Aleh Hardzijenka. Zmahańnie za łarok

 Zmahańnie za łarok

14/8-42. Redaktaru hazety
“Biełaruskaja hazeta” sp. Kazłoŭskamu

Naležačy Mienskamu rajonnamu adździełu Biełaruskaj Narodnaj Samapomačy łarok, jaki znachodziŭsia ŭ skvery raha vulic b. Pietrahradzkaj i Śviardłoŭskaj, u sybotu 8-ha žniŭnia biez majho viedama byŭ zabrany pracaŭnikami haspadarčaha adździełu Vašaj redakcyi i ŭstanoŭleny na Staražoŭskim rynku dla prodažu hazet.

Ab prynaležnaści łarka adździełu BNS padaju nastupnaje: raniej łarok znachodziŭsia pa Biełamorskim zavułku i prynaležyŭ hramadzianinu Baroŭskamu, ad jakoha paśla ŭpłaty kaštoŭnaści zroblenaha Baroŭskim ramontu (dźviery i zavała) 7 lipienia adździełam BNS byŭ pieraviezieny na skver i skarystoŭvaŭsia dla prodažu sielterskaj vady, dla jakoj mety byli zroblenyja adpaviednyja kapitałaŭkładańni.

Łarok mieŭ šyldu i visiačy zamok, jaki ź ciaham času nieviadoma kim byŭ ukradzieny. Z hutarki pa majmu daručeńniu asoby z pracaŭnikom v/haspadarčaha adździełu vyśvietlena, što Vaš kamendant niekalki razoŭ ahladaŭ nazvany łarok z metaj jaho prysvajeńnia, dzie bačyŭ šyldu i zamok. Paśla źniknieńnia šyldy i zamka łarok 8.8. h.h. byŭ zabrany Vašym kamendantam.

Niahledziačy ŭžo na toje, što Vaš kamendant samaŭpraŭna zabraŭ łarok, jahonym učynkam naniesieny Mienskamu rajonnamu adździełu BNS straty, jak kaštoŭnaść zatrat pa ramontu łarka, a taksama źlikvidavana handlovaja dziejnaść łarka, prybytki ad jakoha pastupali ŭ fond BNS dziela akazańnia dapamohi paciarpiełym ad vajny.

Vychodziačy z hetaha prašu Vašaha rasparadžeńnia ab zvarocie łarka na byłoje miejsca z vytvareńniem ramontu tych paškodžańniaŭ, jakija byli zroblenyja ŭ vyniku pieravozki.

Kiraŭnik mienskaha rajonnaha adździełu BNS

Kiraŭniku Mienskaha
Rajonnaha adździełu BNS

U adkaz na Vašuju adnosinu za №52-je ad 14.VIII.42 redakcyja “Biełaruskaj hazety” paviedamlaje nastupnaje:

Łarok, jaki znachodziŭsia pa Biełamorskamu zavułku №7, naležaŭ nam. Na heta było specyjalnaje rasparadžeńnie Hieneralnaha kamisaryjatu Žyłkiraŭnictvu ab zvarocie nam usich kijoskaŭ (łarkoŭ), što naležyli raniej Sajuzdruku. Na padstavie hetaha Žyłkiraŭnictva daručyła svajmu pradstaŭniku sp. Kisialovu sumiesna z našym pracaŭnikom ahledzieć usie kijoski i pieradać ich redakcyi.

Takim paradkam u kancy červienia miesiaca byŭ praviedzieny ahlad łarkoŭ pa Kamaroŭskamu rajonu. Na vyjaŭlenyja łarki byli składzienyja akty i vypisany ordery, ale z pryčyny taho, što niekatoryja ź ich byli ŭ toj čas zaniatyja pryvatnymi asobami ŭ nas u toj momant nie było transpartu, my ich adrazu nie pieravieźli. Nieŭzabavie adzin z hetych łarkoŭ byŭ uziaty Vami i my nia viedali, dzie jon znachodzicca. Paźniej, kali my stali ahladać inšyja miescy (Červienski rynak, Suraski rynak i centar horadu), my ŭbačyli hety łarok na skvery, što kala byłoha Vilenskaha rynku. Łarok byŭ zamkniony i mieŭ šyldu ab handli vadoj, kamu naležyła šylda nie było vidać.

Pradstaŭnik Žyłkiraŭnictva, da jakoha my źviarnulisia, abiacaŭ nam asłabanić hety kijosk i pryznačyć nam. Praź niekatory čas my ŭbačyli, što zamok i šylda z łarka źniatyja – značycca, jon svabodny. Tady my i pieravieźli hety kijosk u patrebnaje nam miesca. Heta zroblena sa zhody Žyłkiraŭnictva.

