукуокі з Крамянёвай далінай, на мой погляд, выглядае некарэктна.

Увесь ІТ-бізнэс як быў у Токіа, так там і застанецца. І нават другое месца — хутчэй за ўсё, таксама не Фукуока, а Осака.

Але калі браць пад увагу толькі востраў Кюсю, усё, што было зроблена ў Фукуоцы ў плане развіцця стартапаў, безумоўна, мела для рэгіёна велізарнае значэнне.

Навошта трэба «чытаць паветра»

— Наколькі складана вам было вывучыць японскую мову да ўзроўню, які дазваляе весці бізнэс і кіраваць мясцовым офісам? Ці можна выжыць у японскім ІТ толькі з англійскай?

— Ужо на момант пераезду ў мяне быў дастатковы досвед камунікацыі на японскай мове як у паўсядзённым жыцці, так і ў бізнэсе. Таму праблем з камунікацыяй не было.

Але магу сказаць, што калі не мець досведу жыцця ў Японіі і якога-небудзь працоўнага досведу, проста прайсці курсы дзелавой японскай мовы і быць упэўненым, што ўсё атрымаецца, — верагоднасць вельмі малая.

У Японіі ёсць такое важнае паняцце, як «чытаць паветра», і яно прымяняецца паўсюль, у тым ліку ў бізнэс-сферы. Японцы жывуць з гэтым з нараджэння, і для іх гэта натуральна. А вось для замежнікаў гэта можа стаць вялікай праблемай.

«Чытаць паветра» (яп. 空気を読む, кукі о ёму) — устойлівы выраз, пад якім у Японіі разумеюць здольнасць разумець схаваны сэнс таго, што адбываецца, улоўліваць настрой, эмоцыі і негалосныя правілы ў грамадстве без прамых слоў.

— Ці можна выжыць у японскім ІТ толькі з англійскай мовай?

— Ёсць нямала кампаній, дзе добрае веданне англійскай — гэта норма. Дзе-нідзе практыкуецца, каб нават японцы размаўлялі ў офісе па-англійску.

Таму, у прынцыпе, калі пачынаць з Токіа, нават без ведання японскай мовы можна трапіць у мясцовае ІТ. Але ў любым выпадку, калі спрабаваць рухацца далей, японскую мову давядзецца паляпшаць.

— Вы доўгі час былі чыстым распрацоўшчыкам. Ці складана было пераключыцца з напісання кода на кіраванне філіялам замежнай кампаніі ў Японіі?

— Адказ на гэтае пытанне якраз звязаны з тым самым «чытаннем паветра». Пакуль ты не валодаеш гэтым мастацтвам, у цябе, вядома, будуць праблемы як унутры кампаніі, так і ў працы з кліентамі. Нават калі ёсць досвед кіраўніцтва кампаніяй у Еўропе ці Амерыцы, з гэтым, пэўна, узнікнуць праблемы.

Таму, дарэчы, замежнікі ў Японіі, як правіла, не займаюцца продажамі і непасрэднымі зносінамі з кліентамі. Звычайна на такіх пазіцыях абавязкова будзе японец. Асабіста мне спатрэбілася каля 4—5 гадоў, каб да ўсяго прызвычаіцца і навучыцца. Але ўдакладню, што гэта ўзровень невялікай кампаніі. І я сумняваюся, што змог бы кіраваць сярэдняй ці вялікай.

Праўда і міфы пра японскую карпаратыўную культуру

— Пра японскі працагалізм, перапрацоўкі і бюракратыю ходзяць легенды. Што з гэтага праўда, а што міф?

— Перапрацоўкі 10—15 гадоў таму сапраўды былі прыкметнай праблемай. Але цяпер такога не назіраецца. Прынамсі, тут гэтага не больш, чым у іншых развітых краінах.

Сітуацыя з бюракратыяй таксама падобная да сітуацыі з перапрацоўкамі. Яе стала значна менш, асабліва дзякуючы ўкараненню інфармацыйных тэхналогій у паўсядзённае жыццё і бізнэс-культуру.

Павялічыць

Магчыма, у гэтым плане Японія крыху адстае ад узроўню Еўропы і Амерыкі. Але асабіста са свайго досведу магу сказаць, што ўжо цяпер працаваць стала вельмі камфортна. І думаю, што з тым бумам штучнага інтэлекту, які адбываецца цяпер, усё стане толькі лепш. Даволі хутка гэтыя міфы сыдуць у гісторыю.

