Vykanaŭca supierchita «Ščučynščyna» Alena Zuj-Vajciachoŭskaja raspaviała pra novuju pracu i zmahańnie z depresijaj
Aktrysa Alena Zuj-Vajciachoŭskaja, jana ž Jelena ŽiełudOk, kaliści skaryła biełarusaŭ chitom «Ščučynščyna». Daviedalisia, dzie ciapier jana pracuje, a zaadno pahutaryli pra depresiju, afrykanskija tancy, hod žančyny, ministra kultury, tvorčyja płany ich siamiejnaha hurta Zui i, viadoma, samoj spadaryni ŽiełudOk.
Pra pracu ŭ polskich teatrach
Voś užo čatyry miesiacy Alena Zuj-Vajciachoŭskaja pracuje ŭ varšaŭskim teatry Syrena ŭ jakaści suflora — čałavieka, jaki znachodzicca za kulisami i jaho nie bačna na scenie, ale jaki moža vyratavać uvieś śpiektakl, kali akciory zabuduć tekst.
«Heta vielmi cikavy dla mianie dośvied — pabačyć znutry, jak uładkavanaja polskaja teatralnaja kuchnia. U biełaruskich teatrach, u jakich ja pracavała, asobnaha čałavieka ŭ štacie na takija abaviazki ja nie pamiataju. Zvyčajna tekst padkazvaŭ pamočnik režysiora. Ale, nasamreč, z taho, što ja ŭžo pabačyła, vielmi redka akciory zabyvajuć tekst mienavita padčas śpiektaklaŭ. A na repietycyjach sapraŭdy dapamahać časta davodzicca — akcioram praściej adrazu abaznačyć sufloru, u jakim miescy ŭ ich vylataje niejkaje proźvišča ci ličba, čym marnavać čas na pošuki kankretnaha miesca ŭ tekście».
Aktrysa manitoryła sajt z vakansijami ŭ śfiery kultury ŭ pošukach padpracoŭki i, pabačyŭšy pasadu suflora, na nastupny dzień užo była ŭ teatry — praz paru dzion pieramovaŭ joj skazali, što jana całkam padychodzić dla hetaj roli.
«Ja dobra vałodaju polskaj movaj, zvyčajna palaki navat nie zdahadvajucca, što ja nie miascovaja, kali im pra heta nie kazać. Pieršapačatkova na heta paŭpłyvała toje, što maja maci pracavała ŭ polskim konsulstvie, i ŭ piatym-šostym kłasie ja dva hady žyła ŭ Hdańsku i vučyłasia ŭ polskaj škole. To bok, baza ŭ mianie adtul.
Ale jak dla luboha inšaha čałavieka, jaki vyvučaje zamiežnuju movu, vialikim bonusam tut źjaŭlajecca muzyčny słych i naziralnaść. Nu, i ŭsio ž my ŭžo čatyry hady žyviom u Varšavie».
Alena raskazvaje, što jaje apłata zaležyć ad kolkaści hadzin i na ruki jana atrymlivaje minimalny pa miascovych mierkach zarobak. Ale heta ŭsio roŭna bolš čym toje, što joj płacili ŭ teatry ŭ Biełarusi.
«Ale ciapier u nas jość miedycynskaja strachoŭka, jakaja raspaŭsiudžvajecca na ŭsiu siamju. Nu, i jak dla aktrysy dla mianie vielmi cikavy dośvied supracy z polskimi akciorami, režysiorami. Mnie vielmi padabajecca hety teatr. I ŭ pryncypie ŭ Polščy škoła muzyčnaha teatra na kudy bolš mocnym uzroŭni, čym u nas».
Surazmoŭca zhadvaje, što kali na adnoj z repietycyj adsutničała aktrysa, zaniataja ŭ niadaŭniaj premjery miuzikła pra byłoha mera Varšavy «Starzyński», to jana śpiavała za jaje tekst, za što sarvała apładysmienty ad režysiora i trupy. Taksama jana z zadavalnieńniem ahučvaje svaje parady-nazirańni akcioram, kali tyja nie suprać.
«Dadatkova ja praciahvaju hrać u «Chory kabiet», i nieŭzabavie my znoŭ adpravimsia na hastroli, na hety raz u Šviecyju, z našym antyvajennym śpiektaklem «Matki. Pieśnia padčas vajny». My praciahvajem kazać pra vajnu va Ukrainie sa sceny, pakul možam. Dla mianie heta vielmi važna.
