Presa Brytanii: jak pracuje «mašyna chłuśni Pucina»
U ahladzie brytanskich haziet:
- Zajavy Trampa ŭsialajuć žach u krainy Bałtyi
- Amierykanskija vybary i rasijskija chakiery
- «My pavinny abrynucca na mašynu chłuśni Pucina»
«Heta žach»
Financial Times publikuje analityčny artykuł ahladalnika Ryčarda Miłna, pryśviečany zajavam kandydata ŭ prezidenty ZŠA ad Respublikanskaj partyi Donalda Trampa nakont krain Bałtyi.
Čaho varta, piša Miłn, adna tolki niadaŭniaja remarka Trampa, jakaja paraŭnoŭvaje Estoniju «z pryharadam Sankt-Pieciarburha».
Kandydat respublikancaŭ admaŭlajecca harantavać Estonii, Łatvii i Litvie abaronu ZŠA ŭ vypadku rasijskaha ŭvarvańnia, usialajučy tym samym žach u miascovych palitykaŭ, praciahvaje aŭtar artykuła.
Dla mnohich u Talinie, Ryzie i Vilni ŭsio siońnia vyhladaje tak, niby spraŭdžvajucca ich najhoršyja strachi.
«Čałaviek, jaki staić za krok ad taho, kab stać lidaram krainy, jakaja źjaŭlajecca ich bližejšym sajuźnikam, sihnalizuje ich samamu vialikamu vorahu, što, mahčyma, nie stanie pieraškadžać jašče adnamu zachopu terytoryi», — kanstatuje Miłn, nahadvajučy pra niadaŭniuju aneksiju Kryma Rasijaj.
«Heta žach. Dla nas, dla Jeŭropy, dla luboj krainy, jakaja maje adnosiny z ZŠA, usio heta moža abiarnucca žacham», — zajaviŭ vydańniu Ojars Kałninš, staršynia kamiteta pa zamiežnych spravach łatvijskaha siejma.
«Rasijskaja aneksija Kryma 2014 hoda, — piša Miłn, — stała dla krain Bałtyi i Polščy pryčynaj dla chvalavańniaŭ z nahody taho, ci hatovyja amierykancy pamierci za svabodu, skažam, Narvy — estonskaha horada na rasijskaj miažy, dzie pražyvaje mnostva etničnych ruskich».
Dva hady tamu prezident ZŠA Barak Abama asabista prybyŭ u Talin, kab prademanstravać usim rašučaść Złučanych Štataŭ pryjści na dapamohu sajuźnikam, kirujučysia Piatym artykułam Statuta NATA, nahadvaje ahladalnik Financial Times.
Što budzie pry Trampie, kali jon usio ž pieramoža na vybarach, nie moža skazać nichto. Adnak u jaho kamientarach nakont krain Bałtyi i NATA ŭ cełym, zaznačaje Miłn, jość i niejkaje ziernie praŭdy: kali Estonija tracić na abaronu zvyš pradpisanych NATA 2% VUP, to Łatvija i Litva vyłučajuć na tyja ž mety krychu bolš za 1%.
Tak što słovy Trampa ab tym, što, maŭlaŭ, niekatoryja krainy NATA «nie płaciać pa svaich rachunkach», i što jon budzie abaraniać krainy Bałtyi, «kali jany całkam vykanajuć svaje abaviazacielstvy» — heta, miarkujučy pa ŭsim, jak raz pra ich.
Ojars Kałninš pry hetym adznačaje, što Słavienija — radzima treciaj žonki Trampa, Miełanii — vydatkoŭvaje na abaronu ŭsiaho 0,94% VUP.
«Ja zadajusia pytańniem, ci budzie vahacca Tramp, kali člen NATA Słavienija padvierhniecca napadu?» — cytuje słovy łatvijskaha palityka Financial Times.
«Samaja niebiaśpiečnaja»
«Źjaŭlajecca ŭsio bolš śviedčańniaŭ na karyść taho, što rasijskija chakiery sprabujuć paŭpłyvać na amierykanskija vybary», — piša ŭ Independent ahladalnik Ien Bireł.
Aŭtar artykuła pryhadvaje situacyju 2014 hoda, kali napiaredadni prezidenckich vybaraŭ va Ukrainie niejkija złamyśniki sprabavali sarvać hałasavańnie, uzłamaŭšy kampjutarnuju sistemu vybarčaj kamisii.
Na dumku Bireła, mahčyma, znakamitaja ataka na ŭkrainski CVK była pradvieśnikam taho, što adbyvajecca siońnia ŭ ZŠA i inšych krainach.
Jak miarkujuć šmatlikija ekśpierty, sierviery Demakratyčnaj partyi ZŠA ŭzłomvali dźvie kamandy chakieraŭ, «abiedźvie majuć suviazi z maskoŭskimi padraździaleńniami raźviedki».
Kali ŭsia hetaja infarmacyja paćvierdzicca, to situacyja, miarkuje Bireł, ujaŭlajecca paprostu nievierahodnaj: «Zamiežnaja dyktatura sprabuje paŭpłyvać na hałasavańnie, padčas jakoha vyznačajecca lidar samaj upłyvovaj krainy Zachadu».
Daviedacca pra toje, što Maskva robić sproby manipulavać najvažniejšymi prezidenckimi vybarami, dosyć niepryjemna, praciahvaje aŭtar artykuła, adnak padobnaje ŭ apošni čas zdarajecca i ŭ inšych krainach, i nie tolki va Ukrainie.
