Krok da SHA, ci Podych navalnicy

Padpisańnie ŭkazu A.Łukašenkam ab dałučeńni Biełarusi da Kijockaha pratakołu — istotny krok na šlachu da ŭstupleńnia ŭ Suśvietnuju handlovuju arhanizacyju. A voś usie razmovy pra pakupku kvotaŭ vyhladajuć niesurjozna, bo kvoty buduć kuplacca najpierš u krain Eŭraźviazu.

Kijocki pratakoł jość dakumentam da Ramačnaj kanvencyi AAN ab źmianieńni klimatu. Kampramis ab hetym byŭ dasiahnuty jašče ŭ śniežni 1998 hodu ŭ Kijota, adnak damova nabrała moc tolki sioleta, 16 lutaha.

U adpaviednaści ź joj pramysłova raźvityja krainy da 2012 hodu pavinny źnizić supolnyja vykidy parnikovych hazaŭ, što vyklikajuć hlabalnaje paciapleńnie, u siarednim na 5,2% u paraŭnańni z 1990-m. Dola supolnych vykidaŭ pramysłova raźvitych krain, jakija ratyfikavali pratakoł, składaje 44,2% ahulnaha abjomu vykidaŭ parnikovych hazaŭ. Raniej ad ratyfikacyi pratakołu admovilisia takija industryjalnyja vaŭkałaki, jak ZŠA, na dolu jakich prypadaje 38% vykidaŭ, dy Aŭstralija.

Kijocki pratakoł — heta taksama i palityčnaje pahadnieńnie dla raźvićcia mižnarodnaha supracoŭnictva pad ehidaj AAN pa praduchileńni hlabalnaha źmianieńnia klimatu, a taksama pieršy instrument mižnarodnaha prava, što praduhledžvaje ŭdzieł pryvatnaha sektaru ŭ vykanańni mižnarodnych abaviazacielstvaŭ. Takim čynam, biez zališniaha patasu možna śćviardžać: Kijocki pratakoł da ramačnaj Kanvencyi AAN ab źmianieńni klimatu — adzin z najvažniejšych ekalahičnych dakumentaŭ sučasnaści.

A ŭsio ž ci patrebien jon Biełarusi? Pavodle infarmacyi Minpryrody, abjom vykidaŭ parnikovych hazaŭ u Biełarusi znachodzicca na ŭzrouni 50—55 młn t SO2. Pačynajučy z 1995 h., ekanomika krainy raźvivajecca biaz rostu spažyvańnia paliŭna-enerhietyčnych resursaŭ.

U vypadku dałučeńnia da Kijockaha pratakołu Biełaruś atrymaje mahčymaść handlavać volnymi kvotami na vykidy parnikovych hazaŭ (efekt t.zv. «mechanizmu hnutkaści» pahadnieńnia). Abjom volnych kvotaŭ dla našaje krainy aceńvajecca ŭ 65—70 młn t ekvivalentu SO2, što z ulikam siońniašnich cenaŭ — ad $5 da 25 za tonu — moža zabiaśpiečyć Bie-łarusi dachod ad $325 młn da 1,75 młrd. Aficyjnaja schiema, usio hranična prosta: «ranicaj — kvoty, uviečary — hrošy!». Usio hranična prosta. Ale heta tolki zvonku. Pavodle niezaležnych ekspertaŭ, usie razmovy pra pakupku kvotaŭ vyhladajuć niesurjozna, bo kvoty buduć kuplacca najpierš u krain Eŭraźviazu. Biełaruś ža nia maje najpierš ułasnaha rynku hetych kvotaŭ. A nia majučy rynku, niemažliva vyznačyć u siabie cany. U inšych krainach tyja pradpryjemstvy, jakija nadta zabrudžvajuć navakolnaje asiarodździe, płaciać za heta tym, chto zabrudžvaje mienš.

Ci možna takoje ŭjavić u našych huščarach? Dadajcie niezajzdrosny imidž krainy dy «pryjaznyja» dačynieńni ź industryjalna raźvitymi krainami — i letucieńniaŭ pamienieje, jak čystaha pavietra.

Z druhoha boku, biez Kijota niama SHA… Padpisańnie tut — abaviazkovaja ŭmova. Pytańnie ŭ inšym: ci apraŭdaje jon tyja nadziei na atrymańnie prybytku z pavietra? Ułasna nabyćcio siły pratakołam sioleta ŭ lutym možna ličyć nievialičkaj pieramohaj ekalahičnaje supolnaści ŭsioj planety. Štohod bolš za 5,5 młrd t dvuchvokisu vuhlarodu vykidajecca ŭ atmasferu Ziamli. Pavodle źviestak Mižuradavaj hrupy pa evalucyi klimatu pry AAN, kali ŭ 1900 hodzie ŭ adnym kubametry pavietra było 280 sm³ vuhlakisłaha hazu, to ŭtrymańnie jaho ŭ 1990 hodzie dasiahnuła 355 sm³, a da kanca XXI stahodździa prahnazujuć ličbu ŭ 500 sm³. Atmasfera pastupova razahrajecca — usie my tamu śviedki. Tolki ŭ Eŭropie letaś u vyniku biesprecedentnaj śpioki zahinuła 20 tys. čałaviek. Źmianieńnie klimatu, pavodle słoŭ prafesara Londanskaha instytutu hihijeny j trapičnaj medycyny Endru Chajnesa, užo pryvodzić da śmierci na planecie da 160 tysiač čałaviek štohod. Vyniki parnikovaha efektu i nadalej buduć zabirać žyćci ludziej — navat niahledziačy na prahres medycyny. Da 2100 h. navukoŭcy praduhledžvajuć rezkaje pavyšeńnie temperatury, padjom na 80 sm uzroŭniu akijanu. A heta ŭžo scenar katastrofy.

Asnoŭnyja abaviazacielstvy pa skaračeńni ŭziali na siabie industryjalnyja krainy (Eŭraźviaz musić skaracić vykidy na 8%, Japonija j Kanada — na 6%). Krainy Ŭschodniaj Eŭropy j Bałtyi abaviazalisia skaracić vykidy ŭ siarednim na 8%, Rasieja i Ŭkraina — zachavać siaredniehadavyja vykidy ŭ 2008—2012 hadoch u siarednim na ŭzroŭni 1990 hodu. Darečy, paśla admovy ZŠA ratyfikavać pratakoł umovaj nabyćcia im siły źjaviłasia dałučeńnie Rasiei, na jakuju prypadaje da 17% suśvietnaha abjomu vykidaŭ! Ci nia hety rynak dla handlu kvotami maje na ŭvazie ciapierašniaja administracyja?

Kali pakinuć ubaku dyskusiju pra ekanamičnyja vyhady, na tle vychadu Štataŭ ź liku padpisantaŭ pratakołu naš uvachod vyhladaje elehantna… Dychajem na poŭnyja hrudzi ad Kijota da Kojdanava!

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0