Dzień Pieramohi

Apošni veteran vajny ŭ majoj vioscy pamior try hady tamu. Piša Źmicier Pankaviec.

Apošni veteran vajny ŭ majoj vioscy pamior try hady tamu. Akurat pierad 9 traŭnia. Byŭ Vialikdzień, paśla Radunica, i veteran syšoŭ u zapoj. Z tydzień, a mo i bolej, piŭ štodnia. Paśla apomnilisia, što dni try jaho nichto nia bačyŭ. Pačali šukać, znajšli va ŭłasnym dvary pad niejkim chlavom, z prabitaj hałavoj. Ciažka skazać adnaznačna, ci jon sam stuknuŭsia pjanym ab vuhał, ci staŭ achviaraj jakoha-niebudź sabutylnika. Znaju tolki dakładna, što nikoha ŭ turmu ŭrešcie nie pasadzili. Veteran toj byŭ maim susiedam, u vioscy jaho nazyvali «donam Pedra». Krepki byŭ dzied, jašče ŭ 80 hadoŭ biehaŭ za žančynami. Tamu i takija łacinaamerykanskija asacyjacyi. Što praŭda, złyja jazyki i pra jaho kazali, što ŭsiu vajnu prasiedzieŭ u tyle, a ŭžo paśla jaho pačali ŭznaharodžvać roznymi medalami i ordenami, ale heta ŭžo nie maja sprava. Tak ci inakš, ale mienavita tady vioska pačuła apošnija vybuchi ŭ honar veterana toj vajny.

Mierkavać, što ź śmierciu dzieda vajna pierastała davać u vioscy znaki ab sabie niapravilna. Minułaj viasnoj, pieravorvajučy kałhasnaje pole, traktaryst vykapaŭ snarad časoŭ druhoj suśvietnaj. Vyklikali sapioraŭ.

Pamiataju, jak my małyja, ryli sabie ziamlanki na «bunkiery». Kažuć, što tam padčas vajny znachodzilisia ci to našy, ci to niemcy. Pomniu, jak šmat hilzaŭ, kulamiotnych stužak my znachodzili, radujučysia takim znachodkam. Adnojčy mnie navat pašancavała adkapać sapraŭdnuju niamieckuju finku. Iznoŭ ža radaść zaškalvała. Siońnia ja dzivu dajusia, što my tak i nia vykapali ničoha bolš niebiaśpiečnaha za tyja hilzy. Pašancavała, ci jak?

Hady čatyry tamu išoŭ na harod, tre było abahnać bulbu. Nočču prajšoŭ doždžyk. Idu, baču na piasku niešta bliščyć. Spačatku prajšoŭ, nia staŭ padymać ź ziamli, bo padumaŭ, što zvyčajny piŭny korak, ale ŭrešcie raźviarnuŭsia. Padniaŭ – piać niamiecki pfenihaŭ 1942 hodu. Sa svastykaj, usio jak śled. Pakłaŭ u kišeniu.

Doma hetuju manetku pakłaŭ pobač z prababčynym aŭsvajsam. Jana, darečy, časta ŭzhadvała, jak niemcy z małymi na viaskovym vyhanie lubili hulać u futboł. Taksama raskazvała, što razam z akupantami byŭ adzin niemiec z Pavołža, Albert, dyk jon zadarma lačyŭ usich viaskoŭcaŭ. Kažuć, što niekamu z maich svajakoŭ vylečyŭ karostu. Druhaja babula, kali ŭzhadvała pra vajnu zaŭsiody płakała, jaje haniali na pracu na bałoty. Što jany tam rabili ja nia viedaju, jana nikoli nie kazała.

U vajnu moj dzied pa baćkavaj linii byŭ pałonie, u Čechii. Pracavaŭ na niejkaha biurhiera. Raskazvaŭ, što narmalny byŭ mužyk, pivam častavaŭ, nia ździekavaŭsia. Byli zvyčajnyja čałaviečyja adnosiny. Praz toje, što dzied byŭ u pałonie mienavita ŭ Čechii, marki jon nie atrymlivaŭ. Pradzied ža pa kudzieli byŭ palicajem. Zrešty, jakim palicajem! Niemcy pryjšli ŭ viosku, bolšaść mužykoŭ paśpieła schavacca ŭ les, pradzied nie paśpieŭ. Pryznačyli starastam u vioscy, tak i prabyŭ im da kanca vajny. Prynamsi, tak raskazvajuć u siamiejnych historyjach. A jak tam było nasamreč ja, naturalna, nia viedaju. Navat nia viedaju, što ź im było potym, bo ni maci, ni baba nie lubili i nia lubiać pra heta kazać. Maŭčać.

Dla mianie vajna nie zastajecca skončanaj, pakul u padručnikach historyi nia znojdziecca miesca nia tolki dla savieckich veteranaŭ, ale i dla tak zvanych kalabarantaŭ. Što b ni kazali, ale i tyja, i tyja zmahalisia za našu Baćkaŭščynu. Darma, što pa roznyja baki. Nie zastajecca sumnievaŭ, što vajna była bolš šmathrannaj i strakataj, čym ciapier pryniata pisać. Nie było vyklučna biełaha ci čornaha, zaŭsiody było mnostva inšych koleraŭ i adcieńniaŭ. Na vajnie tym bolš.

Što b chto ni kazaŭ, ale nasamreč byŭ ździejśnieny podźvih pieramohi nad nacyzmam. Sa śviatam, darahija veterany!

Źmicier Pankaviec

Fota Andreja Lankieviča

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0