U Miensku ŭšanavali ŭkrainskaha hietmana, uradženca Biełarusi

Učora ŭviečary ŭ Miensku prezentavali navukova-papularnuju knihu pra Pilipa Orlika, adnaho z samych vybitnych ukrainskich hietmanaŭ i zmaharoŭ za niezaležnaść, jaki naradziŭsia na terytoryi Biełarusi roŭna 334 hady tamu.

Pieršaja sučasnaja kniha pra hietmana Pilipa Orlika ŭ Miensku vyjšła raniej, čym u Kijevie. Heta adbyłosia, dziakujučy nastojlivaści abjadnańnia ŭkrainskaj dyjaspary ŭ Biełarusi «Vatra» i asabliva aktyvistki ab jadnańnia Haliny Kalužnaj.

(Kalužnaja: ) «Voś Vilejščyna, maci, dzicia, jano tam navučyłasia chadzić razmaŭlać. Jak pisali historyki, na Litvie chadziŭ u škołu, potym maci nakiravała jaho ŭ Vilniu ŭ Jezuicki kalehijum. I tady junakom jon pryjaždžaŭ dadomu, u jaho napeŭna byli siabry. Biełaruskaja ziamla dała jamu staleńnie».

Budučy hietman Pilip Orlik naradziŭsia 11 kastryčnika 1672 hodu ŭ vioscy Kasuta Vialejskaha rajona Mienskaj vobłaści. Vioska Kasuta ciapier – z bolšaha dačny pasiołak, havoryć vilejski krajaznaŭca Anatol Rohač, bolšaja častka vioski źnikła pad vadoj u suviazi z pabudovaj Vilejskaha vadaschovišča.

(Rohač: ) «Kaliści tut byŭ majontak, paźniej vioska. Majontak razburyli, zastalisia tolki padmurki i staryja viekavyja drevy, tapoli».

U Biełarusi dahetul mała viedajuć pra Pilipa Orlika, navat narodny paet Nił Hilevič pryznaŭsia, što ŭpieršyniu pačuŭ jahonaje imia 8 hadoŭ tamu. Rasiejskaja, a paźniej savieckaja histaryjahrafija adnosili jaho da nehatyŭnych histaryčnych personaŭ. Ctaŭšy paplečnikam Ivana Mazepy, Pilip Orlik vyznačyŭsia jak vybitny dziaržaŭny dziajač, dyplamat, zmahar za niezaležnaść Ukrainy ad Rasiei, paźniej jon staŭ sam hietmanam, aŭtaram pieršaj ukrainskaj Kanstytucyi 1710 hodu – Kanstytucyi pravoŭ i volnaści vojska Zaparožskaha. Što aprača miesca naradžeńnia źviazvała Pilipa Orlika ź Biełaruśsiu? Na dumku adnaho z aŭtaraŭ knihi, dyrektara kijeŭskaha Instytuta Kazactva Tarasa Čuchliba, Orlik źviazany ź Biełaruśsiu i adukacyjaj, i ščylnymi suviaziami ź biełaruskimi relihijnymi hierarchami taho času, u svaich dziońnikach jon časta zhadvaŭ pra svaju radzimu.

(Čuchlib: ) «U Orlika aprača ukrainskaj takoj mentalnaści, kazackaj mentalnaści była j biełaruskaja mentalnaść, akramia vytančanaj adukacyi byŭ vytančany pohlad na rečy. Jak ukrainiec ja, ščyra kažučy, znajomy z mnohimi biełarusami, u tym liku navukoŭcami, historykami, to mnie padajecca, što ŭ biełarusaŭ bolš vytančany pohlad na peŭnyja rečy, čym va ŭkraincaŭ ci rasiejcaŭ».

Pavodle rašeńnia Mienskaha abłvykankama, u vioscy Kasuta praz hod budzie ŭstalavany pamiatny znak Pilipu Orliku. A praź niejki čas, jak spadziajucca aktyvisty abjadnańnia biełaruskich ŭkraincaŭ, i muzej-kaplica. Naviečna proźvišča Orlika ŭšanavanaje ŭ naźvie paryskaha aerapotra Arli, jaki byŭ zbudavany ŭ vioscy, jakuju atrymaŭ va ŭładarańnie syn Pilipa hienerał Ryhor Orlik za samaaddanuju słužbu francuskamu karalu Ludoviku XV.

• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0
• 0