Padčas naviedvańnia na minułym tydni staličnaha hipermarkietu «Hipa» Alaksandar Łukašenka vykazaŭsia na palityčnyja temy, u pryvatnaści, pra adstaŭku kabinetu Cimašenki dy praviadzieńnie Kanhresu demakratyčnych siłaŭ. Prezydent razyhraŭ ščyraje ździŭleńnie z taho, što haradzkija ŭłady nie dajuć pravieści źjezd u Miensku. Siurpryzam heta było i dla mienskaha mera Paŭłava. Raptoŭna vyjaviłasia, što Kanhres možna pravodzić u luboj staličnaj zali. Prezydenckija słovy byli pačuty: dźviery dla arhanizataraŭ KDS adčyniŭ Pałac kultury MAZu.
Alaksandar Buchvostaŭ, staršynia arhkamitetu Kanhresu, užo pravioŭ pieramovy z kiraŭnictvam Pałacu. Akramia zali na tysiaču čałaviek, tam jość i dadatkovyja pamiaškańni. Suma arendy nie paviedamlajecca, ale kiraŭnictva Kanhresu jana zadavoliła. Dazvoł pravieści KDS u Miensku — chitraść praviciela ci «maleńkaja pieramoha apazycyi», jak vykazaŭsia A.Labiedźka?
Častka apazycyi ŭzdychnuła spakajniej — źjaviŭsia šaniec sabracca ŭ Biełarusi, a nie badziacca pa zamiežžy. Zrešty, zapasnyja varyjanty — praviadzieńnie Kanhresu ŭ Rasiei ci Ŭkrainie — praličvajucca.
«Harant jašče raz niedvuchsensoŭna pakazaŭ elektaratu, što jon harant usiaho — uklučna z Kanhresam, — adreahavała na zajavu prezydenta prarasiejskaja «Biełhazieta». — Dla poŭnaha tryjumfu apazycyi zastałosia tolki paprasić dazvołu kiraŭnika dziaržavy na «kalarovuju» revalucyju: raptam udasca vyklančyć…» Mnohija aktyvisty apazycyi taksama nie śpiašajucca ŭchvalać prezydenckuju vielikadušnaść.
Biełaruskija rusafiły narakajuć na toje, što apazycyja hatovaja pryniać prapanovu Łukašenki, aby tolki pravieści schod na «ziamielcy rodnaj». Palitolah Andrej Suzdalcaŭ na sajcie «Naša dumka» vykazvaje mierkavańnie, što Łukašenka spužaŭsia prychodu adzinaha lidera z Uschodu: «Kali siarod apazycyi źjavilisia razmovy pra toje, što niadrenna było b pravieści Kanhres u Smalensku, va ŭładaŭ zdali nervy». Na dumku Suzdalcava, iści ŭ nastup na Łukašenku z boku Rasiei — najbolš efektyŭnaja taktyka. Kanhres u Smalensku — heta, miarkuje aŭtar, asymetryčny ŭdar pa režymie ź jaho ŭłasnaha tyłu. Było b dobra, kab apazycyja adkinuła prapanovu ŭładaŭ i ŭsio adno praviała źjezd u Rasiei, «ale, chutčej za ŭsio, apazycyja «klunie» na prymanku ŭładaŭ». Pavodle Suzdalcava, Kanhres u Miensku — heta lehitymizacyja ŭdziełu Łukašenki ŭ vybarach, palityčnaja kłaŭnada na patrebu režymu.
Rasiejski analityk Ivan Suchi idzie jašče dalej — jon pradbačyć u Biełarusi «małdaŭski varyjant», miarkujučy, što Łukašenka rychtuje pavarot krainy na Zachad. «Biełaruski prezydent zadavalniaje ŭsich, akramia Maskvy», — piša jon u svaim analizie biełaruskaj palityčnaj sytuacyi na sajcie globalrus.ru. Suchi pierakanany, što Eŭraźviaz nie žadaje źmieny režymu, bo nia maje namieru rabicca sponsaram jašče adnaho biednaha ŭschodnieeŭrapiejskaha susieda. U svaju čarhu, ZŠA surjozna bajacca tolki poŭnaha ŭvachodžańnia Biełarusi ŭ skład Rasiei — adnak takoj niebiaśpieki ciapier niama. Heta razumieje i apazycyja: «Pa miery taho, jak najbolš daśviedčanyja ŭ «biełaruskim pytańni» dziejačy i eksperty ŭśviedamlajuć, što Łukašenka suverenitet svajoj krainy nia «zdaść» ni pry jakich abstavinach, žadańnie terminova jaho skidvać prykmietna źnižajecca».
