Vuście Muchaŭca pieraharadzili dambami. Jaho rukavy vakoł cytadeli Bresckaj krepaści pieratvarylisia ŭ bałota
Bieraściejcy skardziacca na stan abvodnaha kanała vakoł Bresckaj krepaści, jaki imkliva pieratvarajecca ŭ bałota sa stajačaj zialonaj vadoj i niepryjemnym pacham.
U pačatku kastryčnika ŭ tredsach znoŭ razharełasia dyskusija nakont stanu hetaj vodnaj sistemy.
«Daŭno nie byŭ u Bresckaj krepaści. Kamuści ž pryjšła ŭ hałavu hienijalnaja ideja pieraharadzić dambami abvodny kanał. Pa zadumie, napeŭna, heta pavinna było napoŭnić jaho vadoj, a na spravie prosta pieratvaryła ŭ bałota», — aburyŭsia aŭtar publikacyi. Kali ž adzin z kamientataraŭ sa škadavańniem zhadaŭ, što raniej pad mostam stajaŭ hałavień, aŭtar adznačyŭ, što ciapier praź miełkavodździe rybu «možna rukami łavić».
Ahułam u kamientaryjach mierkavańni padzialilisia. Častka karystalnikaŭ vystupiła ŭ abaronu hidratechničnych zbudavańniaŭ.
«Zabałočvańnie Muchaŭca pavinna chvalavać vas mienš za ŭsio. Kali b nie hetyja damby, jakija nie dajuć vadzie syści ŭ vysachły Buh, vy b užo ciapier karystalisia vadoj z abmiežavańniami», — adznačyŭ adzin z udzielnikaŭ dyskusii.
Jašče adzin kamientatar padkreśliŭ, što bieź pieraharodki kanał užo pieratvaryŭsia b u zvyčajnuju piešachodnuju ściežku, choć anšłahi kateharyčna zabaraniajuć prachod pa hrabianiach dambaŭ.
Dla čaho ŭźviali damby
Kastryčnickija sprečki — heta praciah prablemy, jakaja vostra staić jašče ź leta. Dźvie damby z bujnoha druzu byli ŭźviedzienyja pierad upadzieńniem raki Muchaviec u Buh. Adna ź ich pieraharodžvaje vuście pravaha rukava kala Bryhickaha mosta, a druhaja — levy rukaŭ niepadalok ad muzieja «Biareście». Meta nasypaŭ — štučna ŭtrymlivać uzrovień vady ŭ Muchaŭcy, pieraškadžajučy jaje imklivamu ścioku ŭ rečyšča Buha.
Sioleta Jeŭropa pieražyła biesprecedentnuju zasuchu. U žniŭni 2026 hoda ŭzrovień vady ŭ rekach Rejn i Dunaj upaŭ da histaryčnych minimumaŭ, paralizavaŭšy sudnachodstva i pracu atamnych elektrastancyj. Nie abyšło heta i Biełaruś.
Jašče ŭ siaredzinie červienia haradžanie zaŭvažyli, što levy rukaŭ Muchaŭca kala Trocharačnaj bramy nastolki straciŭ u abjomie, što na pavierchniu vyjšła hleistaje dno, a Buh u rajonie Varšaŭskaha mosta adstupiŭ ad zvykłych bierahoŭ na dziasiatki mietraŭ. U susiedniaj Polščy navat aficyjna abviaścili hidrałahičnuju zasuchu dla basiejna Buha, zafiksavaŭšy padzieńnie raschodu vady nižej za krytyčnyja parohi.
Kab paźbiehnuć katastrafičnaha abmialeńnia Muchaŭca, miascovyja ŭłady i pabudavali dźvie damby ŭ jaje vuściach. Pieraliŭnyja damby dajuć vadzie ŭciakać z Muchaŭca ŭ Buh, tolki kali ŭzrovień nazapašanaj vady ŭ rečyščy Muchaŭca pieravyšaje vyšyniu dambaŭ. Taki pieraliŭ moža było bačyć u siaredzinie leta, jak tolki damby źjavilisia.
Adnak štučnaje rehulavańnie ŭzroŭniu vady pryviało da taho, što ŭžo vosieńniu abodva rukavy Muchaŭca (ci jak ich jašče nazyvajuć abvodny kanał krepaści) pieratvarylisia ŭ stajačyja vadajomy.
U spałučeńni z vysokimi tempieraturami i małym abjomam apadkaŭ ciopłaja stajačaja vada pieratvarajecca ŭ idealnaje asiarodździe dla vybuchovaha razmnažeńnia sinie-zialonych vodaraściaŭ (cyjanabakteryj). Kali hetaja bijamasa pačynaje admirać, uźnikaje praces hnijeńnia, jaki supravadžajecca niepryjemnym pacham i deficytam kisłarodu dla vodnych nasielnikaŭ.
