Biełarus vykładaje ŭ Polščy robatatechniku i prahramavańnie dzieciam emihrantaŭ

Vadzim Kručkoŭ vykładaje matematyku i prahramavańnie dzieciam emihrantaŭ, kab tyja zachavali movu i nie stracili zacikaŭlenaść da pradmietaŭ u škole. Paralelna biełarus raźvivaje vykładčyckaje kamjunici biełarusaŭ u Polščy i maryć stvaryć anłajn-škołu pa robatatechnicy. Vadzim raskazaŭ Most, jak paśla emihracyi zdoleŭ viarnucca ŭ prafiesiju.

U Biełarusi Vadzim jak repietytar vykładaŭ pieravažna robatatechniku, ale taksama davaŭ zaniatki pa łohicy i fizicy vučniam pačatkovych kłasaŭ.

— Ja rabiŭ davoli maštabnyja prajekty. Naprykład, ładziŭ robatatechničnyja spabornictvy na 2,5 tys. čałaviek, a taksama vyvoziŭ našyja zbornyja pa robatatechnicy ŭ Kosta-Ryku, Indyju i Katar, — zhadvaje jon.

U Polšču biełarus pierajechaŭ viasnoj 2022 hoda. Emihracyja adbyvałasia ŭ davoli chutkich i chaatyčnych umovach, ale Vadzim mieŭ papiaredniuju damoŭlenaść z dyrektaram adnoj z anłajn-škoł — tamu nakont pošuku pracy mocna nie chvalavaŭsia.

— Stelefanavaŭsia z ejčarami, ale praź dzień ci dva jany adkazali, što nie mohuć mnie ničoha prapanavać. Čamu — było niezrazumieła. Ja znoŭ źviazaŭsia z dyrektaram, kab udakładnić, što ž mnie treba palepšyć u reziume. Akazałasia, što ja zanadta kvalifikavany, kab pracavać u ich zvyčajnym nastaŭnikam.

Vadzim sprabavaŭ damovicca sa škołaj: kazaŭ, što supracoŭnictva moža być karysnym i jamu. Vykładčyk chacieŭ vyvučyć Python, a taksama pačać vykładać pa-anhlijsku. Ale nie spracavała — u anłajn-škołu repietytara nie ŭładkavali.

«Atrymlivaŭ kala 200 rubloŭ — nie taja suma, na jakuju možna pražyć u Polščy»

Tady Vadzim pajšoŭ pracavać u dastaŭku, a paralelna pačaŭ dumać, jak viarnucca ŭ prafiesiju. Sprabavaŭ publikavać abjavy ŭ emihranckich Facebook-hrupach i Telegram-čatach, ale vodhukaŭ amal nie atrymlivaŭ.

— Hrošy pastupova zakančvalisia. Jašče niekalki miesiacaŭ ja atrymlivaŭ kala 200 rubloŭ ad anłajn-zaniatkaŭ ź biełarusami, ale heta nie taja suma, na jakuju možna pražyć u Polščy. Nie viedaŭ, što rabić, było vielmi składana.

Tady pa paradzie znajomaha Vadzim spraściŭ schiemu naboru, kab patencyjnyja vučni mahli biez papiaredniaj suviazi z repietytaram zapisacca praz formu na probny zaniatak. Heta spracavała: ludzi stali raźbirać słoty. Paśla probnaha biaspłatnaha ŭroku zastavałasia navučacca kala 40% klijentaŭ.

«U Amierycy asnoŭnaja meta nie matematyka, a mova»

Ciapier Vadzim viadzie i indyvidualnyja, i hrupavyja zaniatki. Jon vykładaje dla biełaruskich dziaciej, jakija žyvuć u Polščy. Ale taksama pracuje z techaskaj škołaj, jakaja prapanoŭvaje zaniatki na ruskaj movie, kab zachavać movu ŭ emihrantaŭ druhoha pakaleńnia.

Źviartajucca da Vadzima i ruskamoŭnyja emihranty, jakija žyvuć u Vialikabrytanii, Litvie, Partuhalii, Čechii, Šviejcaryi i Ispanii. U zaležnaści ad krainy adroźnivajucca i zapyty, ź jakimi vučni prychodziać da repietytara.

— U Amierycy asnoŭnaja meta nie sama matematyka abo prahramavańnie, a mova. Ale heta zavaročvajuć u taki adukacyjny farmat: kali niečaha novaha daznaješsia — dobra, kali nie daznaješsia — usio roŭna dobra.

«U polskim licei dzicia vyvučaje amal vyšmat druhoha kursu BDUIR»

U Polščy, adznačaje Vadzim, situacyja vyhladaje inakš: upłyvajuć asablivaści školnaj prahramy pa matematycy. Na jaho dumku, da vośmaha kłasa pradmiet vykładajuć davoli ścipła, navat u paraŭnańni ź Biełaruśsiu abo Ukrainaj.