Vyhadnaść pazycyjaŭ Łukašenki dla nacyjanalistaŭ analityk abhruntoŭvaje na prykładzie rasiejskich medyjaŭ u Biełarusi: «Apošnija hady raspaŭsiudžavańnie rasiejskich ŚMI ŭ Biełarusi niaŭchilna skaračajecca. Jany vyciaśniajucca praŭradavymi, bolšaść jakich vyłučajecca adčuvalnaj kandovaściu. Dla nacyjanalistaŭ vyhadna, kab rasiejskaja mova asacyjavałasia z dubovym biełaruskim aficyjozam i hublała funkcyju nośbitki rasiejskaj kultury. Pavodle acenak ideolahaŭ BNF, praciah ciapierašnich tendencyjaŭ u moŭnaj i kulturnaj sferach niepaźbiežna pryviadzie da poŭnaj pieravahi biełaruskaj movy ŭ asiarodku humanitarnaj elity pryblizna praź dziesiać hadoŭ, paśla čaho biełarusizacyja zachopić i ŭsio astatniaje hramadztva. A toje, što Łukašenka nie dapuścić źlićcia z Rasiejaj, lidery biełaruskich nacyjanalistaŭ zrazumieli za niekalki hadoŭ da Bžazinskaha z Vałensam». Jon adsyłaje da šerahu strymanych u dačynieńni da Łukašenki zajavaŭ lideraŭ zachodniaje hramadzkaje dumki. Tak nervova ŭsprymajuć u Rasiei lubyja adstupleńni Łukašenki ad «patrebnaha kursu».
Kožny narmalny prezydent kožnaj narmalnaj krainy musiŭ by zrabić toje samaje, što zrabiŭ Łukašenka — nie zaminaŭ by apazycyi vyłučyć svajho kandydata. Łukašenka prosta zrabiŭ toje, što musiŭ zrabić pavodle zakonu. Usie nastolki advykli ad takich krokaŭ, što bačać za imi padvoch — mahčyma, niebiespadstaŭna. Ale apazycyju niamožna vinavacić u tym, što jana pryniała takuju prapanovu.
Niezaležna ad pryčynaŭ, jakimi kiravaŭsia Łukašenka, prapanavaŭšy pravieści Kanhres u Miensku bojazi, što apazycyja razburyć stereatyp pra siabie jak prarasiejskuju siłu, pravioŭšy Kanhres u Rasiei, ci dziela zachavańnia demakratyčnaści fasadu, u hetym jość stanoŭčy vynik: palityčnaja baraćba budzie vieścisia na biełaruskim poli, a ŭpłyŭ zamiežnych hulcoŭ budzie apasrodkavany. Miarkujučy pa rašeńni dazvolić KDS, demakratyčnaja forma nastupnych vybaraŭ zachavajecca. Źmiest ža budzie zaležać ad patencyjału apazycyjnaha kandydata.
Dyj što ni kažy, a dla mienčukoŭ prahulacca 1 kastryčnika da Pałacu kultury MAZu budzie praściej, čym źjeździć u Smalensk.
∎
Alaksandar Dabravolski: «My hulajem nie pa praviłach Łukašenki, a pa praviłach Kanstytucyi»
Arhanizatary Kanhresu demakratyčnych siłaŭ namierany pravieści źjezd u lubym vypadku. Najlepš — u Biełarusi, kali nia ŭdasca — u zamiežžy, — kaža namieśnik staršyni AHP.
«NN»: Ci aznačaje prapanova Łukašenki toje, što Kanhres projdzie ŭ Miensku?
Alaksandar Dabravolski: Kančatkovaje rašeńnie jašče nie pryniataje. Jość žadańnie pravieści Kanhres u stalicy, ale zapasnyja varyjanty taksama prapracoŭvajucca.
«NN»: Čym, na Vašuju dumku, była vyklikanaja prapanova ŭładaŭ dazvolić praviadzieńnie Kanhresu ŭ stalicy?
AD: Tym, što Łukašenka znachodziŭsia ŭ niajomkaj sytuacyi. My napisali 50 listoŭ u roznyja miescyi. Usie admovili ŭ pamiaškańniach — i my zrazumieli, što ŭ Biełarusi niemahčyma znajści zalu dla Kanhresu. Pačali abmiarkoŭvać varyjanty praviadzieńnia Kanhresu za miažoj. Zamiežnyja lidery taksama pačali dumać pra toje, što adbyvajecca, mabyć, byli razmovy z Łukašenkam. Naahuł jon vyhladaŭ u hetaj sytuacyi jak čałaviek, jaki baicca. Tamu byŭ vymušany pryznać, što praces idzie i što jamu nia treba pieraškadžać. Ale vieryć Łukašenku nielha. Sam znachodziačysia ŭ niajomkaj sytuacyi, jon moža pasprabavać pastavić u niajomkaje stanovišča nas. Užo šmat było prykładaŭ, kali abiacańnie nie vykonvałasia. Letaś AHP prapłaciła zalu, kab pravieści źjezd u hateli «Miensk», ale na nastupnuju ranicu nas tudy nie puścili.
«NN»: Ci nia stavić apazycyja sama siabie ŭ niajomkaje stanovišča, pahadziŭšysia na prapanovu Łukašenki?
AD: My hulajem nie pa praviłach Łukašenki, a pa praviłach Kanstytucyi Biełarusi, jakaja dazvalaje hramadzianam źbiracca i vyrašać svaje prablemy. Hetaje prava pavinna być zabiaśpiečanaje.
Ciapier čytajuć
«Uśviedamlaju, što mahu stać pieršaj biełaruskaj, jakaja naviedaje ŭsie krainy śvietu». Padarožnica ź Minska razmaŭlaje na 8 movach i maryć pražyć 200 hadoŭ
Kamientary