Takim čynam, my ličym, što kijosk, na jaki pretenduje rajonny BNS, zusim spraviadliva naležyć nam i dy j na heta jość adpaviednyja dakumanty (akt i order Žyłkiraŭnictva). Tamu my ni ŭ jakim razie nie možam zadavolić Vašuju prośbu ab zvarocie hetaha kijosku Vam.

Adkazny redaktar Kazłoŭski

Akramia hetaha eventualnaje pieraviazieńnie nazad i ramont kijosku, kaštavała b bolš, čymsia ciapier jon kaštuje.

Kazłoŭski

Kiraŭniku Mienskaha
rajonnaha adździełu BNS Sp.Kontovtu

Dakładnaja

Redakcyja “Biełaruskaj hazety” ŭ svaim adkazie na Vašu pastanovu ab zvarocie zabranaha imi kijosku davodzić toje, što łarok, jaki znachodziŭsia na Biełamorskim zavułku, naležyŭ redakcyi i što było specyjalnaje rasparadžeńnie Hieneralnaha Kamisaryjatu Žyłkiraŭnictvu ab zvarocie usich kijoskaŭ, što naležyli raniej Sajuzdruku.

U supiarečnaść redakcyi paviedamlaju Vas:

1. Aznačany łarok nie naležyŭ raniej Sajuzdruku, tak jak na šyldzie było bačna, što łarok naležyŭ arcieli “Pabieda”.

2. Ab uziaćci mnoju łarka było ŭzhodniena z kamendantami Domakiraŭnictva №19, jaki nie supiarečyŭ ab zabrańni, tak jak na balansavym uliku Domakiraŭnictva łarok nia značyŭsia, a naležyŭ pryvatnaj asobie Baroŭskamu, jaki pieravioz łarok z druhoha miesca.

3. Order na łarok Redakcyjaj daciravany 21 lipienia, u toj čas jak 7-ha lipienia łarok byŭ zabrany.

4. Z vyšejskazanaha vyciakaje, što pakolki łarok nie ličyŭsia na bałansie domakiraŭnictva, a to i ŭziaćcie jaho nie patrabavała afarmleńnia adpaviednaha dazvołu, ab čym mnie było skazana ŭ Žyłkiraŭnictvie Mienskaha Haradzkoha Kamisaryjatu.

Takim čynam łarok biezumoŭna naležyć BNS, a order i akt majučyjasia na jaho ŭ Redakcyi składzieny zavočna, h.zn. paśla adsutnaści łarka i sa spaźnieńniem (praź miesiac paśla ahladu).

Sakratar Mienskaha Rajonnaha adździełu BNS

Składzienaje ŭ punkcie 1 i 2 śviedčyć były ŭłaśnik łarka Baroŭski, pražyvajučy pa Biełamorskim zavułku №10.

NARB, f. 402, vop. 1, spr. 7, ark. 1-3.

Kanflikt z-za łarka raźvioŭ adnadumcaŭ pa roznyja baki, zrabiŭšy vorahami. Los źvioŭ ich praz hod: i Miečysłaŭ Kontaŭt, i Uładysłaŭ Kazłoŭski zahinuli ad ruk savieckich partyzanaŭ u Miensku u listapadzie 1943 h.

Uładysłaŭ Kazłoŭski (1896—1943), biełaruski hramadzki dziejač, žurnalist, paet. Adzin ź ideolahaŭ biełaruskaha nacyjanał-sacyjalizmu. U 1942–1943 hh. – redaktar “Biełaruskaj hazety”, na staronkach jakoj vystupaŭ z šavinistyčnymi i antysemickimi artykułami. Zastreleny ŭ Miensku ŭ listapadzie 1943 h. savieckimi partyzanami.

Miečysłaŭ Kontaŭt, biełaruski hramadzki dziejač. Padčas niamieckaj akupacyi burmistar Mienskaha pavietu i staršynia kamitetu BNS na horad Miensk. Zastreleny ŭ Miensku ŭ listapadzie 1943 h. savieckimi partyzanami.

Biełaruskaja narodnaja samapomač (BNS), hramadzkaja dabračynnaja arhanizacyja ŭ Hieneralnaj akruzie Biełaruś (1941–1944). Zajmałasia prablemami sacyjalnaj apieki, achovaj zdaroŭja, pytańniami kultury.

“Biełaruskaja hazeta”, centralnaje biełaruskaje peryjadyčnaje vydańnie na terytoryi Biełarusi ŭ 1941–1944 h. Drukavała paviedamleńni z frontu, rasparadžeńni niamieckich uładaŭ u Biełarusi, histaryčnyja, kulturnickija matarjały, litaraturnyja tvory.

Aleh Hardzijenka