Jeŭrapiejski marš — pačatak biełaruskaj haračaj vosieni. U hetym hodzie jon pryznačany na 14 kastryčnika. Pa mierkavańni arhanizataraŭ, marš projdzie ad Kastryčnickaj płoščy da placoŭki pierad Nacyjanalnaj biblijatekaj (čytać ad Akademii Navuk da płoščy Banhałor).
Jeŭrapiejski marš — pačatak biełaruskaj haračaj vosieni. U hetym hodzie jon pryznačany na 14 kastryčnika. Pa mierkavańni arhanizataraŭ, marš projdzie ad Kastryčnickaj płoščy da placoŭki pierad Nacyjanalnaj biblijatekaj (čytać ad Akademii Navuk da płoščy Banhałor). Asnoŭnaj metaj maršu źjaŭlajecca patrabavańnie ad uładaŭ vykanańnia dvanaccaci patrabavańniaŭ Jeŭraźviazu. Ale zvyčajny biełarus na hety marš nie pryjdzie. Čamu?
Razhledzim dvanaccać patrabavańniaŭ Jeŭraźviazu i ich značnaść dla biełarusaŭ.
1. Vyzvalić usich palityčnych viaźniaŭ.
Tak, kožny sumlenny biełarus suprać palityčnych viaźniaŭ. Jość niekatoryja asoby, jakim usio roŭna. Ale takich adzinki. A zaraz spytajcie sami sabie — ci zhodnyja vy ryzykavać ułasnaj dupaj dziela vyzvaleńnia z‑za krataŭ Kazulina? Što biassprečna, dyk heta toje, što kožny biełarus viedaje, jak pracuje naš AMAP. Šaniec, što palitviaźni vyjduć na volu vielmi maleńki, a voś šaniec samamu patrapić za kraty, naadvarot, vielmi vialiki. Što abiare biełarus?
2. Rasśledavać spravy źnikłych palitykaŭ i žurnalistaŭ.
Maleńki fłešmob. Padychodzicie da minaka na vulicy i pytajeciesia, ci viedaje jon, chto taki Hančar. Dobra, kali jon uzhadaje Hančaryka — kandydata ŭ prezidenty ŭ 2001 hodzie. Chto taki Hančar dakładna nia viedaje amal usio nasielnictva krainy. Možacie spytać i inšaje proźvišča, ale vynik atrymajecie nia lepšy. I kali pačać tłumačyć minakam, chto byli hetyja źnikłyja ludzi, u adkaz možna atrymać: «A čym dakažaš?». A sapraŭdy, čym dakažaš? Rasśledvańnia ž nie było… Mabyć jany źbiehli a‑la Zianon u inšuju krainu, i prosta tam chavajucca. Značna heta dla zvyčajnaha biełarusa? Sumniavajusia…
3. Pravieści sapraŭdy svabodnyja vybary, biez falsifikacyjaŭ.
Łozunh sastareŭ. Kali ŭ minułym hodzie jon byŭ vielmi aktualny, to zaraz pra falsifikacyi ŭsie zabylisia. A kali i pamiatajuć, to ad bolšaj častki nasielnictva chutčej za ŭsio pačuješ «Nu, tak, sfalsificyravaŭ. Zamiest 60% zrabiŭ 83%. Ale ž usio roŭna jon pieramoh». Tym bolš, nastupnyja prezidenckija vybary tolki pra 3,5 hady. Aktualna heta zaraz?