— Niekatoryja baćki źviartajucca da mianie, kab dapamahčy nie stracić toj uzrovień, jaki byŭ napracavany ŭ Biełarusi. Šmat biełaruskich dziaciej paśla pierachodu ŭ polskija škoły atrymlivajuć vyšejšyja bały i traplajuć na alimpijady — u peŭny čas im naŭprost robicca niecikava vyvučać toje, što jany ŭžo i tak viedajuć.

Taksama da Vadzima źviartajucca, kali jość patreba pastupić u polski licej. Mienavita tam nahruzka pavialičvajecca.

— Na čaćviortym kursie liceja dzicia vyvučaje amal vyšmat druhoha kursu BDUIR. To-bok pachać ty pačynaješ tolki ŭ licei. Ale trapić tudy składana — treba brać dadatkovyja zaniatki dzieści ź siomaha-vośmaha kłasa.

«U Polščy nie ŭsprymajuć robatatechniku jak šlach u budučyniu»

Vadzim zaŭvažaje, što ŭ Polščy popyt na robatatechniku siarod vučniaŭ nižejšy ŭ paraŭnańni ź Biełaruśsiu. Vykładčyk miarkuje, što heta abumoŭlena karjernymi pierśpiektyvami, bo ŭ Biełarusi adna z hałoŭnych mahčymaściaŭ zarabić — pajści ŭ IT-śfieru abo inžynieryju.

— Da Polščy ja navat nie vykładaŭ školnuju matematyku. Ale tut daviałosia pierakvalifikavacca, bo pradmiet bolš zapatrabavany, čym prahramavańnie abo taja ž robatatechnika. U Polščy dzicia moža pajści ŭ miedycynu, litaraturu abo biźnies — i ŭsio roŭna zarablać dobryja hrošy. Tut robatatechniku nie ŭsprymajuć jak šlach u budučyniu — heta dadatkovaja raźvivaška na adnym uzroŭni z basiejnam.

Niahledziačy na heta, Vadzim maryć pabudavać razam z adnadumcami anłajn-škołu robatatechniki.

«Ja amal samy darahi repietytar u svaim kamjunici»

Paralelna z repietytarstvam Vadzim biare aktyŭny ŭdzieł u supołcy biełaruskich vykładčykaŭ u Polščy: ładzić vebinary, administruje tematyčny Telegram-kanał i pravodzić afłajn-kanfierencyi.

Majučy znosiny z nastaŭnikami, biełarus prychodzić da vysnovy, što asnoŭnyja prablemy, ź jakimi tyja sutykajucca — składanaść viartańnia ŭ śfieru paśla emihracyi. Adny nie mohuć paćvierdzić dypłomy, inšym brakuje movy dla vykładańnia ŭ polskich ustanovach adukacyi, trecija pracujuć praź inkubatary, jakija zabirajuć dadatkovy adsotak.

— Šmat vykładčykaŭ aceńvajuć svaju pracu vielmi tanna, bo pryzvyčailisia aryjentavacca na biełaruski rynak. Ja nie siarod ich, naadvarot, amal samy darahi repietytar u svaim kamjunici, — śmiajecca Vadzim. — Moj čas indyvidualnaj pracy z vučniam kaštuje 160 złotych — heta vielmi doraha. Ale treba razumieć, što ŭ hetuju sumu ja ŭklučaju padrychtoŭku da zaniatkaŭ, pravierku chatniaha, materyjały.

«Štohod nabirać vučniaŭ usio składaniej»

Na dumku Vadzima, niahledziačy na prablemy, mahčymaści zastacca ŭ adukacyjnaj śfiery ŭsio roŭna jość.

— Sapraŭdy, štohod usio składaniej nabirać vučniaŭ. Mahčyma, jašče hod-dva — i ja ich nie znajdu: treba pierachodzić na anhlijskuju i polskuju movy. Dla biełaruskich nastaŭnikaŭ ja baču i inšyja varyjanty, jak zastacca ŭ śfiery. Naprykład, možna rychtavać da ekzamienaŭ pa internacyjanalnym bakałaŭryjacie — heta zaraz vielmi cenicca. Ci rychtavać da brytanskich abo amierykanskich ekzamienaŭ.

Vadzim zhadvaje, jak dapamahaŭ adnamu sa svaich vučniaŭ rychtavacca da ekzamienu pa matematycy na ispanskaj movie. Biełarus, jak i jaho vučań, movy nie viedali — terminy ŭ zadačach pierakładali i raźbirali razam.

— Ja pakazaŭ vučniu, jak, nie viedajučy pałovy sensu, usio roŭna možna rašyć zadaču. Sprabuju pastavić siabie tak, kab dzieci hladzieli na mianie i razumieli: ja nie niejki suśvietny rozum, jaki ŭsio viedaje, a taksama, jak i jany, rablu pamyłki. Kali vučni heta bačać, u ich adrazu ŭzrastaje davier — paśla dzieci i sami pierastajuć bajacca pamyłak u svajoj pracy, — upeŭnieny Vadzim.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0