«Adzin skandynaŭski ministr raspavioŭ mnie, što jany ŭvieś čas sutykajucca z kibieratakami na ich abaronnyja i enierhietyčnyja sistemy», — piša Ien Bireł.
Pavodle jaho słoŭ, anałahičnyja historyi ŭźnikali i ŭ ŭschodniejeŭrapiejskich krainach.
«Kaliści Saviecki Sajuz imknuŭsia raspaŭsiudzić kamunizm pa ŭsim kantyniencie. Siońnia my bačym, jak ich naščadki ŭ Kramli pad kiraŭnictvam viortkaha byłoha apieratyŭnika KDB imknucca pavialičyć raskoł siarod zachodnich demakratyj», — adznačaje aŭtar.
«Rasija — nie adzinaja kraina, jakaja zajmajecca padobnymi rečami, adnak ŭvachodzić u lik samych efiektyŭnych. A z ulikam jaje mahčymaha ŭmiašańnia ŭ vybary ŭ ZŠA, to, biezumoŭna, jana — samaja niebiaśpiečnaja», — piša Ien Bireł na staronkach Independent.
«Nastrojvaje suprać Zachadu»
Times pryśviačaje artykuł daśledavańniu materyjałaŭ rasijskaha telekanała RT, jaki viaščaje ŭ Brytanii. Daśledavańnie praviali supracoŭniki fakulteta palityki i mižnarodnych adnosin Oksfardskaha ŭniviersiteta pad kiraŭnictvam Moniki Rychtar.
«Telestancyja, jakaja karystajecca padtrymkaj Kramla, paśpiachova nastrojvaje hledačoŭ suprać Zachadu», — adznačaje hazieta.
Pavodle jaje słoŭ, kamanda Rychtar praviała pieršy svajho rodu «ekśpierymient u kantralavanych umovach», vyvučajučy efiekt ŭździejańnia viaščańnia RT na anhłamoŭnuju aŭdytoryju.
U daśledavańni pryniali ŭdzieł bolš čym 1000 dobraachvotnikaŭ, infarmuje Times.
Dla pakazu navukoŭcy adabrali dva videa: epizod z prahramy RT CrossTalk, jakaja vyjšła ŭ efir u 2014 hodzie i była pryśviečana padziejam va Ukrainie. Udzielniki prahramy, u pryvatnaści, abmiarkoŭvali pravy ruskamoŭnych žycharoŭ krainy.
Druhim byŭ abrany ŭryvak ź pieradačy Bi-bi-si HARDTalk, u jakim taksama išła razmova pra Ukrainu, stanovišča ruskamoŭnaha nasielnictva i aneksiju Kryma.
Ekśpierymient, praciahvaje Times, składaŭsia z nastupnaha: častcy aŭdytoryi pakazali tolki epizod dyskusii na RT, inšaj častcy — abodva videa. Paśla ŭsim udzielnikam zadali pytańni pra ich staŭleńnie da ŭbačanaha.
«Tyja, kamu prademanstravali prahramu RT, z bolšaj vierahodnaściu vykazvali niehatyŭny punkt hledžańnia z nahody palityki Zachadu ŭ dačynieńni da Ukrainy i ličyli, što svabodnaje volevyjaŭleńnie ruskamoŭnych žycharoŭ znachodzicca pad bolšaj pahrozaj, čym svabodnaje volevyjaŭleńnie etničnych ukraincaŭ», — paviedamlaje vydańnie.
Adnak efiekt ŭździejańnia viaščańnia RT na aŭdytoryju vidavočna źnižaŭsia ŭ tym vypadku, kali ŭdzielniki mieli mahčymaść paznajomicca i z uryŭkam z prahramy Bi-bi-si, pakazvaje Times.
Vynikam daśledavańnia navukoŭcaŭ Oksfardskaha ŭniviersiteta pryśviečany apublikavany ŭ Times kamientar ahladalnika vydańnia Oliviera Kama, pad zahałoŭkam «My pavinny abrynucca na mašynu chłuśni Pucina».
Jak adznačaje Kama, u hady chałodnaj vajny šyrokamaštabnaje viaščańnie na Saviecki Sajuz i krainy sacyjalistyčnaha łahiera było dla Zachadu častkaj stratehii strymlivańnia.
Siońnia ž situacyja źmianiłasia z dakładnaściu naadvarot: «Aŭtakratyi sprabujuć dasiahnuć svaich źniešniepalityčnych metaŭ z dapamohaj viaščalnych słužbaŭ, jakija dobra finansujucca».
Roźnica, na dumku ahladalnika, jašče i ŭ tym, što «hetyja stancyi nie pastaŭlajuć infarmacyju, naohuł ni kropli», zajmajučysia pieravažna raspaŭsiudžvańniem prapahandysckich materyjałaŭ i teoryj zmovy.
Aŭdytoryja RT ŭ Brytanii paraŭnalna małaja, adnak patrabavańni miedyja-rehulatara Ofcom adzinyja dla ŭsich: paviedamlać pra naviny z naležnaj abjektyŭnaściu i niepraduziataściu.
Pa słovach Kama, Ofcom nie raz i nie dva, a cełych 15 razoŭ ukazvaŭ RT na parušeńni zakanadaŭčych patrabavańniaŭ, jakija pradjaŭlajucca da viaščańnia.
«Heta pradkazalna, pakolki RT — nie navinny kanał. Heta mudrahielistaja reč, jakaja składajecca z dymu, lusterkaŭ i biaźlitasnaj kryvadušnaści», — vykazvaje mierkavańnie ahladalnik Times, zaklikajučy Ofcom pryniać u adnosinach da RT samyja strohija miery.
Kamientary