Jak pravilna źviartacca pa-biełarusku: spadar, pan ci niejak jašče?
«Maładoj čyłaviek!» abo «Ženššyna!». Ci jość alternatyva takim zvarotkam?
U biełaruskaj movie jość dźvie hałoŭnyja formy pavažlivaha zvarotu: «spadar» i «pan», «spadarynia» i «pani», «spadaryčna» i «panienka», «spadarstva» i «panovie».
Słova «pan» vielmi daŭniaje. Jano vykarystoŭvałasia ŭ časy Vialikaha Kniastva (VKŁ) i Rečy Paspalitaj. Navat svojeasablivuju Radu Biaśpieki Kniastva, u jakuju z ChV stahodździa ŭvachodzili najbolš upłyvovyja mahnaty, nazyvali «panami-radaj».
Słova «spadar» bolš niepaŭtornaje, naskaje. Jano utvaryłasia ad słova «haspadar».
Styl-redaktar telekanała «Biełsat» Źmicier Saŭka nahadvaje, što słova «spadar» sustrakajecca jašče ŭ Statucie VKŁ 1588 hoda.
Ale pry SSSR jano było zabaronienaje, jak i šmat jakija prajavy admietna-biełaruskaj kultury i movy.
Paśla padzieńnia SSSR, z adradžeńniem biełaruskaj movy, słovy «spadar», «spadarstva» pačali ŭžyvać usio čaściej.
A voś vykarystańnie słova «pan», na dumku Źmitra Saŭki, źjaŭlajecca niepapularnym.
U hramadskaj śviadomaści jano asacyirujecca z zamožnym čałaviekam, a taksama z palakami. Choć słova «pan» užyvajecca da pavažlivaha zvarotu taksama ŭ Litvie i Ukrainie.
Tym nie mienš, adny kažuć «Dobry dzień, spadaru», druhija — «Dobry dzień, panie». A trecija — «Muššyna, što vy chacieli?»
A jak havorycie vy? Vykazvajciesia ŭ kamientach i hałasujcie ŭ apytancy.
Kamientary