Думаю, што дзякуючы гэтаму нават без ведання японскай мовы тут можна будзе нядрэнна сябе адчуваць на старце. Праблема «чытання паветра», напэўна, застанецца, паколькі гэта ўжо праблема камунікацыі з людзьмі, а тут усё некалькі складаней.

Але ў Японіі ўжо існуе велізарная колькасць B2B-сэрвісаў, якія палягчаюць гэтую задачу. Ёсць верагоднасць, што і японская бізнэс-культура ў найбліжэйшай будучыні прыкметна эвалюцыянуе ў гэтым кірунку.

Японская адукацыя і тэхналагічны перакос

— Ці можаце вы параўнаць беларускую ІТ-адукацыю з профільнай японскай?

— З таго часу, як я вучыўся ў Беларусі, прайшло ўжо вельмі шмат часу. І я не вучыўся ў японскім універсітэце. Тым не менш у мяне ёсць досвед сумеснай працы з японскімі студэнтамі ў мясцовай кампаніі. Магу падзяліцца сваімі назіраннямі.

Як правіла, японскія студэнты з амбіцыямі ўжо пасля года-двух ва ўніверсітэце спрабуюць трапіць у стартапы ці нават заснаваць уласныя. Калі ў іх атрымліваецца, вучоба адыходзіць на другі план.

Увогуле, мне здаецца, што цяпер нешта падобнае адбываецца ва ўсіх развітых краінах. Падобна, што з развіццём ШІ навучанне ва ўніверсітэце стане яшчэ карацейшым. І тое, што цяпер амбіцыйныя студэнты робяць па ўласнай ініцыятыве, стане нормай. Прынамсі ў ІТ-сферы.

— Ці справядлівы стэрэатып, паводле якога Японія стварае крутое «жалеза» і робатаў, але некалькі адстае ў праграмным забеспячэнні і вэб-распрацоўцы?

— Сапраўды, такі момант ёсць. Але разрыў імкліва скарачаецца.

Доля японскай робататэхнікі ў свеце вельмі высокая і, магчыма, будзе толькі павялічвацца. А так званы physical AI цяпер асабліва на слыху. Гэта добра ілюструе нядаўні візіт і інвестыцыі кіраўніка Nvidia ў Японію.

Спрабаваць стаць японцам, на мой погляд, — гэта лішняе

— Наколькі лёгка замежніку стаць «сваім» у Японіі?

— Пачынаць усё з нуля ў Японіі, не маючы асаблівай цікавасці да мясцовай культуры, тутэйшага ладу жыцця і гэтак далей, — вельмі сумніўная ідэя. Я наўрад ці рэкамендаваў бы так рабіць.

У мяне такая цікавасць была, і яна не згасла за доўгі час. Да таго ж, пражыўшы тут столькі гадоў, я проста адчуваю Японію як другі дом. Як месца са сваімі плюсамі і мінусамі, якія ўжо ўспрымаюцца як норма.

Напэўна, нават шасці гадоў не спатрэбіцца, каб зразумець, ці падыходзіць вам Японія. Хутчэй за ўсё, двух-трох гадоў будзе дастаткова, каб вызначыцца.

На мой погляд, спрабаваць стаць японцам — гэта лішняе. Найважнейшае — заставацца самім сабой.

З-за пэўных складанасцяў у камунікацыі многія японцы вельмі самотныя. Тут хапае мясцовых жыхароў, у якіх няма сяброў, а ёсць толькі кантакты.

Пры ўсім гэтым замежніку завесці сяброў у Японіі — не нейкая немагчымая задача. Калі ёсць агульныя захапленні, цалкам можна пасябраваць з японцамі і стаць для іх «сваім». І калі такое кола сфарміруецца, вас ужо ніхто не будзе ўспрымаць як замежніка.

Гэта пытанне даверу. А колькі часу спатрэбіцца, каб гэтага дасягнуць, — хутчэй залежыць ад канкрэтных людзей, чым ад грамадства.

— Што б вы параілі беларусам, якія хочуць рэлакавацца ў Токіа і працаваць на японскім рынку?

— Тым, хто хоча паспрабаваць пераехаць у Японію, я б рэкамендаваў шукаць кампанію, у якой ужо ёсць супрацоўнікі-замежнікі. І якая можа дапамагчы з рэлакацыяй і забяспечыць навучанне для далейшага прафесійнага росту. Пачынаць у Японіі з нуля я б не рэкамендаваў.

Яшчэ адзін добры варыянт — спачатку паступіць у моўную школу. І проста пажыць тут нейкі час, вывучаючы мову і не думаючы пра працу.

• 5
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0