Pa subotach ža vykładaju teatralnaje majsterstva dla dzietak ad 3 da 13 hod u studyi «Kupalinka». Maje dzieci ŭ teatralnuju studyju nie chodziać — jany zajmajucca muzykaj u škole. Mnie zdajecca, u Mišy (akciora Michaiła Zuja — muža Aleny. — NN) była takaja mara, kab jany stali ŭdzielnikami našaha hurtu. Ci, prynamsi, stvaryli b ułasny ź dziećmi našych siabroŭ (bo ŭ taho ž Dzimy Jesianieviča jaho Varvara doŭha zajmałasia fartepijana). Ale voś małodšuju Maryjku ja b addała dadatkova na animacyju da Andrusia Takindanha ŭ «Kupalincy». Bo jana ŭžo i jutub sabie zaviała, i tyktok, pastajanna niešta zdymaje i mantuje. Adnak najpierš ja za toje, kab dzieci sami abirali toje, što im prynosić radaść. Toje, u čym jany siabie dobra adčuvajuć i znachodziać resurs».
Aktrysa dadaje, što dzieci ŭžo amal całkam adaptavalisia ŭ Polščy — małodšaja 10‑hadovaja dačka navat niadaŭna pryznałasia ŭ tym, što pačała dumać pa-polsku. Ale ŭ starejšaha syna ŭsio jašče čas ad času praskokvaje pytańnie «kali pajedziem dadomu?»
«Ja dumaju, što jany sumujuć pa svaich dziciačych uspaminach, pa miescach, dzie im było dobra i viesieła — sieści ŭ ciahnik i jechać nočču da babuli; hulać pa sadzie, kudy možna było vyjści ŭ pižamie basanož. Niahledziačy na polskich siabroŭ i atačeńnie, jany praciahvajuć zastavacca biełarusami. I buduć imi.
Ja starajusia im nahadvać u tym liku pra toje, što treba viedać biełaruskuju movu. Kažu: «Kali vy nie budziecie jaje pamiatać, to jaje nie budzie, jana jak by zahinie». Nu i my sami robim usio dla taho, kab jany nie zabyvalisia, kab pamiatali svaje karani.
«Mnie padavałasia, što dalej kaniec śvietu, usio zastałosia ŭ minułym»
Amal try hady aktrysa była ŭ terapii i hod z hetaha času — na antydepresantach.
«Ja prajšła praz roznyja stadyi depresii. Kali my jašče žyli ŭ Lvovie, pačałosia z taho, što mnie stała niecikava, što adbyvajecca ŭ maim žyćci. Mnie było važna prosta padniacca zranku, nakarmić dziaciej, adpravić ich u škołu ci ŭ sadok, paśla zabrać plus niešta arhanizavać vakoł ich zdaroŭja i raźvićcia. Štodzień ja čakała, kali ŭžo pryjdzie viečar i možna budzie chutčej lehčy spać.
Paśla pačatku vajny my pierajechali ŭ Polšču, i ja kančatkova zhubiła pačućcio biaśpieki, jakoje pastupova pačała hublać z pačatkam represij suprać nas u Biełarusi. Mnie padavałasia, što dalej kaniec śvietu, usio zastałosia ŭ minułym. Z hetym šerym, biespraśvietnym pačućciom ja žyła, starajučysia vykonvać funkcyi maci, začyniajučysia ŭ prybiralni, kab papłakać u ručnik.
Pamiataju, napiaredadni Novaha hodu — 2024 (na toj momant ja była ŭžo ŭ terapii paŭhoda) siabroŭka, što pryjechała ŭ hości, paraiła: «Lena, ja nie budu ciabie zmušać, ale schadzi, kali łaska, na kansultacyju da psichijatra». Ja ž doŭhi čas dumała, što sama z hetym usim dam rady, nie chacieła miedykamientoznaj dapamohi, ale na toj Novy hod mnie stała tak strašenna, što ja zrazumieła — treba iści».
Siońnia kožnuju niadzielu Alena bavić čas na afrykanskich tancach. Heta stała dla aktrysy dadatkovaj terapijaj.
«Tam takaja kłasnaja hrupa! Taki dobry vykładčyk! Ja vychodžu paśla zaniatkaŭ z žadańniem žyć. Atrymlivaju dobruju pierazahruzku, zarad badzioraści», — paśmichajecca.
