U pieršy dzień novaha hoda nielha łajacca, uspaminać čorta i rabić drennyja ŭčynki

Novy hod nie za harami. Pra toje, jak u Biełarusi było pryniata adznačać heta śviata,

raskazała staršy navukovy supracoŭnik Instytuta mastactvaznaŭstva, etnahrafii i falkłoru imia Kandrata Krapivy NAN Biełarusi Taćciana Kucharonak.

U hetych adnosinach admietnym byŭ pieršy dzień novaha hoda. Narodnyja tradycyi biełarusaŭ zabaraniali ŭ hety dzień łajacca, uspaminać čorta, havaryć pra śmierć, rabić drennyja ŭčynki, bo ličyłasia, što tak i budzie ŭvieś hod. Pa hetaj pryčynie ŭsie staralisia rabić adno dla adnaho tolki pryjemnaje. Ranicaj kožny haspadar abychodziŭ svaje haspadarčyja pabudovy i rassypaŭ va ŭsie baki pšanicu, avios, jačmień, kab uvieś hod byŭ uradlivym. A pažyłyja ludzi staralisia nie chadzić da abiedu ŭ hosci, kab svojskaja žyvioła nie ŭciakała z dvara.

Z nadziejaj i tryvohaj čakali pieršaha hościa ŭ dom. Bo ličyłasia,

što ŭ novym hodzie pašancuje va ŭsich haspadarčych i siamiejnych spravach tym, da kaho ŭ hosci pieršym pryjdzie mužčyna.

A kab być zdarovym, badziorym i aktyŭnym na praciahu ŭsiaho hoda, nieabchodna ŭstać vielmi rana, pryniesci vady z kałodzieža i pamycca joju. U pieršy dzień novaha hoda sačyli za nadvorjem, kab daviedacca jaho prahnoz na budučyniu. Zhodna z prykmietami, kali išoŭ śnieh, čakali śniežnuju zimu i bahaty ŭradžaj. Uschodni viecier pradkazvaŭ haračaje i suchoje leta, zachodni — mokraje, paŭnočny — chałodnaje z hradam, a paŭdniovy viecier — ciopłaje i ŭradlivaje.

A voś napiaredadni Novaha hoda ŭ Biełarusi dziaŭčaty pačynali varažyć ab zamužžy, charaktary budučaha muža i siamiejnym žycci. Varažyli i chłopcy, ale radziej. Najbolš papularnym u viaskovaj moładzi byŭ sposab varažby na roznych pradmietach — cot abo niacot. Parny lik simvalizavaŭ siamiejnuju paru, a niaparny — adzinotu. Naprykład, vychodzili ŭ dvor i nabirali droŭ. Pryniosšy ich u dom, ličyli, cotnaja abo niacotnaja kolkaść. Z hetaj ža metaj abchoplivali doški ŭ štykietniku. I znoŭ cotny lik abo niacotny aznačaŭ albo blizkaje viasielle, albo naadvarot. Praktyčna ŭsiudy sustrakaŭsia i taki zvyčaj: pasiarod doma nasypali kučku zbožža i puskali pieŭnia padziaŭbać, a reštku pieraličvali.

Akramia taho, zhodna z pavierjem, u navahodniuju noč śniacca praročyja sny.

Kab ubačyć u śnie budučaha muža, dziaŭčyna brała sa śviatočnaha stała krychu kucci i, zaharnuŭšy jaje ŭ chuscinku, kłała pad padušku. Na Pinščynie i ŭ zachodnich rajonach Biełarusi dziaŭčaty i chłopcy stavili ŭ hetu noč pad łožak, na jakim spali, harščok z vadoju i źvierchu ŭkładvali kryž‑nakryž łučynu. Toj, chto ŭ śnie pierachodziŭ pa hetym «mastku», i pavinien byŭ stać žanichom abo niaviestaj. U śviatočnuju noč dziaŭčaty kłali pad padušku hrabieńčyk: budučy žanich pavinien byŭ u śnie pryčasacca im.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0