4. Pierastać umiešvacca ŭ spravy sudoŭ.
«Pakul mianie heta nie datyčycca, mnie ŭsio roŭna». Čaściej za ŭsio mienavita taki adkaz my pačujem ad bolšaści biełarusaŭ. Chiba sudy ŭmiešvajucca ŭ spravy zabojcaŭ? Nie, ich cikaviać tolki palityčnyja «złačyncy». Uzhadajem sud nad Źmitrom Daškievičam. Šmat abureńnia vyklikała ŭ nasielnictva hetaja sprava? Ci viedała ab hetaj spravie chacia b pałova biełarusaŭ? Znoŭ ža, chto budzie ryzykavać ułasnaj dupaj dziela nieznajomaha čałavieka? Adkazvać nia treba…
5. Dać biełarusam mahčymaść atrymlivać niezaležnuju infarmacyju, dać svabodu słova.
Niezaležnaja infarmacyja isnuje ŭ internecie, dy jašče ŭ niekalkich hazietnych vydańniach. Svaboda słova tut ža. Chto žadaje atrymlivać niezaležnuju infarmacyju — toj jaje atrymoŭvaje. A chto nie žadaje — toj i pra Jeŭrapiejski Marš nia viedaje…
6. Pierastać umiešvacca ŭ pryvatny biznes.
Paśla razmovy z adnym čałaviekam, jaki ŭ asnoŭnym pracuje z pradprymalnikami, uražańnie adno. Bolšaść biełarusaŭ ličyć, što pradprymalniki — heta zažraŭšyjesia buržui, jakich treba kantralavać. Bo kali nie kantralavać, budzie jak u Rasiei. Aliharchi krainie nie patrebny. Tamu, adstojvać pravy biznesmenaŭ na hety marš pajduć tolki kali hetyja samyja biznesmeny dy ich siabry.
7. Pavažać pravy hramadskich arhanizacyj i niezaležnych prafsajuzaŭ.
Biełarusy hladziać biełaruskaje telebačańnie. A tam ledź nie kožny tydzień kažuć pra hramadskija arhanizacyi. Małady Front damahajecca źviaržeńnia ŭłady. A BUNT uvohule niešta terarystyčnaje. Dy jašče hetyja kalinoŭcy, jakija pryvoziać z Polščy hrošy na padtrymku hetych arhanizacyj dy antydziaržaŭnuju litaraturu. Chiba majuć takija arhanizacyi pravy? I što tady pavažać?
8. Zachoŭvać pravy nacyjanalnych mianšynstvaŭ.
Naša kraina nie Maskva. I nacyjanalnyja mianšynstvy tut sapraŭdy mianšynstvy. I, zdajecca, nichto ich pravy nie parušaje. Jašče, zdajecca, niašmat chto viedaje pra isnavańnie hetych mianšynstvaŭ. I ŭvohule, ci zacikavić biełarusa zmahacca za pravy nacmianšynstvaŭ?
9. Spynić źniščeńnie biełaruskaj movy i kultury.
Ja pišu na biełaruskaj movie? Pišu… Vy razmaŭlajecie na biełaruskaj movie? Razmaŭlajecie… Uvohule, źniščeńnie movy takaja razhornutaja tema, jakaja patrabuje asobnaha artykuła. Źniščeńnie kultury niesumnienna adbyvajecca. Ale da čaho tady Jeŭrapiejski Marš? Źniščeńnie movy dy kultury heta bolš nacyjanalistyčnaje, a Jeŭrapiejski marš daloki ad nacyjanalizma jak Miensk ad Brusela.
10. Admovicca ad usieahulnaj kantraktnaj sistemy, jakaja robić pracoŭnych rabami.
Zdajecca, hetamu budzie pryśviečany Sacyjalny Marš. Znoŭ ža, pryčym tut Jeŭrapiejski Marš? A… patrabavańni Jeŭraźviazu… tolki moładź budzie vykrykvać najbolš aktualnyja dla jaje łozunhi «Svabodu palitviaźniam!» i «Biełaruś u Jeŭropu!». Pra kantraktnuju sistemu chutčej za ŭsio i nie ŭzhadajuć. Jość sens ryzykavać?
Astatnija punkty nie budziem razhladać, bo pa ich možna skazać toje ž samaje, što i pa punktu 10.
A ŭvohule, chto nie ryzykuje, toj nie pje šampanskaje. Pośpiechaŭ na Jeŭrapiejskim Maršy. Žyvie Biełaruś!
Napisanaje vyšej źjaŭlajecca kropkaj hledžańnia aŭtara. Krytyka vitajecca.
Kamientary