Na «smurod ad bałota» i ćvicieńnie vady bieraściejcy skardzilisia ŭ sacsietkach jašče ŭ vieraśni. Prablemu, adnak, pakul naŭrad ci možna vyrašyć.
Buh tak i nie adnaviŭsia paśla zasuchi
Nieviadoma, ci źjaŭlajecca zabieśpiačeńnie peŭnaha ŭzroŭniu vady ŭ Muchaŭcy važnym dla kamunalnych słužbaŭ i pramysłovaści horada, ale damby naŭrad ci źniknuć da nastupnaha hoda — Buh tak i nie adnaviŭsia paśla letniaj zasuchi.
Hidrałahičny post va ŭkrainskaj Kamiency-Buhskaj stanam na pačatak kastryčnika fiksuje ŭzrovień vady ŭ Buhu na adznacy 56 sm, post u polskim Uładavie, vyšej pa ciačeńni ad Bresta, 54 sm. Heta ŭ try razy mienš za siaredniuju šmathadovuju normu ŭ 156 sm. Kali ciapier prybrać damby, vada z Muchaŭca prosta vyciače ŭ Buh, i Muchaviec abmialeje.
Kastryčnik naležyć da letnie-asieńniaj miežani — pieryjadu ź nizkim ustojlivym uzroŭniem vady ŭ rekach. Vosieńskija apadki nie zdoleli vypravić situacyju z hidrałahičnaj zasuchaj, bo vilhać adrazu ŭbirajecca vysušanaj hlebaj i nie dachodzić da rečyščaŭ Buha i jaho prytokaŭ. Situacyja z vodnaściu ŭ biełaruskich rekach moža vypravicca tolki ź viesnavymi pavodkami ŭ 2027 hodzie.
Vyratavańnie ci samapadman?
Vykarystańnie płacin i dambaŭ jak sposabu baraćby z małavodździem maje svaich praciŭnikaŭ. Mižnarodnaja hrupa vučonych z Upsalskaha ŭniviersiteta (Šviecyja) dakazała, što vadaschoviščy i płaciny paradaksalnym čynam pavialičvajuć patencyjnuju škodu ad zasuchi. Štučnaje ŭtrymańnie vady stvaraje iluziju biaśpieki, pravakujučy pavieličeńnie spažyvańnia (tak zvany «cykł popytu i prapanovy»), što pryvodzić da jašče bolš vostraha deficytu ŭ doŭhaterminovaj pierśpiektyvie.
Siońnia jeŭrapiejskija reki pieraharodžany bolš čym miljonam roznych barjeraŭ (płacin, šluzaŭ, dambaŭ). Hetaja frahmientacyja parušaje naturalny vadaabmien, pieraškadžaje mihracyi ryb i pieratvaraje žyvyja reki ŭ kaskady stajačych sažałak, schilnych da ćvicieńnia i zabałočvańnia.
U Jeŭropie nabiraje moc ruch za znos starych dambaŭ: tolki ŭ 2022 hodzie ŭ 16 krainach byli źniesienyja 325 račnych barjeraŭ dla adnaŭleńnia naturalnaj płyni.
«Naša Niva» — bastyjon biełaruščyny
PADTRYMAĆ-
U 7‑j śpiecbryhadzie ŭnutranych vojskaŭ źmianili kamandzira i ideołaha — nieŭzabavie paśla pravierki bojehatoŭnaści
-
Łatuška: Pieramovy pa Ukrainie mohuć adkryć mahčymaści dla Biełarusi. Demsiły pavinny być za stałom
-
«Ja chaču raźviejać mif, što ja vielmi mocny čałaviek, prosta tank, bo mnohija viedajuć mianie z 2020-ha». Razmova z Halinaj Kazimiroŭskaj ab pieramozie nad ciažkim dyjahnazam
Ciapier čytajuć
«Paśla pieršaha zabojstva ź im raźviałasia žonka». Što viadoma pra šmatdzietnaha Siarhieja sa Stolinskaha rajona, jaki paśla vyzvaleńnia z kałonii zabiŭ troch čałaviek3
«Paśla pieršaha zabojstva ź im raźviałasia žonka». Što viadoma pra šmatdzietnaha Siarhieja sa Stolinskaha rajona, jaki paśla vyzvaleńnia z kałonii zabiŭ troch čałaviek
Daradca prezidenta Polščy prakamientavaŭ zvarot Kaleśnikavaj i Zołatavaj: Łukašenka vypuskaje niekalki dziasiatkaŭ viaźniaŭ, a na nastupny dzień zatrymlivaje novych2323
Kamientary
Zamiest "vada ŭnizie, tolki kali vada ŭviersie bolš fiksavanaha ŭzroŭniu" možna prapuskać chacia b minimum vady, navat kali i ŭviersie jaje nie tak šmat.