«U nas niama mieniedžara, a my sami — ni razu nie mieniedžary»
U listapadzie 2024‑ha ŭ Aleny z mužam vyjšaŭ albom «Arka» ŭ miežach ich siamiejnaha prajekta — muzyčnaha hurtu Zui. Usie pieśni dla jaho byli napisanyja jašče ŭ Biełarusi, što cikava, bo mnohija ź ich vielmi suhučnyja siońnia pačućciam emihrantaŭ.
Pry vialikim pośpiechu ŭ aŭdytoryi Zui, na žal, pakul nie mohuć vystupać tak časta, jak usim chaciełasia b.
«Adkaz tut vielmi prosty: u nas niama mieniedžara, a my sami — ni razu nie mieniedžary. Śpiavać i vystupać — kali łaska, nas tut chlebam nie karmi. Ale z arhanizacyjaj hetaha ŭsiaho pakul nie atrymlivajecca».
Pry hetym užo pišacca materyjał na novy albom.
«Jość śviežyja tvory, jak minimum adzin, jaki my vykonvajem užo padčas vystupaŭ. Ale ahułam u nas Miša ruchavik hetaha prajekta, jon piša bolš piesień, tamu pra budučy albom pytańnie chutčej da jaho».
«Novyja sukienki ź bliskučymi pinžačkami dla Jeleny ŽiełudOk nabyvajucca»
Papularnaść i pryznańnie aktrysie ŭ svoj čas prynios vobraz Jeleny ŽiełudOk ź jaje «Ščučynščynaj». Paśla taho chita Žałudok padaryła nam pieśni pra «Uzdu», «Ladskuju psichijatryčnuju», «Kiedyški», udzielničała ŭ adbory na «Jeŭrabačańnie» z trekam «Dziekać i ciekać», a taksama źniałasia ŭ karotkim mietry «Čyn-čyny» pralacieli ziaziulaj». Siońnia Jelena ŽiełudOk čas ad času źjaŭlajecca z kalehami z «ČynČynČenała» u karotkich humarystyčnych rolikach-parodyjach na čynoŭnikaŭ. Niekalki ź ich, naprykład, vyściobvajuć abvieščany Łukašenkam Hod žančyny.
«Ja dumaju, što i anansavańnie Hoda žančyny, i ŭsio inšaje — heta teatr u drennym sensie hetaha słova. Mnie ahułam nie vielmi cikava abmiarkoŭvać dziejańni i vykazvańni taho, chto ŭžo daŭno pakazaŭ pra siabie ŭsio, što moh pakazać. Heta čałaviek, da jakoha ja apryjory nie maju ni davieru, ni pavahi», — kamientuje Alena.
Darečy, u Biełarusi ŭ ahulnych kampanijach jana nie raz pierasiakałasia ź siońniašnim ministram kultury i akcioram Rusłanam Čarnieckim.
«Adnojčy ja pryjšła ŭ hrymiorku da znajomych. I padčas śpiektakla, pamiž scenami, zdajecca, tudy zajšoŭ Rusłan. Jon hladzieŭ na siabie ŭ lusterka, a paralelna pa radyjo hrała pieśnia «Dyjamienty» hrupy «VIA Hra» sa słovami «Ja niemnoho postoju u zierkała, mnie staniet lehčie». I jon pad hetyja słovy niešta sabie papraŭlaŭ, hledziačy ŭ lusterka. Jaho tady padkałoli, što hetaja pieśnia pryśviačajecca jamu.
Dla mianie heta vielmi simvaličny i śmiešny ŭspamin u kantekście jaho siońniašniaj pasady. Pra čałavieka, jaki vielmi chacieŭ być zaŭvažnym i značnym — i voś znajšoŭ, jakim čynam nabyć sabie vahu».
Što tyčycca płanaŭ Jeleny ŽiełudOk, pakul vialikich premjer ad jaje nie čakajecca.
«Jaje možna pabačyć u karotkich videa na tyktoku ci ŭ instahramie. Albo na mierapryjemstvach, kudy nas časam zaprašajuć. Ja vielmi šanuju hety vobraz — baču, što tvorčaść Žałudok prynosić ludziam peŭnuju radaść, jany nie suprać razam ź joj patančyć, paśpiavać, paśmiajacca. Žałudok dakładna žyvaja! I sukienki ź bliskučymi pinžačkami dla jaje časam nabyvajucca — u majoj šafie realna vialikaja častka harderoba — heta kaściumy Žałudok».
Pahladzieli film «Piaščotna da siabie», źniaty pa dzika papularnaj biełaruskaj knizie — pra zaciukanuju žančynu, jakuju chočuć zrabić dla ŭsich zručnaj33
Kamientary